Để từng bước khắc phục tình trạng hiện nay, Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số” sẽ diễn ra trên toàn quốc từ ngày 1/6 đến 30/6/2026. Sự kiện kêu gọi các cấp, các ngành, gia đình, nhà trường, doanh nghiệp và toàn xã hội cùng chung tay bảo vệ, chăm sóc và phát triển toàn diện trẻ em trong kỷ nguyên số.
Nhiều chỉ số sức khỏe, thể chất được cải thiện
Tiến sĩ Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết: Tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi giảm hơn 3 lần, từ 58‰ (năm 1990) xuống còn 16‰ (năm 2025); tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 1 tuổi giảm gần 4 lần, từ 44,4‰ xuống còn 11‰; tỷ lệ tử vong sơ sinh giảm gần 5 lần, từ 44‰ xuống còn 8,8‰. Đáng chú ý, 100% trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí; 95% trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ; tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt giảm từ 7% (năm 2020) xuống dưới 3,2% (năm 2025); tỷ suất tử vong do tai nạn thương tích giảm còn 16/100.000.
Lần đầu tiên, mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho phụ nữ và trẻ em được triển khai trên quy mô toàn quốc.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hồng Diễm, Phó Trưởng phòng Kiểm soát bệnh không lây nhiễm và dinh dưỡng (Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế), nhờ thực hiện Chiến lược quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030, Đề án Bảo đảm dinh dưỡng hợp lý và tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên giai đoạn 2015-2025, cùng Chương trình Y tế trường học..., tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi giảm từ 29,3% (năm 2010) xuống 19,6% (năm 2020); tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ học đường (5-19 tuổi) giảm từ 23,4% xuống 14,8%. Thành tựu nổi bật là chiều cao trung bình của thanh niên 18 tuổi tăng: nam đạt 168,1 cm (tăng 3,7 cm), nữ đạt 156,2 cm (tăng 2,6 cm) so với năm 2010.
Thách thức về dinh dưỡng và sức khỏe tâm thần
Tuy nhiên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thanh Dương, Viện trưởng Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) cho biết, tình trạng thiếu vitamin A, thiếu máu, thiếu sắt và thiếu kẽm vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng. Theo điều tra năm 2020, tỷ lệ thiếu máu ở trẻ dưới 5 tuổi là 19,6%; thiếu vitamin A tiền lâm sàng là 9,5%; thiếu kẽm ở trẻ dưới 5 tuổi rất cao, 58%, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, phát triển và học tập. Trong khi đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5-19 tuổi tăng gấp đôi sau 10 năm, lên khoảng 19% vào năm 2020, riêng thành thị gần 27%. Nguyên nhân chính là ăn uống bất hợp lý, thiếu cân đối dinh dưỡng, tiêu thụ nhiều thực phẩm tinh chế, chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và nước uống có đường, dẫn đến rối loạn chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm.
Giúp trẻ em vững bước trong kỷ nguyên số
Theo UNICEF tại Việt Nam, gần 9/10 trẻ em từ 12-17 tuổi sử dụng internet. Bên cạnh lợi ích, trẻ em đối mặt với nhiều nguy cơ trực tuyến như lạm dụng dữ liệu cá nhân, lừa đảo, thông tin độc hại, xâm hại tình dục, hoặc lệ thuộc thiết bị điện tử. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, từ tháng 6/2021 đến 6/2025, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 nhận 1.555.316 cuộc gọi, trong đó 2.439 cuộc về xâm hại trẻ em trên môi trường mạng, bao gồm xâm hại tình dục, bạo lực, bắt nạt, xúc phạm danh dự, dụ dỗ, lừa bán, và hướng dẫn sử dụng internet an toàn.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức chia sẻ, nhiều trẻ em và cha mẹ thiếu kiến thức, kỹ năng sử dụng mạng an toàn; cán bộ bảo vệ trẻ em cơ sở kiêm nhiệm, chưa cập nhật kỹ năng bảo vệ trẻ trên môi trường mạng. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc chặn, lọc, gỡ nội dung độc hại chưa đầy đủ; giảng dạy tại các cơ sở giáo dục còn nặng về tin học văn phòng, thiếu kỹ năng nhận diện thông tin có lợi, có hại. Khi trẻ bị tác động tiêu cực từ mạng xã hội, dịch vụ hỗ trợ tâm lý, sức khỏe tinh thần chưa đáp ứng nhu cầu.
Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 do Bộ Y tế phát động với chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số” nhằm chăm sóc sức khỏe và xây dựng “hệ miễn dịch số” vững chắc cho thế hệ tương lai. Phát biểu tại Lễ phát động, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân nhấn mạnh: Chuyển đổi số là xu thế tất yếu, trang bị kỹ năng số cho trẻ em là cần thiết. Các cấp, ngành, địa phương cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, bảo vệ trẻ trên không gian mạng; doanh nghiệp công nghệ và nền tảng mạng xã hội nâng cao trách nhiệm, phát triển sản phẩm, nội dung số an toàn, lành mạnh; xây dựng hệ sinh thái bảo vệ trẻ em chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, ngăn chặn nguy cơ xâm hại. Gia đình, nhà trường, xã hội là “ba trụ cột” đồng hành, giúp trẻ hình thành kỹ năng “miễn dịch chủ động” trước tác động tiêu cực, để trẻ phát triển an toàn, lành mạnh, tự tin trong xã hội số.
