Trước vòng tứ kết, World Cup 2026 chứng kiến hơn 90.000 đường chuyền, gần 1.800 đường chuyền dẫn đến cơ hội ghi bàn, 2.367 cú sút và 280 bàn thắng. Đây là những dữ liệu dễ định lượng nhất, liên quan trực tiếp đến quả bóng. Tuy nhiên, bóng đá không chỉ là những con số tĩnh. Các cầu thủ di chuyển, hoán đổi vị trí, tạo khoảng trống cho đồng đội và kéo đối phương vào các khu vực khác theo chiến lược. Tờ Atlantic đặt câu hỏi về vai trò của di chuyển không bóng – những hành động gián tiếp ảnh hưởng đến các pha kiểm soát bóng bằng cách câu thời gian và không gian cho đồng đội.
Bước chạy mồi nhử: Xu hướng mới từ dữ liệu FIFA
Nhóm Phân tích Hiệu suất Bóng đá của FIFA đã phát hiện một xu hướng đáng chú ý. So với các kỳ World Cup trước, các đợt kiểm soát bóng có kèm theo một pha chạy chỗ không bóng nhằm thẳng vào hành lang trong – khoảng trống phía sau hàng phòng ngự đối phương – đang dẫn đến các tình huống thành công với tần suất cao hơn. Cụ thể, so với World Cup 2022, các chuỗi kiểm soát bóng có phối hợp di chuyển này tại giải đấu năm 2026 mang lại khoảng 2,7 cú sút trúng đích mỗi 30 phút bóng lăn, tăng khoảng 34%.
Những pha chạy chỗ này hiệu quả vì tạo áp lực lên hàng phòng ngự đối phương. Thông thường, hậu vệ cánh sẽ để mắt đến cầu thủ chạy cánh, trong khi trung vệ theo tiền đạo. Khi một cầu thủ ẩn bóng qua khoảng trống đó, một trong hai hậu vệ buộc phải rời người mình đang kèm. Trong lúc đó, cầu thủ tấn công đã vượt lên trước.
Ví dụ điển hình: Jude Bellingham và pha chạy chỗ 'vô hình'
Ở vòng 32, tuyển Anh đối mặt với hàng phòng ngự lùi sâu của CHDC Congo. Khi Elliot Anderson dẫn bóng lên phía trước, Jude Bellingham di chuyển xâm nhập phía sau hàng tiền vệ đối phương. Hậu vệ phải Aaron Wan-Bissaka tập trung vào Anthony Gordon, còn trung vệ Chancel Mbemba bám sát Harry Kane. Wan-Bissaka đã chỉ tay vào hướng chạy của Bellingham nhưng không kịp áp sát, buộc Mbemba phải bỏ vị trí băng ra biên. Dù pha chạy chỗ này dẫn tới cú sút của Bellingham, giá trị thực sự nằm ở việc kéo một trung vệ ra khỏi vị trí mấu chốt, mở ra khoảng trống mênh mông cho Harry Kane. Kane có thời gian căn chỉnh và ghi bàn thắng vàng, đưa Anh vào vòng trong.
Jon Dahl Tomasson, thành viên Nhóm Nghiên cứu Kỹ thuật FIFA, cựu tiền đạo Đan Mạch, nhận định: "Rất nhiều người đánh giá thấp giá trị của những pha chạy chỗ không bóng vì không phải lúc nào cầu thủ di chuyển cũng nhận được bóng. Tuy nhiên, một cầu thủ sở hữu khả năng khai thác khoảng trống như Bellingham là rất quan trọng để mở cơ hội cho đồng đội, ngay cả khi anh ấy không trực tiếp chuyền bóng cho họ."
Pha chạy chỗ của McKennie và Balogun
Một ví dụ khác là Weston McKennie của đội tuyển Mỹ trong trận gặp Paraguay. Trước khi chạm bóng, McKennie quan sát thấy Sergino Dest ở cánh và Folarin Balogun bị kèm chặt. Anh biết mình có thể tấn công vào khoảng trống. Pha chạy chỗ của McKennie khiến một trung vệ Paraguay chú ý, nhờ đó Balogun có cơ hội đối diện 1-1 và tung ra cú sút, dù chỉ vài khoảnh khắc trước đó anh bị kèm rất chặt.
Cựu HLV đội tuyển Ghana Otto Addo chia sẻ: "Không dễ tấn công với hàng phòng thủ lùi sâu, vì vậy cần những pha chạy chỗ thế này tạo khoảng trống. Nhiều người không để ý vì đó không phải pha kiến tạo, nhưng bạn đẩy đối thủ vào tình huống phải lựa chọn trong tích tắc. Là hậu vệ, hoặc bạn theo bóng và tạo khoảng trống cho đối thủ, hoặc bạn vẫn kèm người và để người kia chạy mất."
'Tử huyệt' mới tại World Cup 2026
Không phải mọi pha chạy chỗ vào khu vực trung lộ đều cần dẫn trực tiếp đến cú sút hay đường chuyền dọn cỗ mới được coi là thành công. Trong trận Thụy Sĩ gặp Bosnia & Herzegovina, Johan Manzambi di chuyển kéo một hậu vệ ra khỏi hệ thống phòng ngự 5 người, rồi lao vào hành lang trong bằng một pha bứt tốc. Anh nhận bóng trong vòng cấm và chuyền ngược cho Breel Embolo. Bóng được luân chuyển tới cột xa, nơi Ruben Vargas sút tung lưới.
Nghiên cứu của FIFA cho thấy các chuỗi kiểm soát bóng có xuất hiện pha chạy chỗ này đem lại chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) trên mỗi chuỗi cao gấp đôi thông thường. Tỷ lệ chuyển hóa thành cú dứt điểm đạt 13,3%, trong khi các tình huống thiếu bài di chuyển này chỉ đạt khoảng 5,9%.
Những cầu thủ dẫn đầu về số lần chạy chỗ vào phía trong hàng thủ đối phương có dẫn tới cơ hội ghi bàn tại World Cup 2026 bao gồm nhiều tiền đạo và cầu thủ chạy cánh, ngoại trừ McKennie. Folarin Balogun đứng đầu danh sách với nhiều pha chạy chỗ vào cả hai phía, dù là cầu thủ duy nhất trong top 8 có những pha chạy chỗ không trực tiếp tạo cơ hội ghi bàn.
Với cường độ hoạt động dày đặc, những pha di chuyển không bóng rất dễ bị bỏ sót. Nhưng hãy để mắt tới những pha chạy chỗ bên trong biên, vì chúng sẽ âm thầm đóng vai trò quan trọng trong 1-2 bàn thắng từ giờ tới cuối giải.
