Biohacking đang trở thành xu hướng chăm sóc sức khỏe toàn cầu, thu hút không chỉ vận động viên hay doanh nhân công nghệ mà cả những người muốn cải thiện hiệu suất và kéo dài tuổi thọ. Theo chuyên gia biohacking Daniel Donhauser, biohacking là sự kết hợp giữa sinh học và hack, nhưng không phải phá vỡ hệ thống mà là tối ưu hóa cơ thể và tâm trí thông qua dinh dưỡng, giấc ngủ, rèn luyện thể chất, kỹ thuật tinh thần và công nghệ.
Vì sao biohacking lại cần thiết?
Trong xã hội hiện đại, con người ít phải đối mặt với đói, rét hay vận động để sinh tồn, nhưng hệ sinh học vẫn được hình thành dựa trên những điều kiện tiến hóa. Hàng nghìn năm trước, tổ tiên loài người thường xuyên nhịn đói, vận động liên tục và chịu căng thẳng ngắn hạn. Ngược lại, căng thẳng kéo dài ngày nay gần như không tồn tại trong quá khứ. Biohacking giúp đưa cơ thể trở lại gần hơn với lối sống phù hợp với tiến hóa thông qua ăn uống hợp lý, nhịn ăn có kiểm soát, tập luyện và tiếp xúc với thiên nhiên.
07 nền tảng của biohacking
Theo Daniel Donhauser, giấc ngủ là nền tảng quan trọng nhất. Trong lúc ngủ, cơ thể sửa chữa và tái tạo tế bào; nếu chất lượng giấc ngủ suy giảm, mọi chức năng sinh học đều bị ảnh hưởng. Vận động cũng không thể thiếu: đi bộ duy trì tuần hoàn máu, nhưng tập luyện sức mạnh mới giúp duy trì mật độ xương, tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Về dinh dưỡng, biohacking ưu tiên giảm đường, hạn chế rượu bia, giảm thực phẩm chế biến sẵn và tăng rau xanh, trái cây. Nhịn ăn có kiểm soát kích hoạt quá trình tự thực bào (autophagy), giúp loại bỏ tế bào tổn thương và chuyển hóa mỡ dự trữ thành năng lượng. Theo khuyến nghị, ngay cả nhịn ăn gián đoạn hai ngày mỗi tuần cũng có lợi hơn là không thực hiện.
Ánh sáng, tiếp đất và nhiệt độ
Ánh sáng tự nhiên điều hòa đồng hồ sinh học: ánh sáng ban ngày tăng serotonin, bóng tối kích thích melatonin. Chỉ cần đi bộ ngoài trời 30 phút mỗi ngày nắng là đủ; ngày nhiều mây cần nhiều thời gian hơn. Liệu pháp ánh sáng đỏ cũng hỗ trợ nhịp sinh học.
Tiếp đất (grounding) – đi chân trần trên cỏ hoặc nền đất tự nhiên – giúp cơ thể tiếp xúc với từ trường Trái đất, cải thiện tuần hoàn máu và sản sinh serotonin. Với người không có điều kiện, thảm PEMF mô phỏng hiệu ứng này.
Biohacking cũng chú trọng thích nghi nhiệt độ. Xông hơi thường xuyên có thể giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân tới 25%, theo một số nghiên cứu. Nhịp tim nên duy trì 100-120 nhịp/phút khi xông hơi. Kết hợp tắm nước lạnh hoặc ngâm bồn nước đá sau đó giúp giảm viêm, kích thích trao đổi chất và tăng cường miễn dịch. Với người không phù hợp nước đá, liệu pháp lạnh toàn thân (cryotherapy) ở -110 độ C trong 2-3 phút có thể mang lại tác động tương tự.
Hít thở và công nghệ hỗ trợ
Hít thở đúng cách rất quan trọng cho sản sinh năng lượng. Phương pháp IHHT (Intermittent Hypoxic-Hyperoxic Training) mô phỏng độ cao khoảng 4.000 mét, nơi oxy thấp hơn bình thường. Tập IHHT hai lần mỗi tuần giúp cải thiện chức năng phổi, tối ưu hóa chuyển hóa tế bào, bình thường hóa huyết áp và giảm hormone căng thẳng.
Công nghệ như máy theo dõi giấc ngủ, đồng hồ thông minh, máy đo đường huyết liên tục, đèn ánh sáng đỏ, kính chặn ánh sáng xanh, phòng xông hơi hồng ngoại, bồn tắm đá, thiết bị cryotherapy hay cảm biến hô hấp giúp thu thập dữ liệu sinh học. Tuy nhiên, Daniel Donhauser nhấn mạnh các thiết bị đắt tiền không bắt buộc; phần lớn lợi ích sức khỏe có thể đạt được bằng ngủ đủ giấc, ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên và tiếp xúc với thiên nhiên.
Không có công thức biohacking phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là thử nghiệm từng phương pháp và xây dựng thói quen phù hợp với tình trạng sức khỏe và lối sống cá nhân.
