Olympic Mùa Đông 2026: Khủng Hoảng Bền Vững Giữa Biến Đổi Khí Hậu
Olympic Mùa Đông 2026, được tổ chức tại Milan và Cortina d'Ampezzo của Italy từ ngày 6 đến 22/2, đang phải đối mặt với những thách thức thực tế nghiêm trọng liên quan đến biến đổi khí hậu. Dù nước chủ nhà tích cực quảng bá về tính bền vững, bao gồm các chuyến đi giảm phát thải carbon và vật dụng như khăn trải bàn làm từ linen và sợi tái chế, thực tế lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều.
Nhiệt Độ Tăng Và Tuyết Giảm: Thách Thức Từ Thiên Nhiên
Cortina d'Ampezzo, thành phố đăng cai lần thứ hai sau năm 1956, đang chứng kiến sự thay đổi khí hậu đáng báo động. So với 70 năm trước, nhiệt độ trung bình tại đây đã tăng 3,6 độ C, dẫn đến số ngày đóng băng giảm 41 ngày mỗi năm, tương đương 19%. Độ dày tuyết tự nhiên cũng giảm 15 cm so với 50 năm trước, buộc ban tổ chức phải xây dựng bốn hồ chứa trên cao để phun 2,3 triệu m3 tuyết nhân tạo, phục vụ các cung đường trượt tuyết cần độ dày 1,5 mét. Nguồn nước cho việc này phần lớn được bơm lên từ các dòng sông địa phương đang cạn kiệt, làm trầm trọng thêm vấn đề môi trường.
Toàn Cầu Hóa Và Nguy Cơ Suy Giảm Địa Điểm Đăng Cai
Kể từ khi ra đời năm 1924, Olympic Mùa Đông đã trải qua 25 kỳ, được tổ chức bởi 21 thành phố. Tuy nhiên, do hiện tượng nóng lên toàn cầu, các nhà khoa học dự báo chỉ còn 8 thành phố đủ lạnh để đăng cai sự kiện này trong tương lai. Martin Müller, giáo sư khoa địa lý và phát triển bền vững tại Đại học Lausanne (Thụy Sĩ), nhận định rằng mọi kỳ Olympic hiện nay đều tự nhận là bền vững, nhưng thường "nói không đi đôi với làm", phản ánh sự thiếu hụt trong hành động thực tế.
Sáng Kiến Bền Vững Bị Hủy Bỏ Và Tranh Cãi Tại Italy
Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) từng khởi xướng sáng kiến Tác động của Thế vận hội Olympic (OGI) cách đây 25 năm, nhằm thiết lập các tiêu chuẩn bền vững cho thành phố đăng cai. Sáng kiến này bao gồm 126 chỉ số kinh tế, môi trường và văn hóa xã hội, nhưng đã bị hủy bỏ vào năm 2017 do tính quá khắt khe. Tại Italy, mặc dù ban tổ chức đã mời nhiều đơn vị môi trường tham gia thảo luận, Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF) Italy buộc phải rút lui vì cho rằng nhà tổ chức chỉ hướng đến tính bền vững về mặt hình thức.
Phát Thải Cao Và Tác Động Môi Trường
The Guardian đã mô tả tuyên bố bền vững của sự kiện này là "lời nói dối vĩ đại". Bên cạnh việc sử dụng tuyết nhân tạo, ban tổ chức đã chặt khu rừng Bosco di Ronco để mở rộng đường đua xe trượt tuyết và xây dựng công viên trượt tuyết mới tại Livigno, dù đã có công trình tương tự ở thung lũng liền kề. Họ tuyên bố 85% công trình xây dựng là có sẵn hoặc tạm thời, nhưng thực tế lên kế hoạch xây 98 công trình, với chỉ 13% phục vụ thiết yếu và 60% được miễn đánh giá tác động môi trường.
Tổ chức Các nhà khoa học vì trách nhiệm toàn cầu (SGR) ước tính sự kiện năm nay thải khoảng 930.000 tấn CO2e từ các hoạt động chuẩn bị, xây dựng, tổ chức và đi lại của khán giả. Thêm vào đó, các thỏa thuận tài trợ từ ba tập đoàn phát thải cao—Eni, Stellantis và ITA Airways—làm tăng lượng khí thải gián tiếp thêm 1,3 triệu tấn CO2e. Tổng phát thải này có thể làm trầm trọng hơn hiện tượng nóng lên toàn cầu, đe dọa mất 5,5 km2 diện tích tuyết phủ và hơn 34 triệu tấn sông băng.
Giải Pháp Và Tương Lai Của Olympic Mùa Đông
Để tổ chức một kỳ Olympic bền vững hơn, giáo sư Müller đề xuất phân tán sự kiện ra nhiều địa điểm thay vì tập trung tại một điểm duy nhất, nhằm giảm thiểu di chuyển đường dài. Ban tổ chức cần lựa chọn địa điểm phù hợp, tận dụng hoặc cải tạo cơ sở hiện có thay vì xây dựng mới. Nhiều quốc gia cũng muốn giảm quy mô Thế vận hội để tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, nếu IOC tiếp tục hoạt động như hiện tại, Müller cảnh báo Olympic Mùa Đông có thể "bước vào giai đoạn suy thoái nhanh chóng", với nguy cơ các quốc gia tiềm năng không còn muốn đăng cai do chi phí cao và tình trạng quá tải du lịch. Italy đã mất 265 khu resort trượt tuyết vì biến đổi khí hậu trong 5 năm qua, và Pháp—nước đăng cai tiếp theo—cũng chứng kiến lượng tuyết tan nhanh, khiến hơn 180 khu trượt tuyết trở thành "resort ma".
Khi điều kiện cho các môn thể thao mùa đông ngày càng khó khăn, việc cân nhắc lợi ích giữa các bên liên quan trở nên phức tạp hơn bao giờ hết, đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của sự kiện thể thao danh giá này.
