Xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trên tuyến biên giới Nghệ An
Tuyến biên giới đất liền của tỉnh Nghệ An, tiếp giáp với ba tỉnh Xiêng Khoảng, Bôlykhămxay và Hủa Phăn của nước bạn Lào, là một địa bàn chiến lược quan trọng. Với chiều dài hơn 460km, hơn 100 mốc quốc giới và hơn 44 cọc dấu, khu vực này trải rộng trên địa phận của 21 xã giáp biên, nơi cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.
Phát triển kinh tế - nền tảng để 'yên dân'
Hiện nay, nhiều xã biên giới như Mường Típ, Na Ngoi, Bắc Lý, Mỹ Lý đã đặt mục tiêu 'yên dân' làm trung tâm trong mọi giải pháp giữ ổn định. Muốn đạt được điều này, yêu cầu đầu tiên là phải phát triển kinh tế và bảo đảm đời sống cho nhân dân. Nhiều mô hình kinh tế đã được xây dựng, hình thành từ những 'lực lượng đặc biệt' như các già làng, trưởng bản và người có uy tín trong cộng đồng dân tộc thiểu số.
Ông Hoa Phò Ngành, một người có uy tín ở bản Xốp Lau, xã Mường Típ, trong nhiều năm qua không chỉ cùng lực lượng bộ đội biên phòng đi từng nhà vận động bà con giao nộp súng săn và vũ khí tự chế, mà còn tiên phong làm kinh tế giỏi với mô hình vườn - ao - chuồng - ruộng rộng hơn 2ha ngay trên vùng biên viễn. Từ mô hình phát triển kinh tế đầu tiên của ông, đến nay, cả bản Xốp Lau đã có hàng chục hộ học tập, chuyển đổi sản xuất và từng bước vươn lên thoát nghèo.
Củng cố hệ thống chính trị cơ sở
Cùng với những mô hình kinh tế tiêu biểu, nhiều xã biên giới còn huy động cán bộ nghỉ hưu và đảng viên lão thành tham gia công tác thôn bản, nhằm củng cố hệ thống chính trị cơ sở - mắt xích then chốt trong việc giữ vững địa bàn. Ông Vi Văn Nhất ở bản Liên Phương, xã Quế Phong, từng là cán bộ cấp huyện, sau khi nghỉ hưu đã tiếp tục phát huy tính tiên phong trong các phong trào ở địa phương và được bầu chọn làm người có uy tín.
Khi bản Liên Phương mở đường và xây dựng nông thôn mới, nhiều hộ dân còn băn khoăn vì liên quan đến đất đai và tài sản. Ông Nhất đã tự nguyện hiến đất, phá tường rào để mở đường, và các hộ khác trong bản thấy thế cũng ủng hộ theo. Nhờ đó, phong trào xây dựng nông thôn mới, vệ sinh môi trường và xây dựng thiết chế văn hóa ở bản Liên Phương đã đạt kết quả cao, với những con đường thông thoáng và sạch đẹp.
Vai trò nòng cốt của bộ đội biên phòng
Trong nỗ lực bảo vệ an ninh biên giới và chung tay cùng đồng bào biên cương phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, lực lượng bộ đội biên phòng tiếp tục là nòng cốt nơi tuyến đầu với phương châm '3 cùng, 4 bám'. Không chỉ tuần tra và bảo vệ an ninh biên giới, cán bộ chiến sĩ biên phòng còn cùng dân làm đường, dựng cầu, xây bể nước, sửa trường học, hỗ trợ sinh kế và nhận nuôi học sinh nghèo.
Theo Trung tá Nguyễn Thế Anh, Đồn trưởng Đồn biên phòng Nhôn Mai, Bộ đội Biên phòng Nghệ An, những hỗ trợ sinh kế, giúp dân dựng nhà, sửa đường và đỡ đầu học sinh nghèo của cán bộ chiến sĩ trong đơn vị đã củng cố thêm niềm tin trong nhân dân. Khi người dân thấy bộ đội không chỉ giữ biên giới mà còn đồng hành trong mọi công việc, thì biên giới ấy sẽ có thêm hàng nghìn 'tai mắt' và hàng nghìn 'cột mốc sống' tự nguyện bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.
Những thách thức và giải pháp cho tương lai
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, mục tiêu xây dựng khu vực biên giới tỉnh Nghệ An đảm bảo 'ba yên' - 'yên dân, yên địa bàn, yên biên giới' vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn. Trước hết là bài toán sinh kế, khi phần lớn các xã biên giới vẫn thuộc diện đặc biệt khó khăn, với tỷ lệ hộ nghèo ở nhiều nơi lên đến 50-60%, thu nhập bình quân đầu người thấp, chỉ quanh mức 20 triệu đồng mỗi năm.
Đời sống bà con phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi nhỏ lẻ, dễ bị lôi kéo vào các hoạt động vi phạm pháp luật như tiếp tay cho tội phạm vận chuyển ma túy, khai thác lâm sản trái phép hoặc vượt biên lao động tự do. Bên cạnh đó, mưa lũ và sạt lở đất ngày càng diễn biến bất thường, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân và hạ tầng tại nhiều bản làng vùng cao.
Hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông, trường học và trạm y tế ở nhiều nơi vẫn còn thiếu và yếu, trong khi khoảng cách phát triển giữa miền xuôi và miền ngược chưa được thu hẹp. Nếu những 'nút thắt' này không được tháo gỡ bằng những giải pháp cụ thể và hiệu quả, thì mục tiêu giữ dân bám đất sẽ luôn đối mặt với nhiều nguy cơ.
Theo ông Phạm Viết Phúc, Chủ tịch UBND xã Bắc Lý, một trong những giải pháp trước mắt là tập trung hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối các xã biên giới, bố trí nguồn lực tái định cư cho các khu dân cư có nguy cơ sạt lở cao. Đồng thời, mở rộng các mô hình sinh kế bền vững phù hợp với điều kiện đời sống kinh tế - xã hội của người dân địa phương, hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm tại chỗ để giảm tình trạng lao động ly hương.
Cùng với đó, cần chú trọng nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật, xây dựng địa bàn không ma túy, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số và tăng cường phối hợp quốc tế với lực lượng bảo vệ biên giới nước bạn Lào. Nói cách khác, giữ 'ba yên' nơi biên giới trước hết là bài toán phát triển, để người dân có sinh kế, thu hẹp khoảng cách vùng miền và thấy rằng bám bản, giữ đất là một lựa chọn có tương lai.
