Tiến sĩ Nguyễn Viết Hải (Trường ĐH Y Dược - ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn, có chứng chỉ nhiều hơn, hay sử dụng công nghệ nhanh hơn. Theo ông, đó phải là những người có năng lực học tập suốt đời, tư duy phản biện, khả năng hợp tác, biết giải quyết vấn đề thực tế, có đạo đức nghề nghiệp và ý thức đóng góp cho cộng đồng.
Đoàn có lợi thế đặc biệt
TS Nguyễn Viết Hải nhấn mạnh, tổ chức Đoàn có một lợi thế mà ít tổ chức nào có được: khả năng tạo ra môi trường để người trẻ được trải nghiệm, thử sức, mắc sai lầm và trưởng thành. Ông mong muốn trong nhiệm kỳ tới, Đoàn cần chuyển từ tư duy "tổ chức phong trào" sang "xây dựng năng lực". Giá trị của hoạt động Đoàn không nên chỉ đo bằng số lượng người tham gia hay mức độ sôi nổi, mà quan trọng hơn là người trẻ học được gì, phát triển năng lực nào và trưởng thành ra sao.
Một chương trình Đoàn hiệu quả cần giúp thanh niên biết làm việc nhóm, xây dựng và quản lý dự án, thuyết trình, lập kế hoạch, quản trị thời gian, giải quyết xung đột, sử dụng dữ liệu và ứng dụng công nghệ. Khi mỗi hoạt động trở thành "bài tập lớn" phát triển năng lực, phong trào thanh niên sẽ tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.
Bốn định hướng cho nhiệm kỳ tới
TS Nguyễn Viết Hải đề xuất 4 định hướng mà tổ chức Đoàn cần quan tâm:
- Hình thành năng lực tự học và thích ứng: Trong kỷ nguyên AI, thế giới nghề nghiệp thay đổi nhanh. Điều quan trọng là khả năng học lại, học sâu, học chéo và học suốt đời. Đoàn cần hỗ trợ thanh niên tiếp cận kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu, nhưng quan trọng nhất là hình thành thói quen tự học nghiêm túc.
- Tạo thêm không gian thực hành: Kỹ năng không thể hình thành qua bài giảng hay hội thảo. Người trẻ cần tham gia dự án thực tế như truyền thông sức khỏe cho sinh viên y, hỗ trợ chuyển đổi số cho địa phương, hay khởi nghiệp xã hội. Tri thức chỉ có giá trị khi vận dụng giải quyết vấn đề thực tế.
- Tăng cường kết nối với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu: Đoàn có thể làm cầu nối giữa người trẻ với nguồn lực phát triển thông qua chương trình cố vấn có mục tiêu cụ thể, sản phẩm đầu ra và sự đồng hành lâu dài của chuyên gia.
- Giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội: Trong thời đại công nghệ, người giỏi chuyên môn nhưng thiếu đạo đức có thể gây hệ lụy lớn. Đoàn cần giúp thanh niên hiểu thành công không chỉ là đi nhanh hay kiếm nhiều tiền, mà còn là làm đúng, làm có ích, tạo giá trị bền vững cho cộng đồng.
Đặc biệt, trước sự bùng nổ của AI, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn Đoàn đẩy mạnh phổ cập năng lực AI có trách nhiệm: biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo, đồng thời biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và giữ gìn liêm chính học thuật.
