Giới quan sát nhận định rằng tiêm kích Su-35 của Nga có thể đã sử dụng tên lửa không đối không R-37M để bắn hạ một tiêm kích MiG-29 của Ukraine từ khoảng cách lên tới 190km, một thành tích hiếm có trong không chiến hiện đại.
Vụ việc diễn ra như thế nào?
Không quân Ukraine xác nhận một chiếc MiG-29 đã rơi tại tỉnh Poltava vào ngày 27/6. Ngay sau đó, chuyên trang quân sự Military Watch dẫn nhiều nguồn tin cho biết một tiêm kích Su-35 của Nga dường như đã bắn hạ chiếc máy bay này. Theo đánh giá từ các nhà phân tích, khả năng cao Su-35 đã khai hỏa tên lửa R-37M ở cự ly 190km. Nếu đúng, đây sẽ là một trong những vụ bắn hạ máy bay bằng tên lửa không đối không ở khoảng cách xa nhất từng được ghi nhận trong chiến đấu.
Ukraine cho biết vụ việc đang được điều tra, trong khi Nga chưa đưa ra bình luận chính thức. Các nhà phân tích nguồn mở dựa trên dữ liệu theo dõi công khai cho thấy chiếc Su-35S hoạt động sâu trong không phận do Nga kiểm soát, một thông lệ nhằm tránh bị hệ thống phòng không mặt đất của Ukraine nhắm tới.
Vũ khí bí mật: Tên lửa R-37M
R-37M được phát triển ban đầu cho tiêm kích đánh chặn MiG-31BM, loại máy bay nặng hơn nhiều so với Su-35, hoạt động ở tốc độ và độ cao lớn hơn. Tên lửa này bắt đầu được tích hợp trên Su-35 vào đầu những năm 2020 và đã được sử dụng rộng rãi tại Ukraine. Với tốc độ gần Mach 6, R-37M có tầm bắn tối đa lên tới 400km khi phóng từ MiG-31BM, hoặc khoảng 350km khi phóng từ Su-30SM hay Su-35S do các máy bay này phóng ở tốc độ và độ cao thấp hơn. Tên lửa có xác suất bắn hạ cao đối với các mục tiêu cơ động cỡ tiêm kích ở khoảng cách dưới 250km.
Việc Nga sử dụng R-37M để tấn công các tiêm kích Ukraine từ cự ly xa đã được ghi nhận từ giữa năm 2022. Một báo cáo của Bộ Quốc phòng Anh vào tháng 1/2023 nhấn mạnh vai trò của Su-57 và MiG-31BM trong các cuộc tấn công tầm xa. Một tháng sau, các nguồn tin trao đổi với hãng thông tấn nhà nước Nga Sputnik tuyên bố: “Tên lửa R-37M đã thể hiện hiệu quả cao nhất trong chiến dịch quân sự đặc biệt. Khi được sử dụng, xác suất hạ mục tiêu gần như bằng một, tức là một tên lửa đủ để bắn hạ một máy bay quân sự Ukraine”.
Khả năng của Su-35 và hạn chế
Mặc dù khả năng tác chiến không đối không ngoài tầm nhìn của Su-35 kém hơn đáng kể so với Su-57 hay MiG-31BM, các tiêm kích này vẫn bắn hạ nhiều máy bay Ukraine từ những ngày đầu xung đột. Điểm hạn chế đáng chú ý là Su-35 không sở hữu radar mạnh tương đương MiG-31, khiến nó không thể khai thác toàn bộ tầm bắn của R-37M nếu chỉ dựa vào cảm biến trên máy bay. Vì vậy, trong các cuộc giao chiến ở khoảng cách rất xa, dữ liệu chỉ thị mục tiêu thường phải được cung cấp bởi MiG-31, máy bay cảnh báo sớm A-50U hoặc các hệ thống phòng không mặt đất.
Tuy nhiên, tầm phát hiện mục tiêu của radar Irbis-E trên Su-35 vẫn được đánh giá vượt trội so với hầu hết các tiêm kích phương Tây, ngoại trừ F-15SA, F-15QA và F-15EX. Dù không phải radar thế hệ mới nhất, kích thước và công suất rất lớn của Irbis-E giúp bù đắp đáng kể cho hạn chế công nghệ, khi anten radar này có kích thước được cho là lớn gấp khoảng 3 lần radar AN/APG-81 trang bị trên F-35.
