Tuổi thọ tăng vọt, chiều cao cải thiện
Ngành y tế TPHCM tự hào đã góp phần nâng cao chất lượng dân số, giúp tăng sức khỏe, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người dân. Theo ThS Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM, tuổi thọ bình quân của người dân thành phố tăng từ 66 tuổi lên 76,7 tuổi sau 50 năm – một thành tựu phản ánh sự phát triển toàn diện về kinh tế - xã hội, y tế và chất lượng cuộc sống.
Chiều cao trung bình của học sinh 17 tuổi cũng tăng đáng kể: nam từ 168,2cm (2014) lên 169,2cm (2019); nữ từ 155,9cm (2014) lên 157cm (2019). Kết quả này nhờ sự đầu tư của Đảng bộ, chính quyền TP vào công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, hệ thống y tế phát triển từ dự phòng đến điều trị chuyên sâu, và nhận thức người dân chuyển biến rõ rệt: chủ động phòng bệnh, khám định kỳ, chú trọng dinh dưỡng, vận động.
Thách thức già hóa dân số
Tuy nhiên, ông Trung cảnh báo TPHCM đang đối mặt với già hóa dân số. Điều quan trọng không chỉ sống lâu hơn mà còn kéo dài số năm sống khỏe. Nhiều người cao tuổi sống chung với bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, ung thư, sa sút trí tuệ. Quy mô gia đình nhỏ hơn, số người trong độ tuổi lao động chăm sóc người cao tuổi giảm, làm tăng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn tại cộng đồng.
Ngành dân số và y tế đang chuyển từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, quản lý sức khỏe suốt vòng đời. Thành phố sẽ triển khai đồng bộ các chính sách dân số và phát triển theo tiếp cận vòng đời: tăng cường chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, sàng lọc trước sinh và sơ sinh; đẩy mạnh truyền thông lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ, tầm soát bệnh không lây nhiễm cho người trong độ tuổi lao động. Đồng thời, triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi, xây dựng hệ thống chăm sóc thích ứng với già hóa dân số, phát triển mô hình điểm chăm sóc sức khỏe ban ngày và mạng lưới chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.
Ông Trung nhấn mạnh: “Chính sách của Nhà nước là nền tảng nhưng yếu tố quyết định vẫn là ý thức của mỗi người dân. Mỗi người cần đầu tư cho sức khỏe từ khi còn trẻ bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý, luyện tập thường xuyên, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, khám sức khỏe định kỳ. Thông điệp của ngành dân số là mỗi người hãy chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ hôm nay để không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe, hạnh phúc và tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội.”
Hướng đến mô hình lão khoa toàn diện
PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất (Bộ Y tế), cho biết trước đây người cao tuổi thường chỉ đến bệnh viện khi mắc bệnh. Thực tế, mỗi người cao tuổi mắc 3-4 bệnh mạn tính và phải sống chung với bệnh tật trong 10-14 năm. Nếu duy trì tư duy có bệnh mới chữa sẽ không đáp ứng nhu cầu chăm sóc trong giai đoạn già hóa dân số.
“Y tế hiện nay không chỉ chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh mà phải tiến thêm một bước là quản trị sức khỏe. Mỗi người dân cần được quản lý sức khỏe liên tục từ khi sinh ra đến hết cuộc đời, với các chương trình đánh giá, sàng lọc phù hợp từng giai đoạn phát triển. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội”, PGS Thanh nhấn mạnh.
Bệnh viện Thống Nhất đang định hướng phát triển thành bệnh viện lão khoa toàn diện, chuyên sâu. Trước mắt, bệnh viện tăng cường vai trò chỉ đạo, điều phối chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại gia đình và cộng đồng. Bệnh viện hướng tới mô hình lão khoa toàn diện với đầy đủ chuyên khoa phục vụ người cao tuổi, phát triển mạnh đào tạo và nghiên cứu khoa học. Thời gian tới, đơn vị sẽ xây dựng Trung tâm khám chữa bệnh và phục hồi chức năng ban ngày, giúp người cao tuổi được điều trị, phục hồi trong ngày nhưng vẫn sinh hoạt tại gia đình. Bệnh viện không chỉ điều trị mà còn là trung tâm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật lão khoa và nghiên cứu về quá trình lão hóa, mô hình bệnh tật của người cao tuổi. Về chuyên môn, bệnh viện ưu tiên phát triển kỹ thuật cao theo hướng can thiệp tối thiểu, ít xâm lấn, rút ngắn thời gian, giảm thuốc cản quang và tia X, phù hợp với thể trạng người cao tuổi.
Đề án chăm sóc người cao tuổi đến năm 2045
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết TPHCM được dự báo bước vào giai đoạn dân số già vào năm 2038 và dân số siêu già vào năm 2045, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế bền vững. Sở Y tế đang tham mưu cho UBND TPHCM về Đề án phát triển hệ thống chăm sóc người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Mục tiêu là phát triển hệ thống chăm sóc người cao tuổi đồng bộ, liên thông và phân tầng, dựa trên nền tảng chăm sóc tại nhà và cộng đồng; lấy chuyên ngành lão khoa làm trụ cột chuyên môn, quản lý dữ liệu sức khỏe làm công cụ điều phối. Qua đó, bảo đảm người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, độc lập, đồng thời huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong thích ứng với già hóa dân số.
