Sụt giảm hơn 50% tinh trùng: thực trạng đáng báo động
Nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Human Reproduction Update phân tích dữ liệu từ 53 quốc gia cho thấy nồng độ tinh trùng trung bình của nam giới toàn cầu đã giảm 51,6% trong giai đoạn 1973-2018, từ khoảng 101 triệu tinh trùng/ml xuống còn khoảng 49 triệu tinh trùng/ml. Tổng số lượng tinh trùng cũng giảm hơn 62% trong cùng thời kỳ. Đáng chú ý, tốc độ suy giảm sau năm 2000 còn nhanh hơn trước đó.
Các nhà khoa học cho rằng tinh trùng không chỉ phản ánh khả năng sinh sản mà còn là chỉ dấu quan trọng về sức khỏe tổng thể. Chất lượng tinh trùng thấp có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh mạn tính, rối loạn nội tiết và tử vong sớm.
Tỷ lệ vô sinh toàn cầu ở mức báo động
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 17,5% dân số trưởng thành thế giới, tương đương 1 trong 6 người, từng trải qua vô sinh trong đời. WHO nhấn mạnh vô sinh không chỉ là vấn đề của phụ nữ; yếu tố nam giới đóng vai trò quan trọng trong nhiều trường hợp hiếm muộn nhưng thường ít được chú ý.
Nguyên nhân: lối sống hiện đại và ô nhiễm môi trường
Tỷ lệ thừa cân, béo phì gia tăng, ít vận động, thức khuya, căng thẳng công việc là những yếu tố hàng đầu. WHO cho biết hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức và béo phì đều liên quan đến nguy cơ vô sinh cao hơn.
Bên cạnh đó, các hóa chất gây rối loạn nội tiết như bisphenol A (BPA), phthalates hay thuốc trừ sâu được ghi nhận có liên quan đến suy giảm chất lượng tinh trùng trong các nghiên cứu thực nghiệm và dịch tễ học, theo tổng hợp trên The Guardian. Vi nhựa trong thực phẩm, nước uống, không khí cũng là mối lo ngại.
Hiểu lầm về sóng điện thoại
ThS.BS. Cao Thị Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đại học Phenikaa, cho biết: “Khoa học đã chứng minh nhiệt độ là kẻ thù số một của tinh hoàn. Tác động nhiệt từ thiết bị điện tử và lối sống ít vận động mới là yếu tố nguy cơ lớn hơn cần được chú trọng thay đổi.” Bà giải thích rằng hiểu lầm phổ biến là lo sợ sóng điện thoại gây vô sinh ngay lập tức, nhưng thực tế nhiệt độ mới là yếu tố chính.
Không chỉ là chuyện sinh con
Chất lượng tinh trùng thấp có thể phản ánh các vấn đề sức khỏe sâu xa như rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch, tiểu đường hoặc bất thường nội tiết. Vì vậy, theo dõi sức khỏe sinh sản nam giới có ý nghĩa trong đánh giá sức khỏe tổng thể.
Đối với các quốc gia già hóa dân số nhanh và tỷ lệ sinh giảm, suy giảm khả năng sinh sản đặt ra thách thức dài hạn. WHO cảnh báo nhiều người gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ điều trị vô sinh do chi phí cao, nguồn lực y tế hạn chế và định kiến xã hội.
Các biện pháp bảo vệ sức khỏe sinh sản bao gồm duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thuốc lá và rượu bia, ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên và giảm tiếp xúc với tác nhân ô nhiễm. Dù còn nhiều tranh luận, phần lớn các nhà khoa học đồng thuận rằng sức khỏe sinh sản nam giới cần được quan tâm nhiều hơn.
