Quản lý hợp đồng VĐV: Bài học từ Malaysia và thực tế tại Việt Nam
Nếu không thực hiện thanh toán, vận động viên có thể đối mặt với nguy cơ bị cấm thi đấu quốc tế trong thời gian lên đến hai năm. Đây là một hình phạt đủ nghiêm trọng để chấm dứt sự nghiệp đỉnh cao của bất kỳ tay vợt nào. Theo ông Tengku Datuk Seri Zafrul Abdul Aziz, Chủ tịch Liên đoàn Cầu lông Malaysia (BAM), các hợp đồng với vận động viên thường được xem như những thỏa thuận "học bổng doanh nghiệp". Khi nhà đầu tư bỏ vốn, người thụ hưởng có nghĩa vụ cống hiến hoặc đền bù một cách xứng đáng.
Sự tương đồng đáng suy ngẫm với thể thao Việt Nam
Câu chuyện từ BAM có lẽ sẽ khiến các nhà quản lý thể thao tại Việt Nam phải giật mình, bởi có nhiều điểm tương đồng đáng chú ý. Trong môn bơi lội, việc kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên chia tay đội tuyển quốc gia sau Thế vận hội Olympic Tokyo 2021 đã gây xôn xao dư luận. Cô được coi là một "dự án đầu tư" lớn của thể thao Việt Nam, với hàng tỷ đồng chi phí đào tạo ở nước ngoài trong suốt hơn 10 năm.
Trước đó, vào năm 2015, vận động viên Nguyễn Diệp Phương Trâm đã phải nhờ đến tòa án để giải phóng hợp đồng. Mức bồi thường mà phía đơn vị chủ quản đưa ra lên đến gần 1 tỷ đồng, một số tiền quá lớn đối với một vận động viên mới chỉ 14 tuổi vào thời điểm đó.
Các vụ tranh chấp hợp đồng điển hình trong thể thao Việt Nam
Trong lĩnh vực bóng chuyền, năm 2011, cầu thủ Nguyễn Văn Hạnh từng phải hầu tòa khi bị đội bóng cũ Tràng An Ninh Bình kiện do chuyển nhượng không đúng quy định. Sau đó, anh đã phải bồi thường 450 triệu đồng tiền đào tạo. Hay vào năm 2017, vận động viên Lê Quang Khánh xin thanh lý hợp đồng với đội bóng Long An nhưng không thành công và bị đơn phương cấm thi đấu toàn quốc.
Ưu điểm của cách tiếp cận minh bạch và cứng rắn
Nhìn vào cách BAM xử lý, ưu điểm nổi bật nằm ở sự minh bạch và cứng rắn ngay từ đầu. Với phương pháp quản trị hiện đại, việc yêu cầu bồi thường không chỉ nhằm thu hồi vốn mà còn để tiếp tục tái đầu tư vào các tài năng thể thao mới. Họ định giá cụ thể sự tự do của vận động viên, giúp các bên liên quan, đặc biệt là vận động viên và gia đình, có sự tính toán kỹ lưỡng trước khi đặt bút ký vào hợp đồng.
Trong nền kinh tế thể thao, các liên đoàn và câu lạc bộ thực chất đóng vai trò như những "nhà đầu tư mạo hiểm". Việc đặt ra mức giá rõ ràng trong mỗi bản hợp đồng là để đảm bảo sự công bằng cho cả đôi bên. Ngược lại, nếu hợp đồng thiếu sự chặt chẽ và các khúc mắc được xử lý một cách cảm tính, khi mâu thuẫn nảy sinh sẽ gây ra thiệt hại kinh tế đáng kể, làm mất thời gian, công sức và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tương lai của những tài năng thể thao trẻ.
Bài học từ Malaysia cho thấy rằng, việc xây dựng hợp đồng minh bạch và có cơ chế giải quyết tranh chấp rõ ràng là chìa khóa để bảo vệ quyền lợi của cả vận động viên và các tổ chức thể thao.
