Ông bà hỗ trợ chăm cháu: Lợi ích và những rắc rối tiềm ẩn
Không thể phủ nhận rằng, khi mới sinh con, nhiều bà mẹ trẻ rất cần thêm người hỗ trợ. Ông bà, đặc biệt là bà nội, về ở cùng để trông cháu là lựa chọn phổ biến của nhiều gia đình Việt Nam. Cách làm này vừa giảm áp lực cho con cái, vừa giúp người lớn tuổi được quây quần bên con cháu, tưởng chừng là “đôi bên cùng có lợi”.
Tuy nhiên, dù không thể phủ nhận sự tận tâm của ông bà khi chăm cháu, nhưng do khác biệt trong quan niệm nuôi dạy giữa các thế hệ, không ít rắc rối cũng từ đó mà nảy sinh. Đặc biệt, có những câu nói mà người lớn tuổi thường vô thức buột miệng khi trông trẻ. Nghe thì tưởng là dỗ dành, nhưng thực chất lại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự hình thành nhân cách của trẻ. Cha mẹ nhất định nên lưu ý và nhẹ nhàng nhắc nhở để bảo vệ tương lai của con.
1. Ăn 1 miếng chả làm sao: Nguy cơ hình thành thói quen thiếu tôn trọng quy tắc
Ông bà trông trẻ thường chỉ đưa cháu đi vài nơi quen thuộc như công viên, siêu thị. Không khó để bắt gặp cảnh trẻ đứng trước quầy bánh kẹo, mắt sáng lên vì đủ loại đồ ăn vặt. Lúc này, cha mẹ thường giải thích với con rằng đồ chưa trả tiền thì không được ăn. Nhưng vì xót cháu, có ông bà lại xúi trẻ: “Sợ gì, lấy một cái ăn thử đi, ăn một chút có sao đâu!”
Hành động này dễ khiến trẻ hình thành suy nghĩ sai lệch rằng “lấy một chút thì không sao”, lâu dần có thể dẫn tới thói quen thiếu tôn trọng quy tắc, thiếu ý thức trong các tình huống xã hội. Trẻ có thể nghĩ rằng vi phạm nhỏ là chấp nhận được, gây hậu quả khi lớn lên.
2. Đánh chừa cái bàn làm đau cháu bà: Dạy trẻ đổ lỗi thay vì nhận trách nhiệm
Khi trẻ chạy nhảy, vô tình va vào bàn ghế rồi ngã khóc, nhiều người lớn phản xạ bằng câu nói quen thuộc: “Đánh nó đi, cái bàn không ngoan!” Việc đổ lỗi cho đồ vật thay vì giúp trẻ hiểu nguyên nhân khiến trẻ dễ hình thành thói quen trốn tránh trách nhiệm. Lớn lên, những đứa trẻ như vậy thường có xu hướng đổ lỗi cho hoàn cảnh hoặc người khác thay vì nhìn nhận và sửa sai từ bản thân.
3. Không nghe lời thì bà không thương nữa!: Đe dọa cảm xúc làm xói mòn niềm tin
Đây là kiểu “đe dọa cảm xúc” khá phổ biến. Để buộc trẻ nghe lời, người lớn dùng chính thứ trẻ sợ mất nhất – sự yêu thương: “Không nghe lời thì bà không thèm chơi với con nữa!” Cách này có thể hiệu quả tức thời, nhưng về lâu dài lại làm xói mòn cảm giác an toàn, niềm tin của trẻ vào người lớn. Đồng thời, trẻ cũng học được rằng việc ép người khác làm theo ý mình bằng đe dọa là điều chấp nhận được.
4. Sao lúc nào cũng nghịch thế?: Hạn chế khám phá và phát triển vận động
Vì quá lo lắng, nhiều ông bà luôn hạn chế việc trẻ chạy nhảy, khám phá, liên tục nhắc: “Chạy chậm thôi, đứng yên đi, sao lúc nào cũng nghịch thế!” Đặc biệt với trẻ hơn 1 tuổi, việc thường xuyên bế bồng, cấm đoán vận động có thể làm trẻ chậm phát triển khả năng vận động, thiếu tự tin, sợ thử thách và ngại khám phá thế giới xung quanh.
5. Nhìn bạn kia giỏi chưa kìa!: So sánh gây tổn thương lòng tự trọng
Khi thấy con mình “thua kém” trẻ khác, không ít ông bà vì so sánh mà buột miệng chê bai: “Sao con ngốc thế? Nhìn bạn kia nhỏ hơn mà làm được rồi kìa!” Dù mong cháu tiến bộ, nhưng việc chê trách, so sánh công khai dễ làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ, gieo vào trẻ cảm giác tự ti và thua kém người khác.
6. Trẻ con biết gì đâu: Dạy trẻ né tránh trách nhiệm
Đây là câu nói khiến nhiều chuyên gia nuôi dạy trẻ lo ngại nhất. Khi trẻ mắc lỗi và bị cha mẹ nhắc nhở, ông bà vì xót cháu liền can thiệp: “Có gì đâu mà la nó, người lớn gì mà hơn thua với trẻ con!” Lâu dần, trẻ có thể học cách dùng nước mắt để né tránh trách nhiệm, coi việc làm sai là chuyện nhỏ, không cần sửa chữa.
Giải pháp: Trao đổi thẳng thắn để bảo vệ tương lai trẻ
Cần nhớ rằng, ở nhà trẻ có thể là “công chúa, hoàng tử”, nhưng ngoài xã hội không ai có thể phá vỡ các quy tắc để chiều theo trẻ. Khi giá trị được nuôi dạy trong gia đình mâu thuẫn với luật lệ xã hội, người chịu thiệt cuối cùng vẫn là chính đứa trẻ.
Vì vậy, vì tương lai của con, cha mẹ nên dành thời gian trao đổi thẳng thắn, nhẹ nhàng với ông bà về tầm quan trọng của kỷ luật và nguyên tắc, để tránh việc trẻ phải “trả giá” khi bước ra đời. Sự hợp tác giữa các thế hệ là chìa khóa để nuôi dạy trẻ thành công và hạnh phúc.
