Những người làm cha, làm mẹ sẵn sàng đầu tư cho thiết bị an toàn trên xe ô tô dành cho trẻ nhỏ, nhưng thực tế thị trường vẫn cho thấy những “mê cung lạc lối” về tiêu chuẩn kỹ thuật và chi phí tài chính. Ghi nhận của phóng viên Báo Nhân Dân cho thấy đa số phụ huynh chủ động tìm hiểu về ghế trẻ em ngay từ khi con mới chào đời, nhận thức rõ đây là thiết bị cần thiết để bảo vệ tính mạng của trẻ trong mỗi chuyến đi.
Ma trận thị trường và gánh nặng tài chính
Bài toán thực tế đầu tiên là “ma trận” thị trường với đầy đủ hãng sản xuất, mẫu mã, kiểu dáng và tính năng. Từ các dòng thương hiệu châu Âu, châu Mỹ đắt đỏ do chất liệu, chi phí sản xuất và quảng cáo, cho tới các dòng hàng OEM có giá mềm hơn, người dân loay hoay không biết đâu là tiêu chuẩn thực sự để tin cậy. Hàng OEM là sản phẩm được sản xuất bởi một công ty nhưng phân phối dưới thương hiệu của công ty đối tác, ví dụ Apple thuê Foxconn sản xuất iPhone.
Mức giá dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng cho một chiếc ghế khiến nhiều gia đình thu nhập trung bình đắn đo. Anh Nguyễn Văn Hòa, trú tại phường Long Biên, sở hữu ô tô thường xuyên đi về quê cuối tuần. Ngay từ khi sinh con, gia đình anh đã tìm kiếm thông tin về ghế an toàn trên các diễn đàn. “Thiết bị này giá cao, mà trẻ phát triển thể chất rất nhanh, nên tìm một loại ghế dùng được từ sơ sinh đến lớn là bài toán gia đình tôi mong chờ lời giải,” anh Hòa chia sẻ.
Anh Phan Vũ Tuấn, sống tại phường Ba Đình, đề xuất cần có chính sách hỗ trợ giá trong giai đoạn đầu áp dụng để giảm gánh nặng kinh tế và khuyến khích tiêu dùng, biến ghế an toàn thành thói quen hàng ngày. Cả anh Tuấn và anh Hòa đều cho rằng bên cạnh yếu tố bảo vệ an toàn, sự thoải mái của trẻ cũng được đặt lên bàn cân. Nhiều gia đình nghiên cứu chọn dòng ghế có đệm thoáng mát, êm ái để trẻ không bị bí bách trong suốt hành trình.
Tiêu chuẩn ISOFIX và thách thức không gian xe
Tiêu chuẩn kỹ thuật hiện đại như hệ thống ISOFIX trở thành tiêu chí “vàng” khi chọn mua. ISOFIX là hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về điểm kết nối cố định để lắp ghế ô tô cho trẻ em an toàn và dễ dàng, tạo liên kết cứng giữa ghế và khung xe, giảm thiểu rủi ro lắp đặt sai cách và hạn chế rung lắc khi va chạm.
Bên cạnh tài chính, phụ huynh đối mặt với tình huống sử dụng thực tế chưa có lời giải. Với gia đình có ba con nhỏ như chị Nguyễn Cẩm Vân, nhân viên văn phòng tại phường Nam Từ Liêm, chỉ sử dụng xe 5 chỗ, việc lắp đặt cùng lúc ba thiết bị an toàn ở hàng ghế sau là thách thức lớn, vì khoảng trống ghế giữa thường không phù hợp khi đã lắp hai ghế ở hai bên.
Sự phát triển thể chất vượt trội của trẻ em Việt Nam cũng đặt ra câu hỏi khó. Chị Cẩm Vân chia sẻ: “Con tôi dù chưa tới 10 tuổi nhưng cao 1m47, nặng hơn 50kg. Việc tìm thiết bị vừa vặn là bất khả thi.” Ở tình huống khác, chị Nguyễn Diệu Thu, sinh sống tại phường Đống Đa, có con trai hơn 5 tuổi nặng trên 20kg. Ở giai đoạn “lỡ cỡ”, chị phân vân: nếu dùng ghế có dây đai riêng thì không gian ngồi chật, khó phù hợp chuyến đi dài; nhưng chuyển sang ghế nâng dùng dây an toàn xe thì chưa thực sự an tâm.
Nhu cầu về tiêu chí minh bạch và hướng dẫn chuyên sâu
Người tiêu dùng lúng túng trước hằng hà sa số chủng loại và mức giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Sự chênh lệch giá giữa các dòng thương hiệu với tiêu chuẩn chưa rõ ràng khiến phụ huynh phân vân, vừa lo chất lượng, vừa sợ lãng phí tài chính. Các gia đình mong muốn có bộ tiêu chí lựa chọn minh bạch dựa trên độ tuổi, cân nặng hay chiều cao, thay vì tự mày mò thông số kỹ thuật khô khan. Họ cần hướng dẫn, tư vấn chuyên sâu từ chuyên gia và cơ quan chức năng để đầu tư đúng quy định và bảo đảm an toàn tối ưu.
Tính thực tiễn của chính sách còn bị thử thách bởi tình huống phát sinh. Anh Mai Quang Duy sống tại phường Gia Lâm thường cho con sang nhà ông bà chơi: “Trẻ nhỏ có được phép đưa đón bằng phương tiện người thân khi không có ghế chuyên dụng không?” Hay với trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi, xương cổ chưa vững, việc nên để trẻ nằm ghế chuyên dụng hay bế trong lòng mẹ vẫn là tranh luận chưa hồi kết.
Anh Phạm Tuấn Huy, nhân viên ngân hàng tại Hà Nội, chia sẻ: “Bên cạnh sự tiện dụng, nỗi băn khoăn lớn nhất là khả năng xác thực tiêu chuẩn an toàn, lịch sử va chạm khi mua lại sản phẩm đã qua sử dụng để tiết kiệm chi phí. Việc chưa có dữ liệu kiểm định va chạm khiến đầu tư cho an toàn của con trẻ đầy trăn trở.”
Người dân cần một hệ thống tiêu chí rõ ràng để phân biệt thiết bị thực sự được kiểm định an toàn, không chỉ dựa vào quảng cáo hay thông số kỹ thuật. Sự ủng hộ của người dân đối với quy định về ghế trẻ em là minh chứng cho xã hội văn minh, coi trọng giá trị con người. Tuy nhiên, để chính sách đi vào đời sống, người dân cần hướng dẫn chi tiết từ chuyên gia và sự thấu hiểu hoàn cảnh thực tế từ người hoạch định chính sách. Người dân không thờ ơ với an toàn của con trẻ, họ chỉ cần một lộ trình cụ thể, tiêu chí minh bạch và giải pháp cho từng tình huống riêng biệt. Khi trăn trở được giải tỏa, chiếc ghế an toàn sẽ là người bạn đồng hành không thể thiếu với mỗi đứa trẻ trên hành trình cùng gia đình.
