Kỹ thuật tàu thủy: Ngành học 'im lặng' nhưng đầy tiềm năng việc làm
Trong bối cảnh các ngành học thường xuyên xuất hiện trên mạng xã hội với sự ồn ào và hào nhoáng, Kỹ thuật tàu thủy lại nổi lên như một lựa chọn thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng. Ngành này không chỉ đứng sau những con tàu chở hàng nghìn tấn hàng hóa đi khắp thế giới mà còn là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi thương mại toàn cầu. Chính sự "im lặng" này khiến nhiều học sinh dễ bỏ qua một lĩnh vực vừa có chiều sâu kỹ thuật, vừa sở hữu nhu cầu nhân lực ổn định và lâu dài.
Ngành Kỹ thuật tàu thủy là gì?
Ngành Kỹ thuật tàu thủy có thể được hiểu là lĩnh vực giao thoa giữa kỹ thuật và công nghệ, tập trung vào việc phân tích, thiết kế và xây dựng các công trình liên quan đến tàu thủy. Đây là một nhánh chuyên sâu của khoa học hàng hải, đóng vai trò then chốt trong việc phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế biển. Với sự phụ thuộc ngày càng tăng của giao thương toàn cầu vào vận tải đường biển, cùng với công nghệ đóng tàu hiện đại, ngành này trở thành một mắt xích không thể thiếu, góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế. Do đó, đây cũng là một trong những ngành đang được Nhà nước chú trọng đầu tư và đào tạo.
Dù mang tính chất "kỹ thuật", nhưng ngành học này không chỉ gói gọn trong các kiến thức về động lực cơ khí, kỹ thuật hàn hay kết cấu tàu. Trên thực tế, Kỹ thuật tàu thủy còn mở ra cơ hội cho những người đam mê thiết kế, quản lý sản xuất, thậm chí định hướng phát triển lên các vị trí điều hành hoặc thuyền trưởng trong môi trường làm việc quốc tế.
Nguồn nhân lực "bạc" với tỉ lệ làm đúng ngành lên đến hơn 90%
Trong chiến lược phát triển kinh tế biển, việc khai thác hiệu quả tiềm năng "biển bạc" luôn là ưu tiên hàng đầu của Chính phủ và doanh nghiệp. Theo đó, Kỹ thuật tàu thủy được đánh giá là một trong những ngành học chủ lực, có tiềm năng phát triển mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các chính sách kinh tế cũng như thị trường lao động trong và ngoài nước.
Theo khảo sát những năm gần đây, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng ngành ngay từ năm đầu tiên đạt trên 90%. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động đặt hàng các trường đào tạo để tuyển dụng sinh viên, trong đó có cả doanh nghiệp đóng tàu nước ngoài. Đặc biệt, từ năm 2015, sự tham gia của các doanh nghiệp quốc tế trong lĩnh vực đóng tàu tại Việt Nam đã khiến nhu cầu nhân lực ngành này tăng cao đáng kể. Khảo sát năm 2018 của Đại học Bách Khoa Hà Nội cũng cho thấy 100% sinh viên tốt nghiệp ngành Kỹ thuật Tàu thủy có việc làm sau 1 năm tốt nghiệp với mức lương phổ biến từ 10-15 triệu đồng/tháng.
Trong khoảng vài năm trở lại đây, nguồn nhân lực Kỹ thuật tàu thủy rơi vào tình trạng thiếu hụt rõ rệt, khi số lượng sinh viên tốt nghiệp không đủ đáp ứng nhu cầu thực tế. Trước thực trạng đó, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tiếp cận sinh viên từ sớm, tạo điều kiện thực tập có trả lương nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao ngay từ khi còn trên ghế nhà trường. Đây cũng là tín hiệu tích cực, góp phần thúc đẩy động lực học tập và định hướng nghề nghiệp cho sinh viên.
Nhiều vị trí đa dạng, lương tăng theo kinh nghiệm
Sinh viên tốt nghiệp ngành Kỹ thuật tàu thủy có thể làm việc tại các công ty, nhà máy, xí nghiệp đóng tàu, các đơn vị tư vấn, chuyển giao công nghệ hoặc các tổ chức liên quan đến lĩnh vực hàng hải. Tùy theo năng lực và định hướng, họ có thể đảm nhiệm các vai trò từ kỹ thuật, thiết kế đến quản lý, điều hành.
- Quản đốc, kỹ sư công nghệ hoặc chuyên gia kỹ thuật tại các nhà máy đóng mới và sửa chữa tàu thủy.
- Kỹ sư thiết kế tại các trung tâm, viện nghiên cứu hoặc công ty thiết kế tàu.
- Tham gia các đơn vị tư vấn kỹ thuật như các công ty thiết kế tàu thủy Việt - Hàn.
- Làm đăng kiểm viên tại các tổ chức trong và ngoài nước như Cục Đăng kiểm Việt Nam, các chi cục đăng kiểm hay hệ thống kiểm định tàu cá tại các tỉnh ven biển.
- Làm việc trong các lĩnh vực liên quan như bảo hiểm hàng hải, vận tải biển, giảng dạy tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành.
Về thu nhập, ngành Kỹ thuật tàu thủy tại Việt Nam được đánh giá có mức lương khá hấp dẫn, đặc biệt với những người có kinh nghiệm hoặc làm việc cho các chủ tàu quốc tế. Kỹ sư mới ra trường thường có mức lương khởi điểm từ 7-15 triệu đồng/tháng, sau đó tăng nhanh lên 20-30 triệu đồng/tháng khi tích lũy kinh nghiệm. Với các vị trí cao cấp như thuyền trưởng hoặc sĩ quan trên tàu quốc tế, thu nhập có thể đạt từ 50-200 triệu đồng/tháng (tương đương hàng nghìn USD), tùy theo năng lực và môi trường làm việc.
Điểm chuẩn không quá cao
Năm 2025, điểm chuẩn ngành Kỹ thuật tàu thủy và các ngành gần như Máy tàu thủy, Đóng tàu, Thiết kế tàu và công trình ngoài khơi tại Việt Nam tập trung chủ yếu ở một số trường có thế mạnh về kỹ thuật biển và hàng hải, với mặt bằng điểm không quá cao nhưng ổn định.
- Tại Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, điểm chuẩn các ngành liên quan dao động từ 19,5 đến 20,5 điểm.
- Trường Đại học Nha Trang có mức điểm chuẩn ngành Máy tàu thủy khoảng 20–21 điểm.
- Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng ghi nhận mức điểm khoảng 19-20 điểm.
- Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM và Đại học Giao thông Vận tải có mức điểm phổ biến trong khoảng 18-21 điểm tùy tổ hợp.
- Ở nhóm trường có mức điểm dễ tiếp cận hơn, Đại học Nam Cần Thơ ghi nhận mức điểm chuẩn khoảng 15 điểm.
Ngoài ra, một số chương trình kỹ thuật cơ khí - đóng tàu hoặc liên ngành tại các trường lớn như Đại học Bách Khoa Hà Nội hay Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM cũng có định hướng liên quan đến thiết kế, chế tạo phương tiện thủy, với mức điểm chuẩn thường cao hơn, dao động từ 23 điểm trở lên.
Nhìn chung, mặt bằng điểm chuẩn ngành Kỹ thuật tàu thủy năm 2025 chủ yếu nằm trong khoảng 19-21 điểm ở các trường có thế mạnh đào tạo ngành này và 15-18 điểm ở nhóm còn lại, cho thấy đây là ngành có ngưỡng đầu vào vừa phải, số lượng trường đào tạo không nhiều nhưng phân bố rộng từ Bắc vào Nam, phù hợp với thí sinh có định hướng theo lĩnh vực kỹ thuật biển và công nghiệp đóng tàu.
