Loài cây từng mọc hoang dại bên bờ rào, ven rừng, sườn núi và gần như không được ai để ý, nay thông thảo lại trở thành một trong những dược liệu có giá trị kinh tế cao, thậm chí có thời điểm được giao dịch lên tới gần 3 triệu đồng/kg. Sự thay đổi ngoạn mục này khiến nhiều người bất ngờ về giá trị thực sự của loài cây tưởng chừng vô danh trong tự nhiên.
Thông thảo là gì và vì sao lại có giá trị?
Thông thảo thực chất là phần lõi trắng bên trong thân cây thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae). Phần lõi này được thu hoạch, sơ chế và phơi khô để làm dược liệu. Theo phân tích, thông thảo chứa protein, chất béo, chất xơ cùng các hợp chất thực vật khác. Trong y học cổ truyền, đây là dược liệu có tính hàn, vị nhạt, được cho là có tác dụng hỗ trợ lợi tiểu, thanh nhiệt, thông khí và lợi sữa.
Trong Đông y, thông thảo thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị tiểu ít, phù nề, viêm đường tiết niệu hoặc hỗ trợ phụ nữ sau sinh thiếu sữa. Chính nhờ tính ứng dụng trong nhiều bài thuốc dân gian, thông thảo trở thành dược liệu được nhiều người quan tâm.
Vì sao nguồn cung khan hiếm nhưng nhu cầu tăng?
Có nhiều nguyên nhân khiến thông thảo tăng giá mạnh trong những năm gần đây. Thứ nhất, phần lớn thông thảo trên thị trường vẫn đến từ cây mọc tự nhiên. Việc trồng nhân tạo chưa phổ biến, dẫn đến nguồn cung không ổn định. Thứ hai, cây thông thảo cần thời gian sinh trưởng dài, thường từ 3 năm trở lên mới thu hoạch được lõi đạt chất lượng. Cây càng già, lõi càng trắng, giá trị càng cao. Thứ ba, quá trình thu hoạch và chế biến công phu, đòi hỏi sự cẩn thận để tránh làm gãy hoặc nát sản phẩm. Ngoài ra, việc khai thác quá mức ở một số khu vực cũng khiến nguồn cây tự nhiên giảm, đẩy giá lên cao.
Giá thông thảo trên thị trường
Tại Trung Quốc, giá thông thảo dao động khoảng 50 – 300 Nhân Dân Tệ/kg (tương đương 180.000 - hơn 1 triệu đồng/kg), tùy chất lượng và nguồn gốc. Vào cuối năm 2024, có thời điểm giá tăng vọt lên khoảng 750 Nhân Dân Tệ/kg (gần 2,7 – 3 triệu đồng/kg), mức đỉnh trong nhiều năm. Tại Việt Nam, thông thảo loại đẹp từ cây tự nhiên lâu năm được thu mua với giá 700.000 – 900.000 đồng/kg, tùy thời điểm và thương lái.
Các món ngon từ thông thảo
1. Chân giò hầm thông thảo
Nguyên liệu gồm chân lợn đen 1 đôi, thông thảo 4g, có thể thêm 2 – 4g nhân sâm. Chân lợn làm sạch, chặt khúc, hầm nhừ cùng thông thảo và nhân sâm. Món ăn thường dùng cho phụ nữ sau sinh ít sữa, giúp hỗ trợ phục hồi và tăng tiết sữa.
2. Cháo lô căn - thông thảo - trần bì
Nguyên liệu: thông thảo 6g, sinh lô căn 30g, trần bì 2g, gạo tẻ 60g. Nấu thành cháo loãng. Món này thường dùng cho người bị nôn ói, nôn khan sau các bệnh tiêu hóa hoặc cảm lạnh, giúp làm dịu dạ dày và hỗ trợ hồi phục.
3. Thông nhũ thang
Gồm thông thảo 8g, chân lợn 2 cái, xuyên khung 6g, xuyên sơn giáp 8g, cam thảo 4g. Chân lợn làm sạch, chặt miếng; xuyên sơn giáp nướng phồng, hầm chung với các vị thuốc cho đến khi nhừ, lọc bỏ bã, nêm nếm. Bài thuốc này dùng cho phụ nữ sau sinh bị tắc sữa hoặc ít sữa. Kết hợp xông rửa bằng nước hành ấm và massage nhẹ nhàng vùng ngực để hỗ trợ lưu thông tuyến sữa.
Lưu ý khi sử dụng thông thảo
Thông thảo có tính hàn, không phù hợp với người không có tình trạng thấp nhiệt hoặc người đi tiểu nhiều. Phụ nữ mang thai tuyệt đối không nên sử dụng. Việc dùng dược liệu nên tham khảo ý kiến thầy thuốc để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
