Trong thời đại điện thoại thông minh và các nền tảng video ngắn bùng nổ, nhiều người trẻ đang mang nỗi lo bị người lạ ghi hình nơi công cộng.
Bỗng dưng bị người lạ ghi hình
Không ít người trẻ thừa nhận đang có nỗi lo bị người lạ ghi hình nơi công cộng. Theo Phan Quang Huy (28 tuổi, ngụ ở đường Hồ Học Lãm, P.An Lạc, TP.HCM), đó là một áp lực vô hình mà bản thân anh đang phải đối mặt.
"Tôi luôn nhìn quanh xem có ai đang cầm điện thoại", Huy kể. Huy vẫn nhớ về buổi tối xảy ra mâu thuẫn với bạn gái trước một trung tâm thương mại vào cuối tháng 3. Hai người chỉ lời qua tiếng lại vài phút rồi ai về nhà nấy. 3 ngày sau, bạn bè liên tục gửi cho Huy một đoạn video trên TikTok với tiêu đề: "Cặp đôi cãi nhau cực gắt giữa phố".
"Tôi không hiểu vì sao chuyện riêng của mình lại trở thành nội dung để hàng ngàn người vào bình luận. Có người còn tự tưởng tượng đủ thứ rồi chỉ trích, mắng chửi. Tôi có cảm giác rất xấu hổ", Huy kể. Từ đó đến nay, mỗi lần ra nơi đông người, Huy cho biết luôn có thói quen nhìn quanh xem có ai đang hướng điện thoại về phía mình hay không. "Nỗi sợ lớn nhất không phải bị quay, mà là không biết đoạn video ấy sẽ bị cắt ghép hay được kể theo cách nào", Huy nói.
Tương tự, anh Trần Thanh Hoàng (31 tuổi, làm việc ở Phạm Văn Đồng, P.Hiệp Bình, TP.HCM) từng xuất hiện trong một video tổng hợp "những người ngủ gật nơi công cộng". "Hôm đó tôi làm ca đêm nên quá mệt, ngủ quên trên xe buýt. Vài hôm sau đồng nghiệp gửi clip, ai cũng cười vì tôi được chèn nhạc hài. Tôi thấy rất ngại vì mình trở thành trò giải trí của hàng chục ngàn người", anh Hoàng nhớ lại và cho biết sau trải nghiệm ấy, bản thân luôn cố giữ hình ảnh chỉn chu khi ra ngoài.
Nạn nhân gặp nhiều hệ luỵ
L.T.H., sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng, thừa nhận bản thân từng nhiều lần rút điện thoại ra quay khi đến quán ăn đông khách, cảnh người bật khóc giữa đường, thấy người khác cãi nhau... "Em từng nghĩ quay vài cảnh lạ rồi đăng TikTok là chuyện bình thường. Sau này chứng kiến một người bạn bị quay lén rồi trở thành chủ đề bàn tán, em mới nhận ra người trong video có thể bị tổn thương rất nhiều", H. nói. Theo H., việc quay người lạ đang trở thành một thói quen phổ biến vì ai cũng muốn tạo nội dung. "Chỉ cần thấy chuyện gì khác bình thường là nhiều người giơ điện thoại lên trước khi nghĩ xem hành động đó có ảnh hưởng đến người khác hay không", H. cho hay.
Anh Đào Thiên Bảo (32 tuổi), làm việc tại Công ty công nghệ Qubitech (P.An Khánh, TP.HCM), cho rằng sự bùng nổ của các nền tảng video ngắn khiến cuộc đua tạo nội dung diễn ra mỗi ngày. Các hashtag như "bắt gặp", "camera người qua đường", "chuyện lạ ngoài phố", "drama đời thực"... liên tục thu hút lượng xem lớn. "Không ít video chỉ kéo dài vài chục giây nhưng đủ để thay đổi cuộc sống của người xuất hiện trong đó. Có người bị nhận diện, tìm tài khoản cá nhân. Có người bị công kích vì những bình luận dựa trên suy đoán. Có người bị cắt ghép theo hướng gây cười. Thậm chí, nhiều đoạn clip được chia sẻ lại trên hàng chục fanpage khác nhau, khiến người trong cuộc gần như không thể kiểm soát việc hình ảnh của mình bị lan truyền", anh Bảo nói về hệ luỵ của việc bị quay lén. Cũng theo anh Bảo, điều đáng sợ không phải là một người quay mình, mà là hàng trăm ngàn người xa lạ cùng nhìn vào một khoảnh khắc rất riêng.
Một dạng áp lực tâm lý mới
Đào Thị Mỹ Hằng (24 tuổi, ngụ ở 453/44 Nguyễn Chí Thanh, P.Chợ Lớn, TP.HCM), cho biết từng khá cởi mở, nhưng bản thân giờ luôn cố kiềm chế cảm xúc khi ở nơi công cộng. "Nếu buồn cũng không dám khóc. Nếu bực cũng cố nói nhỏ. Nhiều lúc chỉ sợ ai đó đứng gần đang quay video", Hằng nói và kể thêm: "Tôi hay lướt mạng xã hội và xem thấy những clip người lạ bị đưa lên mạng chỉ vì một hành động rất nhỏ. Điều đó khiến tôi có cảm giác lúc nào cũng phải diễn một phiên bản hoàn hảo".
Huỳnh Thị Kim Hải (28 tuổi, ngụ ở đường Phan Văn Hùm, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM), cho hay bản thân hạn chế bộc lộ cảm xúc, tránh tranh luận nơi đông người, thậm chí né các hoạt động đường phố vì sợ vô tình lọt vào video của người khác.
Chuyên gia tâm lý Huỳnh Vũ Tài, Trung tâm kỹ năng sống Skill Up (P.Đức Nhuận, TP.HCM), cho rằng mạng xã hội đã tạo nên một dạng áp lực tâm lý mới. "Ngày trước, con người thường lo bị đánh giá bởi những người quen biết. Còn hiện nay, một khoảnh khắc ngắn cũng có thể khiến họ bị hàng chục nghìn người xa lạ bình luận", ông Tài nói. Theo ông Tài, việc liên tục chứng kiến những clip "bóc phốt", "bắt gặp", "quay lén" khiến nhiều người hình thành tâm lý cảnh giác quá mức. "Họ bắt đầu tự kiểm soát từng lời nói, biểu cảm, hành động vì sợ trở thành nhân vật chính trên mạng xã hội. Nếu kéo dài, trạng thái này có thể dẫn đến căng thẳng, lo âu và giảm cảm giác an toàn khi xuất hiện ở nơi công cộng", ông Tài nói thêm.
Chuyên gia: Cần trách nhiệm và đồng cảm
Chuyên gia truyền thông số Trần Đức Hải, Công ty TNHH Creative Pulse (P.Đức Nhuận, TP.HCM), cho rằng việc sử dụng điện thoại để ghi lại mọi thứ cần đi kèm trách nhiệm và sự đồng cảm. "Điện thoại thông minh giúp lưu giữ những khoảnh khắc đẹp, phản ánh các vấn đề xã hội và lan tỏa điều tích cực. Nhưng cũng chính chiếc điện thoại ấy có thể trở thành công cụ xâm phạm quyền riêng tư nếu bị sử dụng thiếu trách nhiệm. Trong thời đại mà bất kỳ ai cũng có thể trở thành 'thợ săn ảnh', sự văn minh không nằm ở việc quay được bao nhiêu video, mà ở việc biết khi nào nên cất điện thoại xuống. Bởi phía sau mỗi đoạn clip lan truyền là một con người thật, với cảm xúc thật và cuộc sống thật. Không ai muốn một phút yếu lòng, một lần sơ suất hay một câu chuyện riêng tư của mình trở thành nội dung để hàng chục ngàn người xa lạ mang ra bình phẩm", ông Hải nói.
Luật sư cảnh báo trách nhiệm pháp lý
Luật sư Lê Vũ Nguyên, Văn phòng luật sư Phương Nguyên Law (P.Cầu Ông Lãnh, TP.HCM), cho biết nhiều người đang nhầm lẫn giữa quyền ghi hình và quyền sử dụng hình ảnh của người khác. Theo luật sư Nguyên, việc đăng tải hình ảnh, video của cá nhân lên mạng xã hội, đặc biệt khi làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm hoặc đời sống của họ, có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý theo quy định hiện hành. "Không thể vì mục đích tăng lượt xem, lượt thích mà bỏ qua quyền riêng tư của người khác. Mỗi người dùng mạng xã hội cần cân nhắc hậu quả trước khi nhấn nút đăng tải", luật sư Nguyên nói. Vị luật sư này cũng khuyến nghị nếu phát hiện hình ảnh của mình bị sử dụng trái mục đích, người dân nên lưu lại chứng cứ, yêu cầu gỡ bỏ hoặc thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật.
