Với L.T.N, một học sinh lớp 12 tại TP.HCM, một ngày ôn tập thường bắt đầu lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2-3 giờ sáng hôm sau, với hy vọng đậu vào ngành sư phạm. Em bắt đầu ấp ủ giấc mơ trở thành giáo viên dạy sinh học từ cuối học kỳ 1 lớp 12 và tăng tốc ôn tập từ đầu năm nay để xét tuyển vào Trường Đại học Sư phạm TP.HCM. Tuy nhiên, lo ngại điểm chuẩn tăng cao – năm ngoái yêu cầu hơn 8 điểm mỗi môn – nữ sinh quyết định tham gia kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt của trường (H-SCA) để kết hợp xét học bạ, bên cạnh phương án xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Ngày 29.5 là lần thứ ba N. tham dự kỳ thi H-SCA, sau hai lần trước đó kết quả chưa như ý. Em chia sẻ: “Em thấy áp lực hơn hồi thi lớp 10 nhiều, thậm chí tính đến kế hoạch năm sau thi lại nếu năm nay chưa thành công. Các kỳ thi cứ tới liên tục, em rất sợ.” Nếu như năm lớp 9, em chỉ chịu áp lực không được vào một ngôi trường tốt, thì năm lớp 12, nỗi lo tăng thành mất đi tương lai tốt nếu “sẩy chân”. Số lượng nguyện vọng dù tăng gấp 5 lần so với hồi thi lớp 10, nhưng cơ hội vào nguyện vọng 1 phải cạnh tranh ở quy mô toàn quốc chứ không chỉ riêng TP.HCM. “Kết quả cuộc thi ngày hôm nay sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới những tháng ngày sau này”, N. nói.
N. cho biết em đã học thêm các môn toán, lý, hóa, sinh từ hè để chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, nhưng đến đầu tháng 4 phải học thêm môn sinh H-SCA vì “đề rất khó, như một chân trời mới”, dù bản thân từng thi học sinh giỏi môn sinh. Mỗi ngày, ngoài giờ học chính khóa, N. phải học thêm trực tiếp các môn thi tốt nghiệp THPT trong 3 tiếng, sau đó thêm 2 tiếng rưỡi học trực tuyến cho kỳ thi H-SCA, kéo dài đến nửa đêm. “Có những hôm em ôn tiếp tới 2, 3 giờ rưỡi sáng mới đi ngủ tùy tình trạng sức khỏe. Khi thi học kỳ, có lúc em thức trắng đêm đợi trời sáng để đi thi luôn. Những ngày gần đây vì không có lịch học trên trường, em thường dậy trễ hơn, khoảng 7-8 giờ và ngồi vào bàn học tiếp đến chiều”, N. kể và nói thêm: “Em và một bạn khác thấy áp lực kinh khủng. Có những ngày hai đứa nói chuyện xong, tự nhiên đứng giữa trường khóc ngon ơ.”
Áp lực từ nhiều phía
Trịnh Xuân Trang, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), cũng thường bắt đầu ngày mới từ sáng sớm và xếp lại sách vở khi kim đồng hồ đã nhích tới 1-2 giờ sáng. Đặt nguyện vọng 1 vào Trường Đại học Ngoại thương, nữ sinh nhìn nhận đây là một hành trình khó khăn và trước đó đã hai lần dự thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM (V-ACT) với mục tiêu trên 1.000 điểm. Trang nhận định so với thi lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp THPT căng thẳng hơn do “có quá nhiều lựa chọn”, khiến cô bạn liên tục thấy mông lung, băn khoăn liệu lựa chọn của mình có thực sự phù hợp hay không. Bên cạnh đó, nữ sinh cũng đối diện với áp lực đồng trang lứa khi nhiều bạn bè ở trường sở hữu giải cấp thành phố, quốc gia hay thậm chí quốc tế.
“May mắn là em luôn được nhận ‘liều thuốc’ tinh thần rất lớn từ gia đình. Mỗi đêm khi học bài, ba mẹ có khi đang ngủ còn giật mình tỉnh giấc khuyên em ngủ sớm, mang trái cây tiếp sức hay ôm em để động viên. Em cũng từng rưng rưng khi mỗi lần đạt điểm không tốt, ba mẹ không trách móc mà chỉ bảo còn nhiều con đường khác để đi và ba mẹ sẽ luôn ở đây với con”, Trang kể.
Phụ huynh đồng hành cùng con
Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng sinh hoạt chung lịch trình với con để động viên trong những tháng năm thi cử cuối cùng của tuổi học trò. Chị Lê Thị Oanh (46 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa, TP.HCM), có con đang học lớp 12 vừa đạt nhiều học bổng giá trị của các trường nước ngoài, là một trường hợp điển hình. Chị Oanh kể từ lúc con bắt đầu nhen nhóm ý định du học cho tới thời điểm chuẩn bị sẵn sàng, chị chưa từng nguôi lo lắng. Mỗi lần chứng kiến con phải thức tới 2-3 giờ sáng để học hay nghiên cứu hồ sơ, chị rất xót, đến nỗi không ngủ được, phải thức chuẩn bị đồ ăn thức uống cho con. “Nhiều lúc thấy con ngủ rồi nên mình cũng ngủ, tới khi chợt tỉnh giấc lại thấy con đang học vì chưa đạt mục tiêu trong ngày. Thực sự xót lắm”, chị kể. Hiện tại, khi con không còn nhiều áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT, nỗi lo chuyển sang việc liệu con có thể tự lập và sống tốt ở xứ người. “Con nói mình tự bay được, ba mẹ không cần đưa đi, đồng thời đặt các mục tiêu rõ ràng ngay từ hè này nên tôi đã phần nào an tâm”, chị Oanh chia sẻ.
Giảm căng thẳng nhờ những lựa chọn khác
Những lựa chọn khác ngoài xét điểm tốt nghiệp THPT là lý do giúp nhiều sĩ tử cuối cấp giảm được áp lực. Nguyễn Tôn Diễm Anh, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chia sẻ em thấy may mắn vì không chọn phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, nhờ đó có thể tận hưởng những ngày cuối cấp một cách trọn vẹn và học thêm một số kỹ năng mềm. Trước đó, Diễm Anh đạt điểm SAT 1.550 và IELTS 8.5, đồng thời đạt giải học sinh giỏi quốc gia môn tiếng Anh. Đây là tiền đề giúp nữ sinh xét tuyển vào các trường công lập, trường quốc tế tại Việt Nam để chinh phục đam mê ngành kinh doanh quốc tế. Nỗi lo lớn nhất của Diễm Anh ở thời điểm này là việc chuẩn bị hồ sơ xin học bổng sao cho chỉn chu nhất. “Em khá háo hức về hành trình trên giảng đường đại học sắp tới”, Diễm Anh nói.
Thầy Nguyễn Võ Minh Tâm, đồng sáng lập TTE-The Learning Center ở TP.HCM, nhận xét nhiều học trò của thầy cho rằng kỳ thi lớp 10 nặng nề hơn vì mang tính “sống còn”, không có nhiều phương thức để vào trường mơ ước và không có cách nào để tăng khả năng cạnh tranh ngoài việc dồn sức luyện thi. Trong khi đó, với kỳ thi tốt nghiệp THPT, các bạn có đa dạng phương thức xét tuyển và có thể ôn luyện lấy các chứng chỉ quốc tế từ trước – chẳng hạn như IELTS hoặc SAT – để được cộng thêm điểm. “Một số bạn cảm thấy tự tin hơn ở kỳ thi tốt nghiệp THPT vì có thể phát huy đúng sở trường của bản thân, thông qua việc chọn tổ hợp môn khoa học tự nhiên hay khoa học xã hội, thay vì bắt buộc học văn, toán, tiếng Anh như hồi thi lớp 10”, thầy Tâm chia sẻ. “Tuy nhiên, tâm lý dù có phần thoải mái hơn, các bạn đều cho rằng kỳ thi sắp tới sẽ khó và nặng hơn hẳn vì đề phân hóa cao, phạm vi kiến thức rộng và cạnh tranh quy mô toàn quốc”, thầy nói thêm.
Chiến thuật ôn tập hiệu quả
Chuẩn bị cho những ngày thi sắp tới, L.T.N chia sẻ em thường đi bơi vào cuối tuần cũng như tham gia các hoạt động cùng bạn bè để san sẻ áp lực. Trong khi đó, Xuân Trang dành thời gian trò chuyện với gia đình về giấc mơ và định hướng của mình. “Đến những ngày cuối cùng, em không còn quá căng thẳng nữa vì tin rằng ngàn ngày học ở trường vừa qua đã trang bị đầy đủ năng lực, giúp em chinh phục hành trình phía trước”, Trang nói.
Dành lời khuyên ôn tập cho học sinh vào thời điểm này, thầy Nguyễn Võ Minh Tâm khuyên các bạn nên áp dụng chiến thuật “chắc cơ bản, gặt nâng cao”, tức thay vì học dàn trải hoặc cố gắng nạp thêm kiến thức mới, các bạn nên tập trung rà soát các dạng bài cơ bản để nắm chắc mức điểm 7-8. “Chỉ khi nào thực sự vững vàng, học sinh mới tiếp tục luyện chuyên sâu vào các câu phân loại để lấy điểm 9-10”, nam giáo viên nói. Bên cạnh đó, các bạn cũng nên ôn tập, giải đề các môn vào đúng khung giờ thi thật của môn đó để tạo nhịp sinh học cho não bộ. Ví dụ, môn toán sẽ thi vào buổi chiều lúc 14 giờ 30, thì các bạn nên tập thói quen giải đề toán vào thời điểm này.
