Gần 10 ngày kể từ khi Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị cùng các lực lượng chức năng triển khai nhiệm vụ lấy mẫu giám định ADN nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, những phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 được khai quật với quy trình chặt chẽ, cẩn thận và thiêng liêng.
Khai quật hàng ngàn mộ liệt sĩ
Nhiệm vụ chính trị quan trọng này được thực hiện bởi nhiều cơ quan chức năng. Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị và Ban quản trang Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 cung cấp, lập danh sách các phần mộ. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, Sở Y tế tỉnh thực hiện công tác khai quật, lấy mẫu. Lực lượng công an thực hiện nhiệm vụ túc trực, bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện.
Các chiến sĩ Đội 584 thực hiện nhiệm vụ khai quật, lấy mẫu giám định ADN tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9. Một thiết bị ròng rọc tự chế để nâng các nấm mộ nặng hàng trăm kg. Toàn tỉnh Quảng Trị có 22.000 phần mộ liệt sĩ sẽ được lấy mẫu giám định ADN để xác định danh tính.
Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584 cho biết đơn vị triển khai nhiệm vụ vào ngày 5.6 tại Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9 với quyết tâm cao nhất và hiệu quả nhất.
"Sau khi 'chiến dịch 500 ngày đêm' được thực hiện, Đội 584 được Ban chỉ đạo 515 các cấp giao làm đơn vị chủ lực trong việc thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ. Những ngày qua, từ 6 giờ 30 sáng, các anh em trong đội đã có mặt tại nghĩa trang, phối hợp với các lực lượng chức năng để triển khai nhiệm vụ", trung tá Ngô Thanh Liêm nói.
Các phần mộ được khai quật với quy trình tỉ mỉ, cẩn thận. Khối lượng công việc lớn và nặng nhọc không làm giảm quyết tâm, ý chí của các chiến sĩ Đội 584. Hàng ngày các chiến sĩ đều phải phơi mình dưới nắng nóng oi bức tại Quảng Trị để làm nhiệm vụ.
Mỗi ngày, Đội 584 thực hiện khai quật, lấy mẫu từ 35 đến 40 phần mộ, công việc diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt, khu vực nghĩa trang ít bóng mát, trong khi phần lớn các công đoạn đều được thực hiện bằng sức người.
Những nấm mộ nặng hàng trăm kg được các chiến sĩ cẩn thận đục mở, nâng lên để tiếp cận phần hài cốt bên dưới. Mồ hôi thấm đẫm quân phục nhưng từng thao tác vẫn được thực hiện một cách tỉ mỉ. Để công việc thuận lợi hơn, Đội 584 đã tự nghiên cứu, chế tạo một hệ thống ròng rọc di động có bánh xe hỗ trợ nâng các nấm mộ nặng. Thiết bị tuy đơn giản nhưng giúp giảm đáng kể sức lao động, đồng thời đảm bảo quá trình khai quật diễn ra an toàn và hiệu quả hơn.
"Chiến dịch 500 ngày đêm" là tia hy vọng để trả lại danh tính cho những người hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc. Hài cốt liệt sĩ được gói buộc lại cẩn thận sau khi lấy mẫu. Hài cốt sau khi hoàn thành lấy mẫu được cho vào chiếc tiểu sành để thực hiện công tác hoàn mộ.
Sau khi nâng nấm mộ lên, các chiến sĩ thực hiện đưa hài cốt liệt sĩ đến khu vực lấy mẫu giám định ADN. Hoàn tất các công đoạn chuyên môn, hài cốt được bọc gói cẩn thận, đặt lại vào tiểu sành và đưa về vị trí cũ để tiến hành hoàn mộ. Mỗi phần mộ từ khi khai quật đến lúc hoàn tất việc lấy mẫu và hoàn mộ kéo dài khoảng 15 đến 20 phút.
"Các hài cốt liệt sĩ sau khi khai quật sẽ đưa vào khu vực lấy mẫu và thực hiện cẩn thận. Các mẫu phần lớn là răng, xương đủ điều kiện lấy mẫu. Trong quá trình từ khi khai quật đến khi hoàn mộ, đơn vị sẽ chụp 16 bức ảnh với đủ các công đoạn để đưa vào thông tin được số hóa của từng phần mộ", trung tá Ngô Thanh Liêm nói thêm.
Các phần mộ sẽ được số hóa thông tin và bàn giao cho Ban chỉ đạo 515 các cấp quản lý. Đội 584 là một trong những đơn vị chủ lực trong thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm". Hơn 40 năm thực hiện nhiệm vụ, Đội 584 đã tìm kiếm, quy tập được gần 10.000 hài cốt liệt sĩ hy sinh trên các mặt trận trong và ngoài nước.
Các mẫu sẽ được gửi cho Viện pháp y thuộc Bộ Y tế thực hiện giám định ADN, sau khi giám định xong các mẫu được gửi về lại cho Đội 584 để tiếp tục hoàn trả về lại phần mộ liệt sĩ.
Dù thời tiết khắc nghiệt, khối lượng công việc lớn và yêu cầu chuyên môn cao, các cán bộ, chiến sĩ Đội 584 cùng các lực lượng phối hợp vẫn duy trì tinh thần trách nhiệm và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Có những ngày nắng như đổ lửa, thời điểm mưa bất chợt, song công việc vẫn được triển khai liên tục để đảm bảo tiến độ.
Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị được thành lập ngày 10.5.1985. Hơn 40 năm qua, Đội 584 đã tìm kiếm, quy tập được gần 4.000 liệt sĩ trong nước và 5.500 liệt sĩ ở nước ngoài (chủ yếu tại Lào).
Trong mùa khô 2025 - 2026, Đội 584 đã tìm kiếm, quy tập được 12 hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh trên địa bàn tỉnh Savannakhet (Lào). Tính đến ngày 31.5 năm nay, Đội 584 đã tìm kiếm, quy tập được 53 hài cốt liệt sĩ và đưa về an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ.
