Thông tin từ Plan International Việt Nam, đơn vị phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị triển khai dự án “Trẻ em gái với công nghệ số” do Quỹ Dariu và Plan International Thụy Sỹ tài trợ, cho biết: Dù chưa phải là một phần mềm hoàn hảo, nhưng “Chatbot AI hỗ trợ học tiếng Anh” của Thảo Nguyên, Minh Quang cùng nhóm học sinh trường Tiểu học và THCS A Dơi (xã A Dơi, tỉnh Quảng Trị) đã được Sở GD&ĐT Quảng Trị đánh giá cao và trao giải Khuyến khích tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh năm học 2025 - 2026.
Mục tiêu thu hẹp khoảng cách số
Cũng như nhiều sản phẩm công nghệ ứng dụng AI khác, Chatbot AI hỗ trợ học tiếng Anh của nhóm học sinh trường Tiểu học và THCS A Dơi được tạo ra với kỳ vọng trang bị công cụ hỗ trợ trẻ em, đặc biệt là trẻ em dân tộc thiểu số, có thêm phương tiện tiếp cận thông tin và tri thức. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách về tiếp cận thông tin, giảm nghèo thông tin cho người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Dự án “Trẻ em gái với công nghệ số” đang triển khai tại Quảng Trị đã mang đến cho trẻ em địa phương cơ hội tiếp cận thông tin, học tập và nghề nghiệp về công nghệ.
Khó khăn về hạ tầng mạng
Chia sẻ về sản phẩm, nữ sinh 14 tuổi Thảo Nguyên và nam sinh 15 tuổi Minh Quang – đều đang học tại trường Tiểu học và THCS A Dơi, nơi 95% học sinh là người Vân Kiều – cho biết chatbot của nhóm thường xuyên bị “ngủ quên” vì mất kết nối mạng. “Đôi lúc người dùng phải chờ rất lâu để tải một câu tiếng Anh. Nhưng em nghĩ, mạng có thể chậm, chứ việc học thì không thể dừng lại được”, nữ sinh Thảo Nguyên bộc bạch.
Hành trình vượt rào cản ngôn ngữ
Kể về hành trình khởi đầu ý tưởng xây dựng chatbot hỗ trợ học tiếng Anh, nhóm học sinh cho hay, với học sinh dân tộc thiểu số tại xã A Dơi, việc học chưa bao giờ là dễ dàng. Hàng ngày, học sinh, nhất là nhóm tiểu học, phải vượt qua “rào cản kép”: chuyển ngữ từ tiếng mẹ đẻ sang tiếng phổ thông và từ tiếng phổ thông nỗ lực tiếp thu tiếng Anh. Thiếu môi trường giao tiếp, thiếu thiết bị hỗ trợ, tiếng Anh trở thành nỗi sợ hãi cản bước các em vươn ra thế giới rộng lớn. Nhưng thay vì chấp nhận thực tại, Thảo Nguyên đã chọn cách đối mặt. Khi trường Tiểu học và THCS A Dơi nhận được sự hỗ trợ máy tính xách tay và linh kiện từ dự án “Trẻ em với công nghệ số”, Nguyên đã nhanh chóng tham gia câu lạc bộ “Trẻ em gái với công nghệ số”. Tại đây, với sự dẫn dắt của thầy giáo tin học và công nghệ, một ý tưởng lớn đã nảy mầm trong đầu cô bé 14 tuổi: tự tạo ra một người bạn máy tính biết dạy tiếng Anh.
Sáng tạo từ những điều giản dị
Không chờ đợi một sản phẩm hoàn thiện từ người lớn, Thảo Nguyên và nhóm bạn bắt tay vào lập trình dưới sự hướng dẫn của thầy giáo công nghệ Lê Trí Ân. Thay vì dùng những hình ảnh người thật có sẵn trên mạng vốn xa lạ với học sinh miền núi, giao diện của chatbot được nhóm tự tay thiết kế bằng những biểu tượng, icon mang tính biểu trưng cao, tạo nên một không gian học tập vừa hiện đại vừa gần gũi, phù hợp với môi trường sáng tạo. Phần cứng của thiết bị được thiết kế dạng module tháo rời, giúp các thế hệ học sinh đi sau có thể dễ dàng mày mò cấu tạo, học hỏi và cải tiến.
Hạn chế và ý nghĩa
Tuy vậy, chatbot của nhóm học sinh vẫn còn hạn chế bởi những giới hạn về kiến thức và hạ tầng số ở vùng cao. Vì sử dụng AI, hệ thống đòi hỏi phải có kết nối Internet liên tục, thứ còn khá “xa xỉ” ở những bản làng vùng cao sóng chập chờn. Đại diện Plan International Việt Nam nhận xét: Chính sự chưa hoàn hảo của sản phẩm lại là điểm sáng, cho thấy sự thiếu thốn về cơ sở vật chất không thể bóp nghẹt tư duy sáng tạo của các bạn trẻ. Ẩn đằng sau những dòng thông báo lỗi kết nối Internet là một tinh thần vượt khó, một sự táo bạo dám nghĩ, dám làm của những đứa trẻ vùng núi khao khát vượt qua rào cản ngôn ngữ.
