Sáng được con cháu đưa đi, chiều trở về nhà, người cao tuổi tại Hà Nội có một ngày được khám sức khỏe, tập luyện, ăn trưa, nghỉ ngơi và trò chuyện cùng những người bạn đồng niên tại cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày đầu tiên của Thủ đô.
Điểm đến mới cho người cao tuổi
7h30, bà Trần Thị Lan (phường Long Biên) được chồng chở đến Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi phường Long Biên. Đây là điểm đến mới dần trở nên quen thuộc với người phụ nữ ngoài 60 tuổi. Trong sân, nhiều cụ ông, cụ bà đã có mặt, người trò chuyện, người chờ kiểm tra huyết áp, một số cụ bắt đầu khởi động nhẹ trước khi tập thể thao.
Mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày đầu tiên được thí điểm tại Hà Nội, người cao tuổi đến từ buổi sáng, sinh hoạt, ăn uống và được theo dõi sức khỏe trong ngày, sau đó trở về nhà vào cuối buổi chiều.
Với bà Lan, lịch sinh hoạt mới khác hẳn những ngày chỉ quanh quẩn trong nhà. "Ở nhà chỉ có hai ông bà, quanh ra quanh vào cũng hết ngày. Nay có chỗ để đến, được tập luyện, gặp gỡ mọi người, tôi thấy tinh thần phấn chấn hơn", bà chia sẻ.
Quy trình chăm sóc y tế
Ngay khi đến cơ sở, người cao tuổi lần lượt được nhân viên y tế hỏi thăm tình trạng sức khỏe, đo huyết áp, mạch và nhiệt độ. Những cụ đang điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính được kiểm tra thêm việc sử dụng thuốc. Nhân viên y tế ghi nhận các chỉ số, nhắc giờ uống thuốc và theo dõi những biểu hiện bất thường.
ThS.BS Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên cho biết, cơ sở được thí điểm ngay tại Điểm Y tế Thạch Bàn. Trụ sở này vốn là tài sản công dôi dư được chính quyền địa phương cải tạo, đầu tư để trở thành cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày thí điểm đầu tiên của Thủ đô.
Nếu chỉ số sức khỏe ổn định, người cao tuổi được hướng dẫn tham gia vận động. Người có biểu hiện mệt, huyết áp bất thường hoặc đau nhiều sẽ được nghỉ ngơi, theo dõi và điều chỉnh hoạt động phù hợp.
Hoạt động thể chất và tinh thần
Khoảng 8h30, khu vực sân và sảnh tầng một trở nên sôi động. Các cụ chia thành từng nhóm tập dưỡng sinh, Thái Cực Quyền, Thái Cực Kiếm hoặc những động tác vận động nhẹ. Người đau vai gáy, đau lưng hoặc hạn chế vận động được hướng dẫn những bài tập phục hồi chức năng riêng. Cường độ được điều chỉnh theo tuổi, thể trạng và bệnh nền.
Sau thời gian vận động ngoài trời, các cụ chuyển vào phòng sinh hoạt chung. Một số người ngồi chơi cờ tướng, cờ vua, cờ cá ngựa. Nhóm khác tham gia trò chơi ném bóng, vận động bàn tay hoặc những bài tập ghi nhớ, đọc sách.
"Những hoạt động này vừa giúp rèn luyện trí não, vừa tăng sự khéo léo của bàn tay. Quan trọng hơn, các cụ có không gian giao tiếp, trò chuyện với nhau", bác sĩ Thúy cho hay.
Gần trưa, không khí trong phòng sinh hoạt càng rộn ràng khi những bài hát vang lên. Bà Phấn đến cơ sở lần đầu tiên, chỉ một hồi trò chuyện, bà đã tìm được người bạn già có cùng đam mê ca hát. Với bà, việc đến cơ sở như một cách "xả stress" cho tuổi già.
"Tôi thấy mô hình này rất hay. Người trẻ thì có thể đi xem phim hay dã ngoại để giải trí. Còn với người già chúng tôi, một nơi để những người đồng trang lứa có thể gặp mặt, trò chuyện và sinh hoạt với nhau đã là rất quý", bà Phấn hào hứng nói.
Bữa trưa và nghỉ ngơi
Khoảng 11h30, các hoạt động buổi sáng tạm dừng. Người cao tuổi được sắp xếp dùng bữa trưa tại cơ sở. "Thực đơn được chúng tôi lên theo tuần từ thứ 2 đến thứ 6, mỗi ngày một thực đơn riêng và có sự kiểm soát chặt chẽ. Với những cụ có bệnh lý tiểu đường, huyết áp hay có nhu cầu ăn chay, chúng tôi phối hợp với nhà bếp để tính toán khẩu phần đảm bảo chế độ dinh dưỡng và an toàn thực phẩm để các cụ có thể lựa chọn trước", BS Thúy chia sẻ.
Sau bữa trưa, người cao tuổi được nghỉ tại 5 phòng với tổng cộng khoảng 40 giường. Không gian được bố trí yên tĩnh để các cụ ngủ trưa, phục hồi sức khỏe trước buổi sinh hoạt tiếp theo. Theo BS Thúy, các cán bộ cố gắng chăm chút từng chi tiết tại nơi nghỉ ngơi, từ cây xanh đến các bức tranh theo chủ đề thiên nhiên, phật giáo để đem lại cảm giác thư giãn, thoải mái nhất.
Hoạt động buổi chiều
Khoảng 14h, sau giờ nghỉ, nhiều người cao tuổi tiếp tục tham gia các hoạt động chung. Một nội dung đáng chú ý là bài tập phòng ngừa té ngã được tham khảo từ chương trình có sự hướng dẫn của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA). Các động tác tập trung vào sức mạnh cơ chân, khả năng giữ thăng bằng và kiểm soát cơ thể.
Theo BS Thúy, té ngã là một trong những nguy cơ phổ biến ở người cao tuổi. Một cú ngã có thể dẫn đến gãy xương, giảm khả năng vận động và khiến người bệnh phải phụ thuộc vào người thân trong thời gian dài.
Bà Hoàng Thị Thơ (66 tuổi) cho biết đây là lần đầu tiên biết đến bài tập chống ngã. Theo bà, bài tập nhẹ nhàng ai cũng có thể thực hiện để phòng tránh nguy cơ bị ngã, đặc biệt với những người xương đã yếu do tuổi cao.
"Chúng tôi bố trí một bài tập trong nhà rất đặc biệt sau giờ ngủ trưa, đó là bài tập Yoga và bài tập chống ngã. Bài tập chống ngã này chúng tôi đã tham khảo và có sự hướng dẫn của tổ chức JICA Nhật Bản. Việc triển khai bài tập của Nhật Bản tại mô hình này rất thích hợp và các cụ tham gia cũng rất hứng thú", BS Thúy phân tích.
Chiều nay, bà Trần Thị Lan chọn nghe giảng về chế độ dinh dưỡng với người cao tuổi tại phòng truyền thông. Bài giảng được thực hiện bởi một bác sĩ chuyên khoa II của Trạm Y tế phường Long Biên. Nhiều người cao tuổi tham gia lớp học chia sẻ, điều họ đánh giá cao nhất là có thời gian để hỏi sâu, hỏi kỹ bác sĩ vấn đề mà mình quan tâm. Bởi khi đến bệnh viện, nhiều khi vì bác sĩ quá bận rộn nên chỉ có thể tư vấn vắn tắt.
"Tôi có bệnh nền cao huyết áp và tiểu đường nên đã hỏi bác sĩ về cách sử dụng các loại thực phẩm chức năng như thế nào để không tương tác với thuốc và một số dấu hiệu cần lưu ý", bà Lan chia sẻ.
Nhân sự và y học cổ truyền
Theo BS Thúy, hiện tại cơ sở đang sử dụng 17 nhân sự được trưng dụng từ các khoa phòng khác nhau. Đội ngũ y tế vừa phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn khám chữa bệnh thông thường, vừa kiêm nhiệm thêm chức năng chăm sóc các cụ. "Theo đề án chúng tôi đang xây dựng, sẽ cần 19 nhân sự để vận hành cơ sở này. Do đó, trong thời gian tới chúng tôi tiếp tục đề xuất tuyển dụng nhân sự chuyên trách để vận hành cơ sở tốt nhất".
Tại phòng chăm sóc y học cổ truyền, người cao tuổi được nhân viên y tế xoa bóp, bấm huyệt, châm cứu hoặc ngâm chân theo tình trạng sức khỏe. Các hoạt động này nhằm hỗ trợ giảm đau mỏi cơ xương khớp, thư giãn cơ thể và cải thiện tuần hoàn. Theo BS Thúy, đây là một trong những hoạt động được người cao tuổi thích nhất. Bên cạnh thực hành tại cơ sở, các chuyên gia cũng hướng dẫn người cao tuổi một số động tác đơn giản để có thể thực hành chăm sóc người thân ngay tại nhà.
Giải pháp an sinh xã hội
Theo BS Thúy, mô hình thí điểm này là một giải pháp an sinh xã hội cho bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng tại Hà Nội. "Mục tiêu của cơ sở là chăm sóc người cao tuổi khi các cụ vẫn còn khỏe. Chúng tôi muốn kéo dài được các ngày vui, ngày khỏe của các cụ thông qua việc bổ cập kiến thức, chăm sóc y tế và ăn uống khoa học. Mong muốn của chúng tôi là tạo ra sự lan tỏa để cộng đồng thay đổi nhận thức: Cần chăm sóc các cụ ngay từ lúc còn khỏe, chứ không chờ đến lúc yếu mới chăm sóc", BS Thúy phân tích.
Khoảng 16h30, các hoạt động trong ngày dần kết thúc. Người cao tuổi được kiểm tra lại tình trạng sức khỏe nếu cần thiết, thu xếp đồ dùng và chờ người thân đến đón. Có cụ tự đi bộ về nhà vì sống gần cơ sở. Một số người đứng trước cổng đợi con cháu hoặc vợ, chồng đến đón.
Mô hình chăm sóc ban ngày giúp người cao tuổi vẫn sống cùng gia đình, nhưng được theo dõi sức khỏe và sinh hoạt trong môi trường tập thể khi con cháu đi làm.
