Nhiều người thường chỉ chú ý đến huyết áp khi có triệu chứng cụ thể, nhưng thực tế, sau một bữa ăn không lành mạnh, huyết áp có thể tăng vọt hoặc dao động mạnh. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng cách giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Cần cẩn trọng khi choáng váng, khó thở sau ăn
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hòa, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn Dinh Dưỡng NERCI (TP.HCM), các dấu hiệu tăng huyết áp sau ăn cần chú ý bao gồm: đau đầu, đặc biệt ở vùng gáy hoặc thái dương; chóng mặt, choáng váng; mặt đỏ bừng, hồi hộp, tim đập nhanh; ù tai, buồn nôn; nhìn mờ, cảm giác nặng ngực, khó thở hoặc mệt bất thường.
Tình huống đặc biệt nguy hiểm là khi huyết áp đo được từ 180/120 mmHg trở lên, nhất là nếu đi kèm các triệu chứng như đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó, lú lẫn, co giật, nhìn mờ đột ngột hoặc đau đầu dữ dội chưa từng có. Đây có thể là dấu hiệu của cơn tăng huyết áp nặng hoặc dấu hiệu của đột quỵ.
Khi gặp tình huống này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Bác sĩ Hòa hướng dẫn, trong lúc chờ hỗ trợ, nên để người bệnh ngồi hoặc nằm với đầu cao, nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, nới lỏng quần áo, tránh đi lại nhiều, không tắm nước nóng, không xông hơi và không tự ý uống thêm thuốc hạ áp ngoài chỉ định. Tuy nhiên, bác sĩ Hòa cũng nhấn mạnh rằng tăng huyết áp đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào cảm giác chủ quan mà cần có thói quen đo huyết áp tại nhà, nhất là sau những bữa ăn nhiều muối hoặc khi cơ thể có biểu hiện bất thường.
Biện pháp dự phòng tăng huyết áp sau ăn
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Ngọc Hạnh, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết khi tình trạng huyết áp tăng sau ăn lặp lại thường xuyên, người bệnh cần can thiệp sớm nhằm phòng ngừa nguy cơ biến cố tim mạch, thần kinh. Bên cạnh đó, cần điều chỉnh dinh dưỡng và sinh hoạt, cụ thể:
Dinh dưỡng hợp lý, khoa học
Khuyến khích chế độ dinh dưỡng DASH, được xây dựng dựa trên 4 tiêu chí:
- Ăn nhiều rau quả tươi và các sản phẩm từ sữa ít béo.
- Tăng cường khẩu phần cá, thịt gia cầm, các loại hạt và thực phẩm nguyên hạt.
- Giảm thiểu hấp thụ chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol nhằm hỗ trợ sức khỏe tim mạch và kiểm soát cân nặng.
- Hạn chế muối và thực phẩm chứa nhiều muối, đường, thức uống có ga và các loại thịt đỏ (là tác nhân có thể góp phần làm tăng nguy cơ về sức khỏe như tăng huyết áp và bệnh tim mạch).
Thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe
Thay đổi lối sống, hoạt động thể lực thường xuyên phù hợp với tình trạng bệnh và tuổi tác. Theo dõi huyết áp định kỳ dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế. Tự trang bị máy đo huyết áp tại nhà và ghi chép lại nhật ký huyết áp. Khám sức khỏe định kỳ để tư vấn, can thiệp dinh dưỡng phù hợp theo từng cá nhân.
Bác sĩ Hòa chia sẻ thêm: “Một mẹo thực tế là mỗi bữa ăn nên có ít nhất nửa đĩa là rau, 1/4 là nguồn đạm lành mạnh và 1/4 là tinh bột tốt. Kiểm soát huyết áp là quá trình lâu dài; thuốc rất quan trọng, nhưng bữa ăn hằng ngày chính là nền tảng giúp thuốc phát huy hiệu quả tốt hơn và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận trong tương lai.”
