Trương Chí Tuấn: Hành trình từ bệnh tật đến đỉnh cao võ thuật
Trương Chí Tuấn được công nhận là cao thủ số một của Trần thị Thái Cực Quyền và được tờ 163 xếp vào Top 10 cao thủ võ thuật đương đại của Trung Quốc. Ông chính là truyền nhân đời thứ mười một của dòng võ danh tiếng này, sinh tháng 3/1946 tại thôn Hứa Hòa, hương Long Động, thành phố Tiêu Tác, tỉnh Hà Nam.
Khởi đầu từ việc rèn luyện sức khỏe
Với trình độ cao đẳng, Trương Chí Tuấn từng công tác tại Phòng Hành chính Nhà máy Dệt Quốc doanh số 4 Trịnh Châu trước khi nghỉ hưu. Năm 1970, ông mắc nhiều bệnh như tim mạch và loét dạ dày. Sau khi được người khác giới thiệu, ông bắt đầu luyện Thái Cực quyền với mục đích ban đầu chỉ để nâng cao sức khỏe. Sau 3 năm kiên trì, tình trạng sức khỏe của ông cải thiện rõ rệt, và ông tự tin cho rằng quyền cước của mình đã khá vững.
Bước ngoặt gặp danh sư và sự thức tỉnh
Năm 1972, tại Giải võ thuật tỉnh Hà Nam lần thứ hai, Trương Chí Tuấn chạm trán danh sư Thái Cực Trần Chiếu Bì của đội Trần Gia Câu. Chỉ vừa giao thủ, ông đã thua thảm hại, và lúc đó mới nhận ra mình mới chỉ học được phần vỏ ngoài của môn võ. Từ đó, năm 1973, ông quyết tâm sáu lần lên Trần Gia Câu để học nghệ.
Tháng 5 cùng năm, ông may mắn quen biết Trần Chiếu Khuê – truyền nhân đời thứ 10 của Trần thức Thái Cực quyền, một bậc tông sư lừng danh. Cuộc gặp gỡ này giúp ông thực sự hiểu được sự uyên thâm của Thái Cực quyền và bắt đầu học tập chính quy. Đến tháng 2/1974, Trương Chí Tuấn chính thức bái Trần Chiếu Khuê làm thầy, trở thành truyền nhân đời thứ 11 của Trần thức Thái Cực quyền.
Con đường trở thành cao thủ bất bại
Trong nhiều thập niên sau đó, Trương Chí Tuấn không ngừng luyện công và đào tạo học trò khắp nơi. Ông không chỉ nắm vững một cách toàn diện và hệ thống quyền lý, quyền pháp và phương pháp giảng dạy Thái Cực quyền, tinh thông thôi thủ, cầm nã và thực chiến, mà còn có những đổi mới lớn về lý luận và kỹ pháp Thái Cực quyền truyền thống. Những cải tiến này đã cung cấp cho người học sau này phương pháp luyện tập giản lược và hiệu quả hơn.
Theo trang 163, từ năm 29 tuổi (1975) đến 1983, ông đã giao thủ hơn trăm trận chính thức và không chính thức, và chưa từng nếm mùi thất bại. Cuối thập niên 1970, ông giảng dạy tại Trịnh Châu, Tín Dương, Tiêu Tác, Trú Mã Điếm (Hà Nam). Sang thập niên 1980–1990, ông mở rộng phạm vi truyền nghệ đến Thâm Quyến, Chu Hải, Huệ Châu, Trùng Khánh, Hồng Kông, Ma Cao với hơn vạn học viên và hơn 100 đệ tử nhập thất.
Chiến tích lừng lẫy: Một mình đánh bại hàng loạt võ sĩ karate
Tháng 5/1983, Trương Chí Tuấn dẫn đội đại biểu Hà Nam đến Nam Xương (Giang Tây) tham dự Giải giao lưu biểu diễn võ thuật toàn quốc. Ngay sau khi giải kết thúc, ông nhận được điện khẩn từ Ủy ban Thể dục Thể thao Trịnh Châu yêu cầu quay về ngay để tiếp đón đoàn đại biểu Luyện Tâm Quán Karate Nhật Bản – một tổ chức võ thuật lớn với hơn 50.000 môn sinh.
Quán trưởng Tông Gia Bảo Dũng đích thân dẫn đoàn 25 người đến Hà Nam, tuyên bố muốn giao lưu thực sự với cao thủ Thái Cực quyền. Trương Chí Tuấn lập tức đứng ra đối đầu. Người đầu tiên bước ra là một võ sĩ Nhật trẻ tuổi mang đẳng cấp Tam đẳng. Ông sử dụng các kỹ pháp bổ, đả, thôi, áp; chặn trước ép sau; nghi binh đánh hướng khác và sau 3 hiệp đã quật ngã đối phương.
Sau đó, ông nhanh chóng nắm rõ lối đánh của đối thủ. Khi các đại diện khác của đoàn Nhật Bản lượt thay nhau lên sàn, dù cấp bậc ngày càng cao, đều bị ông đánh bại nhanh gọn chỉ trong một lần chạm mặt. Tông Gia Bảo Dũng, có lẽ vì thân phận, không trực tiếp giao thủ nhưng liên tục khen ngợi: “Trương tiên sinh, rất tốt! Rất tốt!”. Sau sự kiện này, phía Nhật Bản bốn lần gửi lời mời Trương Chí Tuấn sang dạy võ.
Di sản và sự ra đi
Sau chiến thắng vang dội, Trương Chí Tuấn tuyên bố không tham gia thi đấu nữa, với tuyên bố: “Thái Cực quyền cần phổ biến rộng rãi, không phải chỉ thắng thua nhất thời”. Dù không sinh ra trong gia đình võ học, trong chương trình “Giải mã Thái Cực quyền” của CCTV, ông được tôn vinh là người đầu tiên dùng khoa học để giải thích và giải mã Thái Cực quyền.
Cả đời ông dốc sức kế thừa và phát huy Trần thức Thái Cực quyền, sáng lập lý luận Thái Cực là “Tiêu tiết lĩnh kình nhập diệu cảnh, lưỡng đầu quyển khúc định càn khôn”, đóng góp mang tính thời đại cho sự phát triển và đổi mới của Thái Cực Quyền. Ngày 26/8/2024, Trương Chí Tuấn đã ra đi, để lại một di sản học thuật và võ thuật sâu rộng cho hậu thế.
