Lì xì Tết: Từ truyền thống đẹp đến gánh nặng tài chính và xã hội
Lì xì là một phong tục không thể thiếu trong ngày Tết của người Việt, mang ý nghĩa chúc may mắn và lộc đầu năm. Tuy nhiên, đối với nhiều người trẻ hiện nay, phong tục này đang dần biến thành một nguồn áp lực lớn về tài chính và kỳ vọng xã hội.
Những câu chuyện áp lực từ người trẻ
Cách Thành phố Hồ Chí Minh hơn 300km, đường về quê Lâm Đồng của Nguyễn T.L.P (23 tuổi) năm nay dường như xa hơn bao giờ hết. Trong lòng cô gái trẻ luôn canh cánh nỗi lo về tiền bạc, kỳ vọng từ gia đình và cả những ánh mắt của lũ trẻ khi cô lì xì cho chúng trong những năm trước. L.P mới vào nghề làm móng (nail), khách hàng chưa ổn định nên thu nhập của cô còn rất bấp bênh. Khi nhắc đến Tết, thay vì cảm giác háo hức, cô chỉ cảm thấy lo lắng và áp lực.
Trong hành lý về quê của mình, ngoài quần áo, L.P còn mang theo một nỗi sợ vô hình mang tên kỳ vọng của xóm giềng. Áp lực chính của cô không đến từ công việc, mà đến từ những câu chào hỏi tưởng chừng như vô tư ở quê nhà: "Gì, cô L.P ở Sài Gòn về chắc năm nay lì xì cho ông bà nhiều lắm ha" hay "năm nay làm ở thành phố sắm được mấy chỉ vàng rồi, sắm được gì cho nhà cửa không?". Dù tủi thân, L.P vẫn chọn cách giấu đi áp lực để gia đình ở quê được yên lòng.
Du học sinh cũng không ngoại lệ
Không chỉ người trẻ trong nước, ngay cả những du học sinh xa nhà cũng không thoát khỏi áp lực này. Phạm T.H (22 tuổi, quê Lâm Đồng), đang là du học sinh tại Hàn Quốc, vừa làm phục vụ tại một quán ăn, khi được hỏi về cảm giác khi nghĩ đến Tết cũng không tránh khỏi lo lắng. Thực chất, H. làm thêm rất vất vả nơi xứ người, số tiền kiếm được chỉ đủ trang trải sinh hoạt phí và một ít tiết kiệm phòng thân. H. tâm sự, đã có lúc cô phải gồng mình mua sắm, chi tiêu để gia đình yên tâm. Lì xì năm nay, cô gái trẻ dự tính sẽ không mừng tuổi theo cách thông thường mà cho bốc số tiền ngẫu nhiên để giảm bớt sự so sánh và gánh nặng tiền bạc.
Lì xì bị biến tướng thành chuyện so đo
L.P kể lại, có năm cô chắt chiu mừng tuổi mỗi đứa cháu 50.000 đồng, một số tiền không nhỏ với một người đang học việc như cô. Thế nhưng, nhận lại không phải là lời cảm ơn, mà là sự chê bai thẳng thừng ngay trước mặt. "Tui hụt hẫng, cảm giác tụi nhỏ đang đặt nặng vấn đề Tết để nhận tiền chứ không phải là lì xì lấy lộc", L.P chia sẻ.
Lì xì đang dần thay đổi. Tờ 10.000 - 20.000 đồng từng là niềm vui của nhiều trẻ con nhưng nay bị xem là keo kiệt. Với một số người lớn, điều này cũng chẳng khác, lì xì dần trở thành cuộc trả nợ sòng phẳng.
Gợi ý lì xì sáng tạo và chân thành
Chia sẻ về vấn đề này, một giảng viên đại học cho biết bản thân cô luôn ưu tiên gửi tiền biếu ba mẹ, vì người già cần tiền để phòng thân, dưỡng già dù họ ít khi nói ra. Ngược lại, với anh chị em đồng trang lứa đã có thu nhập ổn định, cô thường không đặt nặng chuyện lì xì. Với các cháu ruột trong nhà thì tùy theo năm đó có nhiều hay ít mà lì xì, có bao nhiêu lì xì bấy nhiêu. Còn với những trẻ nhỏ bên ngoài không phải ruột thịt thì cô thường chỉ mừng tuổi những tờ tiền mới mệnh giá nhỏ từ 5.000 - 10.000 đồng để lấy lộc đầu năm vì các bé chưa biết tiêu tiền.
Giảng viên này kể lại kỷ niệm từng nhận được một bao lì xì từ một tiến sĩ văn hóa, bên trong không nặng về vật chất mà chứa đựng một câu chúc rất dễ thương. Từ đó, cô gợi ý các bạn trẻ hãy thử lì xì bằng sự sáng tạo và chân thành thay vì chạy đua mệnh giá: "Thay vì những câu chúc chung chung như 'Vạn sự như ý', các bạn có thể mua giấy ghi chú để viết tay những lời chúc riêng biệt cho từng người. Năm nay là năm Ngọ, bạn hoàn toàn có thể vẽ hình chú ngựa dễ thương kèm lời chúc hóm hỉnh: 'Năm mới thăng tiến nhanh như ngựa chạy nhé'".
Với trẻ con, nếu sợ chúng so bì tiền bạc, hãy thử thay bằng những viên kẹo ngọt, bánh ngon đặt trong bao lì xì, các bé sẽ rất thích. Những món quà độc lạ ấy có khi khiến người nhận thích thú, xóa tan hoàn toàn sự ngại ngùng về giá trị vật chất.
Tết xa quê và nỗi nhớ hội chợ xuân
Đón Tết xa quê ở đất Mỹ, nhiều người vẫn nhớ về hội chợ xuân có lô tô náo nhiệt, nhớ những chậu kiểng bày bán trên đường. Năm nay, dù vẫn ăn Tết âm lịch ở Mỹ, cảm giác không còn giống những năm trước, bởi đây là cái Tết đoàn tụ đầu tiên của gia đình trên đất khách, mang theo cả niềm vui và nỗi nhớ quê hương sâu sắc.
