PGS.TS Nguyễn Mạnh Khánh, chuyên gia đầu ngành chấn thương chỉnh hình tại Việt Nam, đã dành gần 30 năm cống hiến cho nghề y. Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí, ông chia sẻ những kỷ niệm khó quên, những ca bệnh đặc biệt và những trăn trở của một phẫu thuật viên.
Ca mổ tháo nửa khung chậu và những ký ức không thể quên
PGS Khánh kể về ca bệnh nhớ nhất trong sự nghiệp: một bệnh nhân nữ ngoài 20 tuổi bị tai nạn giao thông nặng vào khoảng năm 1999-2001. Bệnh nhân bị đa chấn thương phức tạp, tổn thương nhiều cơ quan và vùng khung chậu. Ca mổ phải phối hợp nhiều chuyên khoa: tiêu hóa, tiết niệu và chấn thương chỉnh hình. Với tổn thương nghiêm trọng ở khung chậu, các bác sĩ buộc phải tháo nửa khung chậu – một phẫu thuật khó nhất, hiếm gặp, gần như ca đầu tiên tại bệnh viện. Sau nhiều tuần điều trị tích cực, bệnh nhân ra viện trong tình trạng ổn định.
Một ca khác diễn ra lúc 2 giờ sáng khi ông còn là bác sĩ nội trú: một bệnh nhân nữ tai nạn giao thông với nhiều tổn thương phối hợp, vừa phải mổ bụng vừa xử lý vết thương tầng sinh môn – kỹ thuật thường gặp ở sản phụ khoa.
Bệnh nhân 105 tuổi và hành trình thay khớp háng
Một trường hợp đặc biệt khác là bệnh nhân nữ 105 tuổi, mẹ liệt sĩ ở Sơn Dương, Tuyên Quang, bị gãy cổ xương đùi. PGS Khánh chỉ định thay khớp háng, ca mổ thuận lợi, bệnh nhân ra viện sau một tuần. Nửa năm sau, bà lại ngã gãy chân còn lại và tiếp tục được phẫu thuật thay khớp háng lần thứ hai vào tháng 8/2024. Khi bệnh nhân 106 tuổi, tình cờ gặp lại tại Bệnh viện Sơn Dương, bà tự đi lại, minh mẫn và vui vẻ.
Phát triển kỹ thuật nội soi khớp tại Việt Nam
Sau khi tốt nghiệp nội trú năm 2001, PGS Khánh sang Pháp học tại Đại học Bordeaux 2. Thời điểm đó, nội soi khớp gối ở Việt Nam còn sơ khai. Ông quyết tâm mang kỹ thuật này về nước, công bố bài báo đầu tiên trên Tạp chí Ngoại khoa. Ban đầu chỉ xử lý rách sụn chêm, thoái hóa khớp gối, sau phát triển đến tái tạo dây chằng, khâu sụn chêm, ghép sụn khớp. Đến nay, kỹ thuật nội soi khớp đã phổ biến, tiệm cận trình độ thế giới.
Lĩnh vực thay khớp cũng có bước tiến lớn. Trước đây, thay khớp là phẫu thuật “cao sang” do thiếu vật tư. Hiện nay, Việt Nam đã triển khai thay khớp háng, khớp gối, rút ngắn khoảng cách về trình độ và trang thiết bị so với các nước.
Đội ngũ phẫu thuật viên Việt Nam: Khéo tay nhưng còn hạn chế nghiên cứu cơ bản
PGS Khánh tự hào về sự khéo léo của phẫu thuật viên Việt Nam, học kỹ thuật mới nhanh. Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra điểm yếu: nghiên cứu cơ bản còn hạn chế do thiếu nguồn lực. Việt Nam chủ yếu làm nghiên cứu ứng dụng, chưa tự sản xuất được máy nội soi hay khớp nhân tạo. Ông hy vọng Nghị quyết 57 và 72 sẽ thúc đẩy đầu tư cho nghiên cứu cơ bản, giúp Việt Nam làm chủ công nghệ trong tương lai.
Bí quyết thành công: Cái đầu, đôi tay và trái tim
Theo PGS Khánh, một phẫu thuật viên giỏi cần hội tụ ba yếu tố: đôi tay khéo léo, cái đầu thông minh và trái tim nhân hậu. Ông nhấn mạnh: “Phải đặt mình vào vị trí người bệnh, cảm nhận nỗi đau của họ để đưa ra phác đồ điều trị tối ưu.” Sau mỗi ca mổ, câu nói đầu tiên với người nhà là “Ca mổ đã thuận lợi”, nhưng niềm vui thực sự đến khi gặp lại bệnh nhân khỏe mạnh sau nhiều năm.
Đối diện với thất bại và áp lực nghề nghiệp
PGS Khánh thừa nhận: “Có mổ thì có thể gặp tai biến, biến chứng.” Mỗi ca không như mong muốn đều khiến ông mất ngủ. Ông giữ thói quen ghi chép chi tiết từng ca bệnh để rút kinh nghiệm. Ông khuyên bác sĩ trẻ dám đối diện với sai sót, không giấu dốt, luôn đặt lợi ích người bệnh lên hàng đầu. Áp lực nghề nghiệp còn thể hiện qua những bữa ăn thất thường, thậm chí nhiều phẫu thuật viên bị đau dạ dày.
Lời khuyên phòng bệnh
PGS Khánh nhắn nhủ: “Phòng bệnh hơn chữa bệnh.” Ông kêu gọi tuân thủ an toàn giao thông, an toàn lao động, duy trì lối sống lành mạnh, vận động hợp lý. Người cao tuổi cần phòng chống loãng xương, người trung niên kiểm soát bệnh không lây nhiễm, người chơi thể thao khởi động kỹ và lắng nghe cơ thể.
