Chuyển đổi tư duy giảm nghèo: Từ hỗ trợ trực tiếp sang khơi dậy khát vọng vươn lên
Quan điểm phát triển để ổn định và ổn định để phát triển luôn đặt người dân làm chủ thể trung tâm trong hoạch định chính sách xã hội. Điều này đảm bảo mọi công dân đều được hưởng lợi từ thành quả đổi mới và có cơ hội vươn lên trong cuộc sống. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã hình thành những nhận thức mới, tạo ra sự chuyển đổi căn bản trong phương thức giảm nghèo tại Việt Nam.
Khơi dậy ý chí tự lực và khát vọng vươn lên
Nếu như trước đây, trọng tâm chính sách giảm nghèo chủ yếu là hỗ trợ trực tiếp, giải quyết các thiếu hụt trước mắt về vật chất, thì nay, cách tiếp cận đã chuyển mạnh sang trao quyền, nâng cao năng lực nội sinh và tăng khả năng thích ứng của người dân. Điều này giúp họ đối mặt tốt hơn với những biến động của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Điểm cốt lõi của tư duy mới là khơi dậy ý chí tự lực và khát vọng vươn lên của mỗi cá nhân.
Đồng chí Phạm Hồng Đào, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, cho biết: "Trong tư duy mới, vấn đề giảm nghèo đi vào căn cốt hơn, là khơi dậy 'khát vọng vươn mình' của mỗi người dân. Khi khát vọng được đánh thức, người dân không chỉ thụ hưởng chính sách mà trở thành chủ thể phát triển, chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua rào cản để tự vươn lên."
Chính cách tiếp cận này lý giải vì sao trong các văn kiện Đại hội XIV của Đảng, cụm từ "xóa đói, giảm nghèo" không còn được sử dụng như trước. Thay vào đó là tư duy phát triển bao trùm và bền vững, nhằm đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau, đồng thời đặt mục tiêu nâng cao chất lượng sống và vị thế của người dân trong tiến trình phát triển đất nước.
Gắn kết giảm nghèo với chuyển đổi số và tăng trưởng xanh
Theo đồng chí Phạm Hồng Đào, trong kỷ nguyên mới, công tác giảm nghèo được gắn với hai động lực chiến lược là chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Đây vừa là xu thế tất yếu của thế giới, vừa mở ra không gian phát triển mới để người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp và đồng bào vùng sâu, vùng xa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế.
- Đầu tư hạ tầng số và phổ cập kỹ năng số giúp người dân tiếp cận thông tin và thị trường dễ dàng hơn.
- Hỗ trợ sản xuất gắn với kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn nâng cao thu nhập và tạo nền tảng thích ứng linh hoạt trước biến đổi khí hậu.
Cùng với đó, mục tiêu giảm nghèo được đặt trong tổng thể yêu cầu quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế dài hạn. Các mô hình như nông-lâm kết hợp dưới tán rừng, nông nghiệp sinh thái, phát triển sản phẩm OCOP và du lịch cộng đồng được khuyến khích nhân rộng, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cụ thể hóa chính sách thông qua chương trình quốc gia
Quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 417/QĐBNNMT, ngày 31/1/2026, phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026-2035. Giai đoạn I kéo dài từ năm 2026 đến năm 2030.
Chương trình này là bước cụ thể hóa quan trọng các chủ trương của Đảng, với cách tiếp cận tích hợp, hiện đại và bao trùm. Nó tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt tại vùng khó khăn, biên giới, hải đảo, đồng thời bảo đảm an sinh xã hội.
Quyết định nêu trên đã nâng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030, quy định mức thu nhập tối thiểu 2.200.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 2.800.000 đồng/người/tháng ở đô thị. Ngoài ra, nó bổ sung các tiêu chí về hạ tầng số, môi trường, nước sạch, thể hiện tầm nhìn toàn diện về chất lượng sống văn minh cho người dân.
Kết quả và triển vọng tương lai
Theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều cả nước còn dưới 1,3% vào cuối năm 2025. Kết quả này góp phần tạo nền tảng vững chắc và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
Người dân được tạo điều kiện theo dõi, giám sát việc thực hiện chính sách và chủ động tiếp cận dịch vụ, thị trường thông qua các nền tảng số, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của chương trình. Khi mỗi người dân được trao cơ hội và được bảo đảm điều kiện phát triển toàn diện, công tác giảm nghèo sẽ tiếp tục là điểm sáng trong tiến trình phát triển đất nước.
