Đêm 7/7, trong trận gặp Ai Cập ở vòng 16 đội World Cup 2026, Lionel Messi có cơ hội gỡ hòa cho Argentina khi được hưởng phạt đền ở phút 21. Tuy nhiên, cú sút của đội trưởng Argentina đã bị thủ môn Mostafa Shobeir cản phá. Siêu sao người Argentina trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử đá hỏng hai quả phạt đền (không tính loạt luân lưu) trong cùng một kỳ World Cup.
Khả năng sáng tạo là con dao hai lưỡi
Lionel Messi có thể làm được gần như mọi điều với trái bóng, ngoại trừ biến những quả phạt đền thành lợi thế tuyệt đối. Nhiều lần liên tiếp bỏ lỡ trên chấm 11m tại World Cup 2026 không chỉ khiến đội trưởng Argentina lập một kỷ lục không mong muốn mà còn một lần nữa khơi lại cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về điểm yếu hiếm hoi trong sự nghiệp của anh.
Tại World Cup, thống kê của Messi trên chấm 11m gần đây không quá ấn tượng. Anh chỉ thành công 4 trong 8 quả phạt đền từng thực hiện ở thời gian thi đấu chính thức, không tính loạt sút luân lưu. Khác với những chuyên gia đá 11m như Harry Kane hay Cristiano Ronaldo, Messi gần như không sở hữu một "công thức" cố định. Anh có thể sút bằng má trong hoặc mu bàn chân, đổi hướng liên tục, thay đổi nhịp chạy đà và thậm chí điều chỉnh quyết định ở khoảnh khắc cuối cùng tùy theo phản ứng của thủ môn.
Trong bóng đá mở, đó là phẩm chất làm nên thiên tài của Messi. Khả năng đọc tình huống, ứng biến và sáng tạo giúp anh tạo ra những phương án mà phần lớn cầu thủ khác không nghĩ tới. Nhưng trên chấm 11m - nơi sự ổn định thường quan trọng hơn tính ngẫu hứng - chính xu hướng luôn tìm lời giải tối ưu lại khiến anh phải xử lý nhiều thông tin hơn trong khoảnh khắc quyết định.
Áp lực tâm lý và quyết định sai lầm
Điều này thể hiện rất rõ ở hai quả phạt đền tại World Cup 2026. Trong trận gặp Áo, Messi tiếp tục sử dụng kiểu chạy đà phụ thuộc vào phản ứng của thủ môn (goalkeeper-dependent penalty). Anh giảm tốc ở hai bước cuối, liên tục quan sát Alexander Schlager rồi mới quyết định hướng sút. Tuy nhiên, thủ môn tuyển Áo không đổ người sớm mà giữ nguyên vị trí đến sát thời điểm Messi chạm bóng.
Theo Geir Jordet, chuyên gia nghiên cứu phạt đền của The Athletic, đây chính là thời điểm áp lực tâm lý đạt đỉnh. "Messi phải đưa ra quyết định mà không thực sự biết thủ môn sẽ lao về đâu. Vì liên tục quan sát đối phương, mắt cậu ấy không còn tập trung hoàn toàn vào trái bóng, và điều đó chắc chắn làm giảm độ chính xác", Jordet phân tích.
Về bản chất, Messi đã kéo dài quá trình ra quyết định đến tận những phần nghìn giây cuối cùng. Não bộ vừa phải theo dõi chuyển động của thủ môn, vừa tính toán góc sút, lực sút và điểm tiếp xúc bóng. Trong tâm lý học thể thao, càng nhiều quyết định phải được đưa ra dưới áp lực thời gian, nguy cơ sai số về kỹ thuật càng tăng.
Theo Jordet, nhiều khả năng khi Messi nhận ra Schlager đổ đúng hướng mình định sút thì đã quá muộn để thay đổi. Anh chỉ còn cách cố đưa bóng sát cột dọc hơn nhằm tránh tầm với của thủ môn, và chính nỗ lực điều chỉnh ở khoảnh khắc cuối khiến cú sút đi chệch khung thành.
Kịch bản gần như lặp lại trước Ai Cập. Messi tiếp tục chờ phản ứng của Mostafa Shobeir trước khi ra chân, nhưng lần này thủ môn Ai Cập cũng đủ kiên nhẫn để buộc anh phải đưa ra quyết định trong điều kiện bất lợi.
Khả năng phục hồi tâm lý sau thất bại
Nếu khả năng thực hiện phạt đền không phải điểm mạnh nhất của Messi, thì khả năng phục hồi tâm lý sau thất bại lại là phẩm chất khiến anh khác biệt. Trong nghiên cứu về resilience (khả năng phục hồi), các nhà tâm lý học phân biệt hai cấp độ. "Bounce back" là trở lại trạng thái ban đầu sau một cú sốc. Trong khi đó, "bounce forward" là không chỉ vượt qua thất bại mà còn biến chính trải nghiệm đó thành động lực để thi đấu tốt hơn.
Messi trước tuyển Áo là minh chứng điển hình cho dạng phục hồi thứ hai. Sau cú đá hỏng ở phút thứ 8, anh không để sự thất vọng chi phối phần còn lại của trận đấu. Thay vào đó, đội trưởng Argentina chơi ngày càng tự tin, liên tục lùi sâu nhận bóng, kết nối lối chơi rồi trực tiếp ghi cú đúp giúp đội nhà giành chiến thắng.
Kịch bản tương tự tiếp tục lặp lại trước Ai Cập. Dù bỏ lỡ cơ hội gỡ hòa trên chấm 11m trong hiệp một, Messi không trở nên dè dặt. Chỉ ít phút sau bàn thắng của Cristian Romero, siêu sao 39 tuổi có mặt đúng lúc trong vùng cấm để ghi bàn gỡ hòa, đồng thời nâng thành tích lên 21 bàn và 9 kiến tạo, qua đó độc chiếm hai kỷ lục ghi bàn và kiến tạo nhiều nhất lịch sử World Cup.
Theo các nghiên cứu về nhận thức trong thể thao, những VĐV xuất sắc như Messi không duy trì trạng thái căng cứng suốt trận đấu mà biết luân chuyển linh hoạt giữa tập trung cao độ và thư giãn có chủ đích. Ở những khoảnh khắc tưởng như "lơ đãng", não bộ vẫn âm thầm xử lý thông tin và cập nhật diễn biến xung quanh. Các nghiên cứu theo dõi hướng nhìn của Messi cũng cho thấy anh thường xuyên không nhìn trực tiếp vào quả bóng mà liên tục quét không gian để thu thập thông tin. Chính khả năng điều tiết sự chú ý và nhanh chóng tái lập trạng thái tập trung giúp Messi không bị mắc kẹt trong một sai lầm, mà luôn sẵn sàng tạo ra khác biệt ở khoảnh khắc tiếp theo.
