Tổ chức Công đoàn Việt Nam: Từ sự quan tâm lớn lao, sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt, sâu sắc đối với giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn. Người đã sớm tham gia vào các tổ chức công đoàn từ những năm đầu thế kỷ XX, đặt nền móng cho sự ra đời của Công đoàn Việt Nam.
Những bước đi đầu tiên của Người với tổ chức Công đoàn
Năm 1913, tại Anh, Nguyễn Tất Thành tham gia Tổ chức bí mật Nghiệp đoàn Lao động hải ngoại của những người thợ thuyền thuộc địa. Đến năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người gia nhập Công đoàn kim khí quận 17 tại Paris. Từ năm 1921, Người bắt đầu truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam và tích cực chuẩn bị cho việc thành lập tổ chức Công đoàn Việt Nam, cả về lý luận lẫn thực tiễn. Người được coi là một trong những kiến trúc sư chủ yếu của Công hội đỏ – hình thức tiền thân của tổ chức Công đoàn Việt Nam.
Trong tác phẩm Đường Cách mệnh xuất bản năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã nêu rõ mục đích của tổ chức Công hội: trước hết là để công nhân gắn kết với nhau, nghiên cứu, cải thiện đời sống, bảo vệ quyền lợi và góp phần giúp đỡ quốc dân, thế giới. Tháng 3 năm 1929, chi bộ cộng sản đầu tiên ra đời tại Hà Nội. Ngày 17/6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập, lấy phong trào công nhân làm nòng cốt và đẩy mạnh vận động công nhân vào các công hội đỏ. Ngày 28/7/1929, Hội nghị đại biểu Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội, đánh dấu bước ngoặt quan trọng, đưa phong trào công nhân từ tự phát sang tự giác, có tổ chức.
Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người đặt nền móng và chăm lo xây dựng Công đoàn
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là người sáng lập mà còn luôn quan tâm, chăm lo xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam. Năm 1957, Người ký Sắc lệnh ban hành Luật Công đoàn, xác định mục đích cải thiện đời sống công nhân, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa cho giai cấp công nhân và nhân dân, đồng thời giao cho công đoàn quyền quản lý Quỹ bảo hiểm xã hội để bảo đảm lợi ích thiết thực cho người lao động.
Tại Đại hội Công đoàn toàn quốc lần thứ II (tháng 2/1961), Người nhấn mạnh vai trò của công đoàn trong việc khuyến khích sáng kiến, cải tiến kỹ thuật để nâng cao năng suất lao động; đồng thời yêu cầu công đoàn có biện pháp nâng cao trình độ văn hóa, kỹ thuật cho công nhân, bảo vệ sức khỏe và an toàn lao động.
Điểm tựa tin cậy của người lao động
Kế thừa và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, giai cấp công nhân Việt Nam không ngừng trưởng thành, tổ chức Công đoàn các cấp đổi mới phương thức hoạt động, trở thành chỗ dựa vững chắc của người lao động. Từ năm 1986, đường lối đổi mới của Đảng đã thúc đẩy công đoàn đổi mới nội dung, hướng về cơ sở, lấy người lao động làm trung tâm. Bộ luật Lao động năm 1994 xác định rõ nhiệm vụ của công đoàn trong việc tham gia chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động, xây dựng thỏa ước lao động tập thể, chế độ tiền lương, an toàn lao động.
Ngày nay, Công đoàn Việt Nam thực hiện tốt vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đoàn viên và người lao động; tham gia quản lý nhà nước, kinh tế, xã hội; kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật lao động; tuyên truyền, vận động người lao động nâng cao trình độ, kỹ năng. Công đoàn là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với người lao động, chủ động xây dựng và hoàn thiện hàng trăm văn bản pháp luật về việc làm, tiền lương, nhà ở, bảo hiểm xã hội, giải quyết khiếu nại, bảo vệ quyền lợi cho hàng trăm nghìn lao động.
Những hoạt động thiết thực, hiệu quả
Các cấp công đoàn, đặc biệt là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đã tổ chức nhiều chương trình ý nghĩa như “Tết Sum vầy” – trong 5 năm qua đã chăm lo cho hơn 30 triệu lượt đoàn viên, người lao động với tổng số tiền gần 28.000 tỉ đồng. “Tháng Công nhân” kết hợp với Tháng hành động về an toàn vệ sinh lao động đã thăm hỏi, tặng quà hơn 3,8 triệu lượt công nhân khó khăn, bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, với tổng số tiền hàng nghìn tỉ đồng.
Chương trình “Mái ấm Công đoàn” đã hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở cho gần 14.000 đoàn viên với số tiền hơn 500 tỉ đồng. Việc nâng cao chất lượng bữa ăn ca và xây dựng mô hình “Bữa ăn công đoàn” trở thành hoạt động thường xuyên tại các doanh nghiệp. Chương trình “Phúc lợi đoàn viên” liên tục được mở rộng, mang lại nhiều ưu đãi thiết thực.
Công đoàn cũng tích cực xây dựng các thiết chế văn hóa, nhà ở, nhà trẻ, chăm sóc sức khỏe tại các khu công nghiệp; tổ chức gặp gỡ, đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với công nhân; triển khai chương trình “Công đoàn đồng hành với Chính phủ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững đất nước”.
Đổi mới để đáp ứng yêu cầu mới
Trong bối cảnh mới, tổ chức Công đoàn cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện. Ông Trần Thanh Hải, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐ Việt Nam, cho rằng cần kế thừa giá trị đã có, tìm ra động lực phát triển mới để tăng sức hấp dẫn với người lao động. Động lực đó hướng đến xây dựng tổ chức vững mạnh từ bên trong, thích ứng với thách thức, gắn kết đoàn viên, cán bộ công đoàn và người sử dụng lao động.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài phát biểu ngày 27/4/2026 đã nhấn mạnh: Công đoàn phải gần công nhân hơn, hiểu công nhân hơn, nói được tiếng nói của công nhân và bảo vệ thiết thực quyền lợi hợp pháp, chính đáng. Công đoàn phải có mặt kịp thời khi người lao động khó khăn, ốm đau, bị nợ lương, mất việc, tai nạn lao động. Công đoàn không chỉ là nơi tổ chức phong trào, mà phải thực sự là mái nhà ấm áp, là chỗ dựa tin cậy của đoàn viên, công nhân, người lao động.
