World Cup hay thương vụ kinh doanh của FIFA?
Vài ngày trước thềm World Cup 2026 khởi tranh, cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter đã lên tiếng chỉ trích chủ tịch đương nhiệm Gianni Infantino. "Infantino không tốt cho bóng đá", Sepp Blatter tuyên bố. Theo cựu quan chức FIFA, việc World Cup được tăng lên 48 đội là quá nhiều, sẽ "pha loãng" giải đấu bóng đá số một hành tinh. Tuyên bố của ông Blatter được đưa ra ở thời điểm nhạy cảm, càng khiến tình hình trước giờ G trở nên rối ren hơn.
Không ít ý kiến cho rằng FIFA đang biến World Cup 2026 trở thành "cỗ máy kiếm tiền". FIFA kỳ vọng chu kỳ tài chính 4 năm (2023-2026) kết thúc bằng World Cup mùa hè này sẽ tạo ra mức doanh thu kỷ lục lên tới 13 tỷ USD. Trong đó, riêng sự kiện ở Mỹ, Canada và Mexico có thể mang về 8,9 tỷ USD. Con số này đánh dấu mức tăng trưởng kinh ngạc tới 72% so với chu kỳ trước đó (kết thúc ở World Cup 2022) và cao gấp đôi so với mức 6,4 tỷ USD của giai đoạn 2015-2018 (kết thúc ở World Cup 2018).
Tiền bản quyền truyền hình mang tới nguồn thu lớn nhất cho FIFA với xấp xỉ 4 tỷ USD. Bên cạnh đó, các hợp đồng tài trợ dự kiến mang về khoảng 1,8 tỷ USD. Nhưng lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất là bán vé và các dịch vụ cao cấp. FIFA dự kiến sẽ thu về tới 3 tỷ USD từ nguồn thu này, cao gấp 3 lần so với World Cup 2022.
Việc mở rộng giải đấu từ 32 đội lên 48 đội đồng nghĩa với việc số trận đấu tăng từ 64 trận lên 104 trận. Điều đó làm tăng doanh thu bản quyền truyền hình lẫn giá vé đều tăng trưởng. Nhưng vấn đề ở chỗ, FIFA rất biết cách "moi tiền" người hâm mộ. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, FIFA áp dụng cách bán vé dựa theo thay đổi theo nhu cầu thị trường. Có nghĩa rằng, không có mức giá vé cố định. Giá vé có thể "vọt lên gấp nhiều lần một cách hợp pháp" tùy theo nhu cầu thị trường. Từ tháng 10/2025 đến tháng 4/2026, giá vé của ít nhất một hạng vé đã tăng ở 95/104 trận đấu, với mức tăng trung bình khoảng 35%.
Đơn cử, vé theo dõi trận đấu giữa Mỹ và Paraguay ở vòng bảng lên tới hơn 4.000 USD (hơn 100 triệu đồng). Trong khi đó, vé theo dõi trận chung kết tại New Jersey được niêm yết lên tới 11.500 USD (301 triệu đồng), còn vé hạng cao nhất theo dõi lên tới 30.000 USD (gần 800 triệu đồng). Trước tình hình đó, ba bang của Mỹ là Texas, New York và New Jersey đã tiến hành điều tra FIFA. Người hâm mộ cáo buộc cơ quan quản lý bóng đá thế giới đã đánh lừa họ về vị trí chỗ ngồi và phương pháp "định giá linh hoạt" đã góp phần làm giá vé tăng vọt.
Các tổng chưởng lý đang tìm kiếm thông tin chi tiết về giá vé cho 8 trận đấu dự kiến được tổ chức tại New Jersey, bao gồm cả trận chung kết World Cup tại sân vận động MetLife (2h ngày 20/7). Hai văn phòng tổng chưởng lý ở New York và New Jersey tại Mỹ cũng đã gửi trát yêu cầu FIFA cung cấp thông tin liên quan đến hàng loạt vấn đề trong quá trình phân phối vé, bao gồm mô hình "định giá linh hoạt" và thay đổi sơ đồ chỗ ngồi trên khán đài khiến nhiều khán giả phải ngồi xa hơn so với vé ban đầu.
Thế nhưng, điều này không ngăn chặn "khao khát kiếm tiền" của FIFA. Cơ quan này vừa đưa ra sáng kiến mang tên "Super Shout-Out" với mục đích giúp người giàu tiêu tiền. Theo đó, với mức giá 79 USD, người hâm mộ sẽ có cơ hội được hiển thị tên của mình trên màn hình lớn của sân vận động trong suốt thời gian khởi động trước các trận đấu. Tất nhiên, đây không phải mức phí trọn đời. FIFA đã bán "combo" khi cho phép mỗi người mua 4 suất hiển thị, tương đương với 316 USD. Dịch vụ này sẽ được triển khai trong 72 trận đấu ở vòng bảng. Giả sử mỗi trận đấu có 1.000 người mua dịch vụ (con số rất khiêm tốn so với sức chứa sân), FIFA có thể đút túi gần 5,7 triệu USD.
Tờ The Sun mỉa mai: "FIFA ngày càng biến các giải đấu trở thành cỗ máy in tiền, nơi mọi khía cạnh đều được quy ra thành tiền. Đương nhiên, mọi thứ đều được định giá cao hơn thực tế rất nhiều". Điều đáng nói, số tiền FIFA phân bổ tới các đội bóng lại khá khiêm tốn. Đội vô địch World Cup 2026 sẽ nhận được 50 triệu USD, cao hơn 8 triệu USD so với giải đấu cách đây 4 năm. Tổng tiền thưởng của 48 đội bóng tham dự World Cup là 655 triệu USD, tức chỉ chiếm 5% doanh thu mà FIFA tạo ra.
Quần hùng hội tụ, ai sẽ xưng vương?
Bỏ qua yếu tố thương mại, World Cup luôn là giải đấu được chú ý nhất trong làng túc cầu. Mọi tinh hoa sẽ hội tụ về Mỹ, Canada và Mexico trong vòng một tháng tới, để tìm ra "nhà vua" mới của bóng đá thế giới. Đó là quãng thời gian mà những người hâm mộ trên khắp thế giới sẽ sục sôi theo trái bóng tròn. Dù FIFA "pha loãng" giải đấu khi tăng số đội lên 48 đội nhưng ở góc nhìn tích cực, người hâm mộ sẽ được chứng kiến nhiều màu sắc hơn. Nếu giải đấu không mở rộng, rất khó để chứng kiến Cape Verde, Curacao, Haiti, Jordan, Uzbekistan hay Iraq góp mặt ở giải đấu bóng đá số một hành tinh.
Cape Verde là lính mới ở World Cup 2026. Họ sẽ mang tới sắc màu mới, thậm chí là những bất ngờ tiềm ẩn. Tờ The Ringer khẳng định: "World Cup 2026 sẽ là cuộc thử nghiệm chưa từng có của FIFA". Đó là giải đấu mà 48 đội bóng mang 48 sứ mệnh khác nhau, tạo thành bức tranh đa sắc. Cái hay ở World Cup ở chỗ, sự thống trị không hề tồn tại. Kể từ năm 1962 tới nay, không có đội bóng nào bảo vệ thành công chức vô địch World Cup. Thậm chí, có không ít "nhà vua" ở giải đấu này "ngã ngựa" ngay từ vòng bảng ở giải đấu tiếp theo như Pháp (World Cup 2002), Italy (World Cup 2010), Tây Ban Nha (World Cup 2014).
Còn một thống kê khác khiến "ông lớn" phải lo lắng. Trong 6 kỳ World Cup trong thế kỷ 21 (từ năm 2002 tới nay), luôn có ứng cử viên cho chức vô địch bị loại ngay từ vòng bảng. Ở World Cup 2002, Pháp và Argentina đã ngậm ngùi dừng bước. Tới World Cup 2006, CH Séc (hạng 4 thế giới) đã "ngã ngựa". Danh sách này còn xuất hiện thêm Italy (World Cup 2010), Tây Ban Nha (World Cup 2014), Đức (World Cup 2018) và Bỉ (World Cup 2022).
Theo đánh giá của siêu máy tính Opta, Tây Ban Nha là ứng cử viên số một cho chức vô địch với 15,43% khả năng lên ngôi. Tuy nhiên, kể từ khi lên ngôi vô địch vào năm 2010 tới nay, La Roja chưa bao giờ đi xa hơn vòng 1/8. Việc thiếu một trung phong đích thực luôn là yếu tố khiến cho Tây Ban Nha thiếu ổn định để duy trì thành tích tốt trong thời gian dài. Đương kim vô địch Argentina có thể chịu ảnh hưởng từ gánh nặng tuổi tác ở kỳ World Cup 2026. Bộ khung của La Albiceleste lên ngôi ở World Cup 2022 hầu như được giữ lại nhưng các trụ cột của Argentina đã già thêm 4 tuổi, trong đó, siêu sao Lionel Messi cũng bước sang tuổi 39. Hay vấn đề nội bộ có thể khiến các đội tuyển Anh, Pháp, Brazil chịu hậu quả. Bồ Đào Nha mạnh mẽ hay mong manh đều phụ thuộc vào "ông lão" 41 tuổi C.Ronaldo.
Theo tờ The Athletic, World Cup còn hấp dẫn ở chỗ định hình nên những phong cách chiến thuật trong tương lai. Ở kỷ nguyên đầu (kể từ khi World Cup được phát trên truyền hình) từ năm 1966 đến năm 1970, chiến thuật bóng đá vẫn còn sơ khai, hầu hết các đội bóng đều lựa chọn lối chơi phất bóng dài cho các cầu thủ tuyến trên. Brazil mở ra kỷ nguyên thống trị ở World Cup 1970 nhờ phát kiến sử dụng những đường chuyền ngắn liên tục, với hậu vệ biên dâng cao. Từ World Cup 1974 đến 1982, các đội bóng bắt đầu chú trọng hơn tới việc triển khai bóng ở tuyến giữa. Bóng đá tổng lực của người Hà Lan là nét mới trong thời kỳ này.
Từ World Cup 1986 đến World Cup 1990, đó là kỷ nguyên của bóng đá phòng ngự, với số lượng bàn thắng ít chưa từng thấy (đặc biệt ở giải đấu năm 1990). Lối chơi pressing (gây áp lực) dần hình thành và phát triển tạo nên xu thế của bóng đá hiện đại từ World Cup 1994 đến World Cup 2006. Kỷ nguyên kiểm soát bóng, với đỉnh cao là Tây Ban Nha, thịnh hành từ World Cup 2010 đến World Cup 2018. Ở kỳ World Cup 2022, Messi đã làm "lu mờ" yếu tố chiến thuật nhờ phong độ vô cùng ấn tượng. Tuy nhiên, vai trò của các hậu vệ biên tăng lên.
Trong hai năm qua, PSG thống trị Champions League nhờ lối chơi kiểm soát chủ động, pressing tầm cao và đề cao sức mạnh tập thể. Đây chính là lối chơi tối ưu nhất ở thời điểm này. Tuy nhiên, ở World Cup 2026, nơi tinh hoa hội tụ, biết đâu sẽ xuất hiện lối chơi mới, khắc chế lối chơi vô cùng khó chịu của PSG (có thể nhiều đội sẽ áp dụng). Đồng hồ đếm ngược World Cup 2026 sắp dừng lại. Đó là thời khắc cả tỷ trái tim yêu mến bóng đá trên khắp thế giới chung nhịp đập, hướng về trái bóng tròn sẽ lăn trên 16 sân cỏ tại Mỹ, Canada và Mexico.
