Từ vài cặp ban đầu, đàn cồng cộc tại đầm Thị Nại (Gia Lai) đã phát triển lên hàng nghìn con, thường xuyên tấn công các ao nuôi tôm cá, khiến ngư dân bất lực.
Đàn cồng cộc gia tăng nhanh chóng
Đầm Thị Nại rộng khoảng 5.000ha, sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú. Giữa đầm có ba cồn nổi là Cồn Chim, Cồn Trạng và Cồn Giá, tạo thành khu sinh thái rừng ngập mặn Cồn Chim rộng gần 480ha, được coi như "ốc đảo xanh" của Gia Lai. Xóm Cồn Chim thuộc thôn Vinh Quang 2, xã Tuy Phước Đông có khoảng 200 hộ dân sinh sống chủ yếu bằng nghề chài lưới và nuôi thủy sản bán tự nhiên.
Người dân từng góp công lớn trong việc phục hồi rừng ngập mặn từ hàng chục năm trước, giúp hệ sinh thái phát triển và thu hút nhiều loài chim. Tuy nhiên, gần đây, ngư dân nuôi tôm cá tại Cồn Chim và ven đầm Thị Nại phải đối mặt với sự gia tăng nhanh của đàn cồng cộc - loài chim nước săn mồi giỏi và tham ăn.
Thiệt hại nặng nề cho ngư dân
Ông Phạm Đình Lương (59 tuổi, trú tại xóm Cồn Chim) cho biết loài chim này xuất hiện ở đầm Thị Nại khoảng năm 2009-2010, ban đầu rất ít nhưng sau vài năm đã tăng lên hàng trăm, có thời điểm đến cả nghìn con. "Mỗi sáng, chúng tỏa đi khắp vùng ven đầm để kiếm ăn, nhiều ao nuôi tôm cá trở thành mục tiêu. Nhờ khả năng lặn sâu và bắt mồi nhanh, đàn chim gây thiệt hại không nhỏ", ông Lương nói.
Anh Nguyễn Thế Lập (45 tuổi) với gần 1ha mặt nước nuôi tôm cá, ví đàn cồng cộc như những "sát thủ dưới nước". "Loài chim này rất đặc biệt, có thể bay trên trời nhưng xuống nước lại rất giỏi. Mỗi lần ngoi lên thường bắt được một con tôm hoặc cá. Quen môi trường rồi thì xua đuổi cách mấy cũng quay lại. Bà con đành chấp nhận sống chung, thả thêm tôm cá giống để chia phần cho chúng", anh Lập nói.
Nguyên nhân và biện pháp xua đuổi
Theo ông Trịnh Văn Hùng (60 tuổi), thức ăn ưa thích của cồng cộc là con lịch huyết, loài động vật da trơn sống trong đầm, nhưng chỉ xuất hiện theo mùa, chủ yếu vào mùa đông. Khi nguồn thức ăn tự nhiên khan hiếm, chúng chuyển sang các ao nuôi. "Loài này kiếm ăn theo khu vực, mỗi hồ thường có 2-3 con túc trực. Chúng tôi đã làm nhiều cách xua đuổi nhưng kiểu gì cũng quay lại", ông Hùng nói. Mỗi ao nuôi có 2-3 con cồng cộc thường xuyên săn mồi có thể gây thiệt hại hàng triệu đồng mỗi tháng. Mỗi ngày, chúng tiêu thụ 0,2-0,4kg tôm cá, nhiều con ăn no đến mức còn ói ra tôm cá khi đậu trên cây.
Ông Trương Xuân Đưa, Trưởng trạm Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật nông nghiệp thuộc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, cho biết cồng cộc là loài chim di cư thường xuyên xuất hiện tại Cồn Chim - đầm Thị Nại, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản. Đơn vị phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền người dân không săn bắt, bẫy chim mà chỉ áp dụng biện pháp xua đuổi thủ công. Hiện người dân treo lon bia tạo tiếng động, giăng dây cước phản quang để xua đuổi, nhưng các biện pháp này chỉ hiệu quả trong thời gian ngắn.
