Anh Trần (48 tuổi) ở Trung Quốc đã qua đời vì đột quỵ não trong đêm. Qua tìm hiểu, người đàn ông này có những thói quen nguy hiểm vào buổi tối và cuối cùng không tránh khỏi bi kịch.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là tình trạng não bị tổn thương đột ngột do dòng máu nuôi não bị ngưng trệ hoặc vỡ mạch máu não, gây thiếu hụt oxy và dưỡng chất. Tế bào não rất nhạy cảm và có thể chết chỉ sau vài phút nếu không được cung cấp đủ máu.
Có 2 loại đột quỵ chính:
- Đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não): Chiếm khoảng 80–85% tổng số ca, xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa.
- Đột quỵ xuất huyết (xuất huyết não): Khoảng 15–20%, do mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu trong mô não hoặc quanh não.
Ngoài ra, còn có cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – giống đột quỵ nhưng triệu chứng kéo dài dưới 24 giờ và không để lại tổn thương vĩnh viễn. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai.
5 thói quen ban đêm gây tắc mạch máu não
Theo các nghiên cứu, phần lớn ca đột quỵ liên quan đến thói quen sinh hoạt, đặc biệt là 5 việc thường làm vào ban đêm:
1. Thức khuya, làm việc quá sức
Thiếu ngủ khiến hệ thần kinh căng thẳng, huyết áp dao động, hormone rối loạn, các mạch máu nhỏ phải làm việc liên tục. Bệnh viện Nhân dân tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) ghi nhận: người thường xuyên thức khuya có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2,5 lần người ngủ đúng giờ.
2. Hút thuốc lá
Nicotine và hắc ín trong thuốc lá phá hủy lớp nội mạc mạch máu, khiến máu đặc và dễ hình thành cục huyết khối. Nghiên cứu của Bệnh viện Trung tâm Đại học Trịnh Châu cho thấy: người hút thuốc có nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng gần 90% so với người không hút.
3. Nổi nóng, căng thẳng
Khi tức giận, huyết áp tăng vọt, tim đập nhanh, mạch máu co thắt đột ngột – điều kiện hoàn hảo cho đột quỵ. Các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân Đại học Vũ Hán cảnh báo: chỉ vài phút bốc hỏa, nguy cơ vỡ mạch máu não tăng gấp nhiều lần.
4. Uống rượu bia trước khi ngủ
Rượu khiến huyết áp biến động mạnh, gan làm việc quá tải, nhịp tim rối loạn – gây áp lực lên hệ tuần hoàn não. Theo Bệnh viện Tuyên Vũ, Đại học Y Thủ đô (Bắc Kinh), người uống rượu thường xuyên có nguy cơ đột quỵ cao hơn 22%, đặc biệt trong khung giờ nửa đêm đến rạng sáng.
5. Ăn đêm, ăn khuya
Nghiên cứu của các nhà khoa học Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy: ăn trong vòng 2 giờ trước khi ngủ khiến huyết áp ban đêm tăng gấp 2,8 lần, dễ kích hoạt cơn đột quỵ ở người có bệnh nền. Ăn đêm còn làm máu đặc hơn, gan và tụy phải làm việc quá sức.
Dấu hiệu nhận biết đột quỵ
Hiệp hội đột quỵ Hoa Kỳ khuyên nhận ra các dấu hiệu sau:
- Đột ngột tê hoặc yếu mặt, tay, chân, đặc biệt một nửa cơ thể.
- Đột ngột lú lẫn, rối loạn hoặc không hiểu lời nói.
- Đột ngột rối loạn thị giác một bên hoặc hai bên.
- Đột ngột rối loạn đi đứng, choáng váng, mất thăng bằng.
- Đột ngột đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.
Quy tắc FAST giúp nhận biết sớm:
- F (Face): Méo miệng, liệt mặt, nhân trung lệch, khuôn mặt mất cân đối khi cười.
- A (Arm): Yêu cầu bệnh nhân đưa hai tay lên cao; nếu không nâng được hoặc rất khó thì có khả năng bị đột quỵ.
- S (Speech): Khó nói, nói ngọng, dính chữ; yêu cầu lặp lại cụm từ đơn giản.
- T (Time): Khi có triệu chứng trên, gọi cấp cứu (115) hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất có điều trị đột quỵ.
Phòng ngừa đột quỵ
Để ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ, cần xây dựng lối sống lành mạnh:
- Ngừng hút thuốc.
- Chọn thực phẩm lành mạnh: nhiều trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt; ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, cholesterol, muối và đường.
- Giữ cân nặng khỏe mạnh, hoạt động thể chất thường xuyên.
- Hạn chế rượu bia và chất kích thích.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ, lắng nghe cơ thể, tìm đến bác sĩ chuyên môn để tầm soát đột quỵ từ sớm.
Minh Hoa (t/h)
