Thành phố Huế, vùng đất giàu truyền thống cách mạng, từng chịu nhiều mất mát trong các cuộc kháng chiến, hiện là nơi an nghỉ của hàng chục nghìn Anh hùng liệt sĩ. Trên địa bàn có nhiều nghĩa trang liệt sĩ quy mô lớn như Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Huế, Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Điền, Nghĩa trang Liệt sĩ Hương Trà, Nghĩa trang Liệt sĩ Phú Vang cùng nhiều công trình ghi công liệt sĩ tại các địa phương. Hiện, toàn thành phố còn 39 nghĩa trang liệt sĩ của 20 xã, phường với 7.093 phần mộ liệt sĩ cần được lấy mẫu giám định ADN.
Nỗi đau chiến tranh vẫn còn đó
Dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhiều hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Nhiều gia đình vẫn đau đáu mong chờ thông tin về người thân đã hy sinh, mang nặng nỗi đau khi chưa biết nơi an nghỉ hoặc chưa thể xác nhận danh tính hài cốt được quy tập. Những năm qua, thành phố Huế đã triển khai nhiều giải pháp tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ. Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 192 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố đã không quản khó khăn, thường xuyên khảo sát, tìm kiếm trong nước và trên đất bạn Lào.
Tại lễ truy điệu và an táng các hài cốt liệt sĩ, chuyên gia hy sinh tại Lào vừa được tổ chức, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Mạnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 thành phố Huế, cho biết: Hơn 50 năm trôi qua, nhiều thanh niên mãi mãi tuổi 20 đã về với đất mẹ khi không người thân bên cạnh, không nén nhang, không lời trăn trối, thậm chí không còn hình hài nguyên vẹn. “Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Lào là việc làm thiêng liêng, đầy tình nghĩa. Đây thực sự là mệnh lệnh từ trái tim, là trọng trách đền đáp công ơn to lớn của các liệt sĩ”, đồng chí Mạnh bày tỏ.
Thách thức trong xác định danh tính
Thực tế cho thấy, việc xác định danh tính liệt sĩ gặp nhiều trở ngại do hồ sơ lưu trữ thất lạc, thông tin chưa đầy đủ, nhiều thân nhân trực hệ đã qua đời hoặc tuổi cao sức yếu. Trong bối cảnh đó, ứng dụng công nghệ ADN được xem là giải pháp tối ưu. Huế mở đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN từ ngày 9 đến 11-7-2026 trên toàn thành phố. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ trên toàn quốc đang được Chính phủ và các bộ, ngành đẩy mạnh triển khai, là bước tiến quan trọng trong hành trình tìm lại tên tuổi cho người hy sinh.
Ủy ban nhân dân thành phố Huế vừa ban hành Kế hoạch số 337/KH-UBND triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin. Hoạt động này góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo nền tảng cho việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng công nghệ ADN.
Mục tiêu thu nhận mẫu ADN đạt 70%
Theo kế hoạch, thành phố đặt mục tiêu khảo sát, xác minh và cập nhật đầy đủ, chính xác thông tin thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; phấn đấu thu nhận mẫu ADN đạt tối thiểu 70% số thân nhân đã cập nhật. Đây là mục tiêu thách thức nhưng cần thiết để đáp ứng nguyện vọng của các gia đình liệt sĩ. Đợt cao điểm kéo dài đến hết ngày 25/7/2026, thời gian thu nhận mẫu tập trung từ 9/7 đến 11/7. Đối tượng ưu tiên là thân nhân có quan hệ huyết thống gần nhất theo dòng mẹ, nhằm bảo đảm độ chính xác trong giám định ADN. Với liệt sĩ nam, thứ tự ưu tiên gồm mẹ đẻ, bà ngoại ruột, anh chị em cùng mẹ và thân nhân khác theo dòng mẹ. Với liệt sĩ nữ, ưu tiên mẹ đẻ, con đẻ, cháu ngoại cùng thân nhân gần gũi khác.
Thành phố Huế xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường tuyên truyền, rà soát, hỗ trợ gia đình liệt sĩ hoàn thiện hồ sơ. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố cũng xác định kết hợp quy tập với ứng dụng khoa học công nghệ là hướng đi tất yếu. Các lực lượng công an, quân sự, thương binh và xã hội cùng chính quyền địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ trong từng khâu, từ rà soát đến tổ chức lấy mẫu và cập nhật dữ liệu. Kết quả thực hiện được thường xuyên theo dõi, đánh giá; tập thể, cá nhân hoàn thành xuất sắc sẽ được khen thưởng.
Hành trình tri ân và trách nhiệm
Mỗi mẫu ADN thu nhận hôm nay có thể trở thành cầu nối giúp nhiều gia đình sau hàng chục năm mong mỏi tìm được thông tin chính xác về người thân. Đó là hành trình tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc, xoa dịu nỗi đau chiến tranh, bồi đắp truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và trách nhiệm tri ân của thế hệ hôm nay. Hơn cả nhiệm vụ chuyên môn, đợt cao điểm này thể hiện trách nhiệm, tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế đối với các anh hùng liệt sĩ, tiếp nối truyền thống nghĩa tình, xoa dịu mất mát do chiến tranh để lại, khẳng định quyết tâm tri ân những người hiến dâng trọn đời cho Tổ quốc.
