Chen, 29 tuổi, sống tại Chiết Giang (Trung Quốc), vốn là vận động viên chuyên nghiệp với nền tảng sức khỏe tuyệt vời. Tuy nhiên, mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ 6 tháng trước, sau khi anh quyết định từ bỏ tập luyện cường độ cao. Dù đã giải nghệ, Chen vẫn duy trì thói quen uống đồ ngọt.
"Mỗi khi khát, tôi đều uống nước ngọt có ga hoặc trà sữa đá. Thói quen này đã kéo dài hơn nửa năm rồi", anh Chen hối hận kể lại khi nằm trên giường bệnh. Chỉ trong hơn 6 tháng kể từ khi ngừng tập luyện, cân nặng của anh tăng vọt khoảng 40kg. Anh chủ quan cho rằng đó chỉ là hệ quả của việc thiếu vận động, cho đến khi bị đau bụng dữ dội và khó thở, buộc phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
Tại phòng cấp cứu Bệnh viện Ninh Ba (Chiết Giang, Trung Quốc), bác sĩ Yao Lina và ê-kíp trực giật mình khi lấy máu xét nghiệm cho bệnh nhân. Thay vì màu đỏ thông thường, máu của người đàn ông 29 tuổi có màu trắng như sữa, đục ngầu và bết dính giống mỡ lợn. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số triglyceride (mỡ trung tính) cao gấp hơn 20 lần bình thường, lượng cholesterol vượt ngưỡng gấp 4 lần.
Bác sĩ Yao Lina nhận định hiện tượng máu trắng như sữa là do huyết tương bị bão hòa bởi lượng lipid (chất béo) khổng lồ, dẫn đến chẩn đoán: viêm tụy cấp tính và tiểu đường do tăng lipid máu cực nặng. Ngay sau đó, anh được lọc máu khẩn cấp, trao đổi huyết tương và các biện pháp y tế khác. May mắn, anh Chen đã qua cơn nguy kịch dù phải chịu biến chứng và chung sống với bệnh tiểu đường suốt đời.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng sức khỏe nghiêm trọng
Bác sĩ Yao Lina phân tích nguyên nhân bao gồm:
Sự tấn công của axit béo bão hòa và fructose
Hầu hết kem pha trà sữa được làm từ dầu thực vật (như dầu dừa) chứa lượng lớn axit béo bão hòa, đẩy nhanh quá trình sản sinh cholesterol và làm tăng lipid máu. Kết hợp với hàm lượng fructose khổng lồ từ nước ngọt có ga, cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn chuyển hóa toàn diện.
Cơ chế gây viêm tụy từ dòng máu nhiễm mỡ
Tuyến tụy có mạng lưới mạch máu dày đặc và nhỏ hẹp. Khi lipid máu tăng vọt, huyết tương bão hòa dẫn đến máu trắng như sữa và đặc nhớt. Các hạt mỡ gây tắc nghẽn mạch máu li ti, khiến enzyme tiêu hóa bị kích hoạt sai vị trí, quay lại tự phá hủy mô tụy. Hệ quả là viêm tụy cấp bùng phát cực kỳ nguy hiểm, dễ dẫn đến suy đa tạng và tử vong nếu không được lọc máu kịp thời.
Sự tàn phá này còn "đánh sụp" hệ thống tế bào đảo tụy, nơi sản xuất insulin. Khi tuyến tụy bị tổn thương nghiêm trọng, cơ thể mất hoàn toàn khả năng chuyển hóa đường, dẫn đến tiểu đường cấp tính. Đây là bi kịch kép khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong và các hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng.
Tác hại nghiêm trọng do thói quen uống nước ngọt thường xuyên
Uống nước ngọt dễ gây tăng cân
Uống nước ngọt có thể dẫn đến dư thừa calo nếu không được bù đắp bằng hoạt động thể chất, gây tăng cân. Một nghiên cứu tháng 5/2020 trên Tạp chí Quốc tế về Dinh dưỡng Hành vi và Hoạt động thể chất cho thấy, hoạt động thể chất trong thời gian rảnh rỗi không thể bù đắp cho số cân tăng do uống nước ngọt.
Làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường type 2
Tiêu thụ nước ngọt thường xuyên khiến đường huyết và insulin tăng đột biến, lâu dài dẫn đến kháng insulin, khởi phát bệnh đái tháo đường type 2.
Gây ảnh hưởng tới sức khỏe xương
Acid photphoric trong nhiều loại nước ngọt có ga cản trở hấp thụ canxi, làm xương yếu và tăng nguy cơ gãy xương.
Dẫn đến các vấn đề nha khoa
Đường và acid trong nước ngọt ăn mòn men răng, dẫn đến sâu răng. Cần bỏ ngay thói quen uống nước ngọt hàng ngày để bảo vệ răng miệng.
Tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ
Gan chuyển hóa các chất đưa vào cơ thể, bao gồm đường. Uống nước ngọt hàng ngày khiến cơ thể tiêu thụ quá nhiều đường tinh luyện có hàm lượng fructose cao, gây quá tải gan và tích tụ chất béo, dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim
Theo CDC Hoa Kỳ, uống nước ngọt hàng ngày làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tim do tiêu thụ quá nhiều đường, dẫn đến béo phì, đái tháo đường và tăng huyết áp.
Nguy cơ gây hại cho thận
Uống nước ngọt có hàm lượng đường cao làm tăng nồng độ acid uric, dễ hình thành tinh thể trong thận, gây sỏi thận. Fructose cản trở chuyển hóa và phân hủy purin, khiến acid uric tích tụ. Tiêu thụ nước ngọt liên tục cũng làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính. Vì vậy, nên cắt giảm lượng nước ngọt để bảo vệ thận và các bộ phận khác.
