Hành Trình Đưa Liệt Sĩ Về Quê Hương Sau Hơn Nửa Thế Kỷ Chờ Đợi
Tháng 4 năm 2025, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị đã phát hiện và cất bốc hai hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi. Trong số các di vật tìm thấy, một chiếc bi-đông nhôm khắc dòng chữ “Tuyến” và số hiệu “170071” đã trở thành manh mối quan trọng, mở ra hướng đi mới trong việc xác minh danh tính. Sau quá trình đối chiếu và xác minh kỹ lưỡng của các cơ quan chức năng cùng Sư đoàn 308, đến ngày 22 tháng 1 năm 2026, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị đã chính thức ban hành quyết định xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4 Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Lăng là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến, người đã hy sinh anh dũng vào ngày 26 tháng 5 năm 1972.
Khát Vọng Đoàn Tụ Thiêng Liêng Trở Thành Hiện Thực
Sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi đầy xúc động, khát vọng đoàn tụ thiêng liêng của gia đình liệt sĩ Trần Minh Tuyến cuối cùng đã trở thành hiện thực. Hài cốt của liệt sĩ đã được chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với thân nhân và Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách Sư đoàn 308 tổ chức cất bốc, di chuyển từ Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Lăng về quê hương. Vào ngày 29 tháng 3 năm 2026, liệt sĩ Trần Minh Tuyến đã được an táng trang trọng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thụy Duyên, xã Nam Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên, khép lại nỗi chờ đợi kéo dài qua nhiều thế hệ của gia đình.
Ông Trần Văn Tâm, em trai của liệt sĩ Trần Minh Tuyến, xúc động chia sẻ rằng liệt sĩ là con trai cả trong gia đình, hy sinh khi mới 20 tuổi và chưa kịp lập gia đình riêng. Hai năm sau ngày hy sinh, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Từ đó, nỗi trăn trở lớn nhất của mẹ ông - cụ Vũ Thị Tựu - là tìm được phần mộ của con trai để đưa về quê cha đất tổ. Đến nay, gia đình vô cùng vui mừng khi đã tìm được nơi yên nghỉ của anh, hoàn thành tâm nguyện với người mẹ đã khuất.
Chiến Dịch 500 Ngày Đêm: Mệnh Lệnh Từ Trái Tim
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo và chỉ đạo sâu sát của Đảng và Nhà nước, cùng với sự nỗ lực không ngừng của các bộ, ngành, địa phương và lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đã được tiến hành liên tục và bền bỉ. Đặc biệt, trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2025, toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ. Các cơ quan chức năng đã tiếp nhận gần 13.500 mẫu, bao gồm cả mẫu hài cốt và mẫu thân nhân, qua đó xác định danh tính cho hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng. Đồng thời, gần 60.000 mẫu sinh phẩm đã được thu nhận để xây dựng ngân hàng gien thân nhân liệt sĩ.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn. Hiện nay, vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Điều kiện thực hiện ngày càng khó khăn do thời gian đã lùi xa và dấu tích chiến tranh ngày một phai mờ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện, đổi mới phương pháp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ và tăng cường kỷ luật, kỷ cương cùng tinh thần làm việc quyết tâm, nỗ lực vượt bậc.
Ngày 2 tháng 4, tại Di tích quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Chiến dịch này được chia thành hai giai đoạn cụ thể:
- Giai đoạn 1: Từ tháng 1 năm 2026 đến tháng 7 năm 2027, hoàn thành việc lấy mẫu đối với toàn bộ mộ liệt sĩ chưa có thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc (khoảng 230.000 mộ) và số hài cốt liệt sĩ mới tìm kiếm, quy tập được.
- Giai đoạn 2: Từ tháng 7 năm 2027 đến tháng 12 năm 2030, nghiên cứu đề xuất triển khai lấy mẫu đối với mộ liệt sĩ có một phần thông tin nhưng chưa xác định được danh tính bằng phương pháp thực chứng và số hài cốt mới tìm kiếm, quy tập được.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh rằng công tác này không chỉ đơn thuần là nhiệm vụ chuyên môn, mà trước hết và trên hết là sự thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là trách nhiệm chính trị thiêng liêng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Đây còn là mệnh lệnh từ trái tim, thôi thúc chúng ta không được phép chậm trễ, mà phải quyết tâm, quyết liệt hơn rất nhiều để đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với đất mẹ, với gia đình, với tên tuổi của mình.
Những Câu Chuyện Cảm Động Và Hy Vọng Mới
Trong ngôi nhà đơn sơ ở tổ dân phố Đức Hoa, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị, ông Hoàng Văn Bòn, sinh năm 1960, xúc động kể về người anh trai Hoàng Văn Hoang, người đã hy sinh tại chiến trường Cam Lộ vào ngày 7 tháng 2 năm 1968. Do cuộc sống quá khó khăn, đến năm 1999, ông Bòn mới bắt đầu hành trình đi tìm mộ anh. Ông chia sẻ: “Khi thì đi ô-tô, khi thì đi xe máy, tôi tìm kiếm khắp các nghĩa trang của tỉnh Quảng Trị và khu vực Cam Lộ, nhưng mãi đến giờ vẫn chưa tìm thấy. Bây giờ, nhờ chủ trương của Đảng và Nhà nước, nhất là Chiến dịch 500 ngày đêm, tôi rất hy vọng sẽ có ngày được đón anh tôi trở về”.
Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là một sáng kiến hành động, mà còn là sự khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị. Lần đầu tiên, hoạt động tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ được “chiến dịch hóa” ở quy mô quốc gia, với các chỉ tiêu cụ thể, thời gian rõ ràng và sự huy động đồng bộ từ nhiều lực lượng quân đội, chính quyền địa phương, ngành khoa học và thân nhân liệt sĩ.
Một trong những điểm nổi bật của chiến dịch là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ADN trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Trước đây, việc nhận diện phần lớn dựa vào kỷ vật, địa điểm, hay lời kể, thì nay khoa học đã mở ra một con đường khác chính xác hơn và khách quan hơn. Hệ thống viện pháp y của Bộ Quốc phòng đã tạo thành một mạng lưới chuyên môn tương đối đồng bộ. Từ năm 2016 đến nay, Viện Pháp y quốc gia đã tiếp nhận hơn 13.100 mẫu sinh phẩm hài cốt và hơn 2.800 mẫu thân nhân để phân tích và so sánh.
Hướng tới dấu mốc 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, chiến dịch đặt ra những mục tiêu cụ thể nhưng giàu ý nghĩa: tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt, giám định khoảng 18.000 mẫu ADN, xây dựng cơ sở dữ liệu gien thân nhân, đồng thời rà phá những vùng đất vẫn còn bom, mìn, vật liệu nổ chiến tranh để mở đường cho hành trình tìm lại người đã khuất.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm của hôm nay vẫn ở phía trước. Hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính, chưa được quy tập về với đất mẹ là lời nhắc nhở không được phép chậm trễ. Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ tính bằng thời gian, mà được đo bằng sự tận tâm, bằng khát vọng để khép lại những khoảng trống mất mát, đau thương. Qua đó, thế hệ hôm nay thể hiện trách nhiệm, bổn phận và lòng tri ân sâu nặng đối với sự hy sinh của lớp lớp cha anh, tô thắm thêm truyền thống nhân văn và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta.
