Ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế-Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), cho biết Công ty Sơn Hải đã có văn bản kiến nghị gửi Tổng Bí thư Tô Lâm về việc kéo dài thời gian bảo hành công trình lên 10 năm. Các kiến nghị này tác động đến nhiều chủ thể và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực xây dựng. Để có cơ sở đánh giá toàn diện, khách quan, Cục đã tổ chức họp với Công ty Sơn Hải, Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam và đại diện các cơ quan liên quan.
Ông Lê Quyết Tiến nhấn mạnh: “Dư luận xã hội hiểu chưa chính xác về quan điểm của Bộ Xây dựng, cho rằng Bộ phản đối, bác bỏ đề xuất kéo dài thời gian bảo hành. Thực tế, Bộ Xây dựng luôn khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện kéo dài thời gian bảo hành khi thương thảo hợp đồng. Việc gia hạn là thương lượng tự nguyện giữa chủ đầu tư và nhà thầu, còn để quy phạm hóa thì cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng.”
Phân biệt bảo hành và bảo trì công trình
Theo các chuyên gia giao thông, bảo hành và bảo trì là hai công việc khác nhau về nội dung và mục tiêu. Bảo hành là cam kết của nhà thầu khắc phục, sửa chữa hư hỏng do lỗi của mình trong thời gian nhất định. Bảo trì là trách nhiệm của người quản lý sử dụng nhằm duy trì sự làm việc bình thường, an toàn, tuổi thọ công trình. Ý kiến cho rằng tăng thời gian bảo hành lên 10 năm sẽ giảm chi phí bảo trì là không chính xác, vì chi phí bảo trì thường xuyên không thay đổi dù bảo hành có kéo dài 100 năm.
Quy định hiện hành và thông lệ quốc tế
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), khẳng định pháp luật Việt Nam quy định thời gian bảo hành tối thiểu 24 tháng đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I dùng vốn đầu tư công, nhưng không hạn chế kéo dài nếu các bên thỏa thuận. Việc kéo dài cần cân nhắc thận trọng, áp dụng cho một số hạng mục kết cấu nhất định, phù hợp thông lệ quốc tế và yêu cầu bảo trì.
Bộ Xây dựng đánh giá kiến nghị “bảo hành tối thiểu 10 năm” chưa phù hợp kinh nghiệm quản lý phổ biến của các nước trong khu vực. Ví dụ, Nhật Bản thời gian bảo hành công trình là 2 năm, thiết bị máy móc 1 năm; mốc 10 năm chỉ áp dụng cho nhà ở mới với kết cấu chính và chống nước mưa, không phải công trình giao thông.
Khó khăn khi áp dụng cứng thời gian bảo hành 10 năm
Việc kéo dài bảo hành lên 10 năm sẽ trùng với thời điểm sửa chữa định kỳ theo yêu cầu bảo trì, gây khó phân định trách nhiệm. Nếu áp dụng cứng, chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp chịu áp lực tăng giá.
Ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long, cho rằng việc kéo dài phải xem xét thận trọng, phụ thuộc vào đặc điểm từng hạng mục. Ví dụ, hạng mục bê tông có thể bảo hành 10 năm, nhưng sơn kẻ đường chỉ khoảng 2 năm do hao mòn tự nhiên. Ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2, nhấn mạnh biến đổi khí hậu tác động mạnh đến chất lượng công trình; quy định cứng sẽ phát sinh nhiều hệ lụy chưa lường hết.
Đề xuất cắm biển công khai thông tin nhà thầu
Về đề nghị bắt buộc nhà thầu cắm biển công khai trên tuyến để người dân giám sát, ông Ngô Lâm, Phó Cục trưởng Đường bộ Việt Nam, cho biết pháp luật hiện hành đã quy định chủ đầu tư phải lắp biển báo công trình trong quá trình thi công. Sau khi hoàn thành, chưa có quốc gia nào yêu cầu cắm biển tên nhà thầu. Việc đánh giá chất lượng cần cơ quan chuyên môn, không thể dựa vào người tham gia giao thông vì thiếu khách quan. Bộ Xây dựng đang nghiên cứu mã hóa công trình trên cơ sở dữ liệu quốc gia, nên việc cắm biển là không cần thiết.
Giữ tiền bảo hành là cần thiết
Về đề xuất không giữ lại tiền bảo hành tự nguyện, các chuyên gia cho rằng việc giữ tiền bảo hành hoặc bảo lãnh là cần thiết, phù hợp thông lệ quốc tế, nhằm đảm bảo trách nhiệm nhà thầu. Nếu nhà thầu không khắc phục kịp thời, chủ đầu tư có kinh phí để xử lý, tránh rủi ro cho người sử dụng, đặc biệt với đường cao tốc. Trường hợp nhà thầu cam kết khắc phục sau thời hạn bảo hành, cần thương thảo rõ trong hợp đồng để xem xét không giữ tiền bảo hành.
