Giải pháp giúp từ trung tâm TP HCM đi sân bay Long Thành còn 30 phút
Sau gần 5 năm thi công, sân bay Long Thành tại Đồng Nai đã đón những chuyến bay đầu tiên vào cuối năm 2025 và dự kiến khai thác thương mại giữa năm nay. Khi đi vào hoạt động, phần lớn hành khách của sân bay lớn nhất cả nước này sẽ đến từ TP HCM. Theo các kịch bản của ngành hàng không, Long Thành sẽ đảm nhận khoảng 80% lượng khách quốc tế khu vực, chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại của TP HCM và trung chuyển từ Tân Sơn Nhất.
Thách thức kết nối hiện tại
Tuy nhiên, kết nối giữa TP HCM và sân bay Long Thành hiện còn nhiều hạn chế, chủ yếu dựa vào cao tốc TP HCM – Long Thành và các quốc lộ 1, 51, vốn thường xuyên quá tải. Dù khoảng cách từ trung tâm thành phố đến sân bay chỉ khoảng 50 km, thời gian di chuyển hiện mất từ 2 đến 3 giờ, thậm chí lâu hơn khi cao tốc ùn tắc.
Trong một cuộc làm việc tại TP HCM vào ngày 9/2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh việc xây dựng sân bay phải gắn liền với hạ tầng kết nối đồng bộ. Ông cho rằng, nếu mất 2 tiếng và có thể ùn tắc bất cứ lúc nào thì không ai muốn đến Long Thành. Do đó, ông yêu cầu có giải pháp rút ngắn thời gian từ trung tâm TP HCM đến sân bay Long Thành xuống còn khoảng 30 phút để thu hút hành khách và nâng cao hiệu quả khai thác.
Các dự án giao thông đang triển khai
Hiện nay, các công trình then chốt bổ sung hạ tầng kết nối sân bay Long Thành đang được triển khai tích cực. Chúng bao gồm việc mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây và các tuyến Bến Lức – Long Thành, Biên Hòa – Vũng Tàu, cùng với Vành đai 3. Theo kế hoạch, các dự án này sẽ hoàn thành trong năm 2026 và đầu năm 2027, góp phần giảm ùn tắc và mở thêm nhiều hướng tiếp cận sân bay.
Cụ thể, cao tốc TP HCM – Long Thành sau khi mở rộng, cùng với nút giao An Phú hoàn thành, sẽ giảm áp lực đáng kể cho cửa ngõ phía đông thành phố. Cao tốc Bến Lức – Long Thành dài 58 km đang thi công hạng mục lớn còn lại là cầu Phước Khánh, dự kiến thông xe vào tháng 9 năm nay. Điều này sẽ giúp khép kín trục đường tốc độ cao, kết nối khu nam TP HCM và các tỉnh miền Tây đến sân bay, đồng thời giảm tải cho khu đông.
Bên cạnh đó, Vành đai 3 và cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Khi thông xe toàn tuyến, chúng sẽ mở thêm các hướng tiếp cận sân bay Long Thành, tạo sự linh hoạt trong di chuyển.
Vai trò của metro trong tương lai
TS Ngô Anh Vũ, Viện trưởng Quy hoạch Xây dựng TP HCM, cho rằng với quy mô là cảng hàng không lớn nhất cả nước, sân bay Long Thành đã được quy hoạch hệ thống hạ tầng kết nối khá bài bản, bao gồm nhiều tuyến đường bộ và đường sắt. Tuy nhiên, việc triển khai các dự án này chưa đồng bộ do vướng mắc về cơ chế và nguồn lực đầu tư.
Theo ông Vũ, trong ngắn hạn, các dự án giao thông đang triển khai sẽ giữ vai trò chủ lực trong việc cải thiện kết nối sân bay. Về lâu dài, cần sớm đầu tư hệ thống metro và đường sắt, đặc biệt là tuyến Thủ Thiêm – Long Thành. Điều này nhằm hình thành trục vận tải khối lượng lớn, kết nối trực tiếp, ổn định và nhanh hơn so với đường bộ.
Tuyến Thủ Thiêm – Long Thành đã được quy hoạch hơn 10 năm trước, với vai trò kết nối nội – ngoại ô TP HCM với Long Thành và khu vực Đông Nam Bộ. Dù từng được kêu gọi vốn và làm việc với các đối tác nước ngoài, dự án đến nay vẫn chưa triển khai, và hiện TP HCM là cơ quan chủ trì.
Xác định tính cấp bách, TP HCM đã đưa tuyến Thủ Thiêm – Long Thành vào nhóm dự án ưu tiên đầu tư giai đoạn từ nay đến năm 2030. Toàn tuyến được nghiên cứu dài khoảng 48 km, bao gồm 42 km tuyến chính và đường dẫn depot, với tổng mức đầu tư gần 3,5 tỷ USD. Cùng với tuyến metro Bến Thành – Thủ Thiêm, hiện có nhà đầu tư đề xuất tham gia là Thaco, khi hoàn thành sẽ hình thành trục kết nối trực tiếp trung tâm TP HCM với sân bay Long Thành.
Đa dạng hóa phương thức kết nối
Song song với các dự án trên, TP HCM và Đồng Nai mới đây đã động thổ ba cây cầu lớn vượt sông, gồm Phú Mỹ 2, Long Hưng (Đồng Nai 2) và Cát Lái. Mục tiêu là tăng cường kết nối giữa hai địa phương và sân bay Long Thành, với kế hoạch hoàn thành trước năm 2030. Trong đó, cầu Phú Mỹ 2 giữ vai trò quan trọng khi kết nối trục Bắc – Nam (đường Nguyễn Hữu Thọ) phía TP HCM với đường 25C bên Đồng Nai, hình thành trục giao thông nhanh đến sân bay và giảm áp lực cho các tuyến hiện hữu.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, nhận định rằng sân bay Long Thành cần nằm trong hệ sinh thái hạ tầng giao thông đồng bộ. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu này. Ùn tắc sẽ trở thành "chi phí" về thời gian và cơ hội của hành khách, làm giảm sức hấp dẫn của cảng hàng không.
Trước yêu cầu cấp bách hoàn thiện hạ tầng kết nối sân bay, ông Thuận đề nghị rút ngắn tối đa thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng để đẩy nhanh triển khai các dự án, đặc biệt là đường sắt. Ông cũng cho rằng TP HCM và Đồng Nai có thể xem xét giao một địa phương làm đầu mối chủ trì các giải pháp kết nối, bảo đảm thực hiện thống nhất và đồng bộ.
Bên cạnh việc sớm hoàn thành các tuyến cao tốc, vành đai và đầu tư đường sắt, TS Thuận lưu ý cần nghiên cứu thêm các phương án kết nối bằng xe buýt và đường thủy. Điều này nhằm đa dạng hóa phương thức đi lại, tăng khả năng tiếp cận sân bay cho người dân.
Trước đó, trong các giải pháp bổ sung kết nối sân bay Long Thành, TP HCM đã nghiên cứu nhiều phương án đường thủy. Chẳng hạn như mở tuyến từ bến Bạch Đằng (quận 1 cũ) đến bến du thuyền SwanBay tại Nhơn Trạch, sau đó tiếp cận sân bay bằng đường bộ. Thành phố cũng xem xét nâng cấp bến Phú Xuân – Phước Khánh trên sông Soài Rạp để tăng kết nối từ Nhà Bè sang Nhơn Trạch, rồi đi đường bộ đến sân bay.
Song song với các phương án trên, TP HCM đang tính toán mở thêm nhiều tuyến xe buýt kết nối các khu vực trọng điểm với sân bay Long Thành. Điều này sẽ tạo thuận lợi cho hành khách khi cảng hàng không này bắt đầu khai thác thương mại.
