Bộ Chính trị vừa ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW, nêu rõ những yêu cầu cấp thiết nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Bối cảnh và mục tiêu của Chỉ thị
Chỉ thị khẳng định, trải qua hơn 65 năm xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Viện kiểm sát nhân dân đã không ngừng đổi mới, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, góp phần quan trọng xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phục vụ hiệu quả sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, công tác kiểm sát vẫn còn những hạn chế, chưa phát huy đầy đủ vai trò kiểm soát quyền lực trong hoạt động tư pháp; một số cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục, bền vững, hướng tới năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại; đồng thời, tình hình vi phạm, tội phạm diễn biến phức tạp, đòi hỏi ngành Kiểm sát nhân dân phải tiếp tục kiện toàn tổ chức, đổi mới tư duy, phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ.
Các nhiệm vụ trọng tâm theo Chỉ thị
1. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng
Chỉ thị yêu cầu quán triệt sâu sắc vị trí, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân là thiết chế hiến định, đặc trưng của hệ thống chính trị và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng. Viện kiểm sát là một trong những trụ cột bảo vệ công lý, bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời ban hành chủ trương, định hướng lớn về công tác kiểm sát; bố trí người đứng đầu Viện kiểm sát tham gia cấp ủy tương xứng; phát huy vai trò giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và Nhân dân.
2. Đổi mới hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp
Chỉ thị nhấn mạnh đổi mới nội dung, phương pháp thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, dựa trên chứng cứ số, khoa học dữ liệu. Tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra ngay từ đầu, bảo đảm truy cứu trách nhiệm hình sự khách quan, công bằng. Nâng cao năng lực tranh tụng của kiểm sát viên. Thực hiện nhất quán chủ trương đấu tranh phòng, chống tội phạm vừa nghiêm minh, vừa nhân văn, kết hợp phòng ngừa với xử lý kịp thời. Bảo vệ người đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tăng cường kiểm sát các hoạt động tư pháp, nhất là lĩnh vực liên quan đến quyền con người. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về tư pháp, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao.
3. Phát triển lý luận và hoàn thiện thể chế
Chỉ thị yêu cầu tăng cường tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về Viện kiểm sát nhân dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về tư pháp, kiểm sát, thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phòng chống tội phạm, tham nhũng, lãng phí. Chủ động rà soát, hoàn thiện pháp luật hình sự, tố tụng hình sự theo hướng hiện đại, đồng bộ, mở rộng thủ tục rút gọn. Nghiên cứu cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, hành chính bảo vệ nhóm yếu thế và lợi ích công; phát triển cơ chế xử lý phi tố tụng, giải quyết tranh chấp ngoài tòa án.
4. Xây dựng ngành Kiểm sát trong sạch, vững mạnh
Chỉ thị nêu rõ tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, cơ cấu hợp lý đội ngũ kiểm sát viên, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững chính trị, trong sáng đạo đức, giỏi nghiệp vụ, tinh thông pháp luật, lấy phương châm “Công minh, Chính trực, Khách quan, Thận trọng, Khiêm tốn” làm chuẩn mực. Chú trọng bồi dưỡng tư duy đổi mới, sáng tạo, năng lực chuyển đổi số. Tăng cường kiểm soát nội bộ, kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, hiện đại hóa Trường Đại học Kiểm sát. Hoàn thiện cơ chế bảo vệ kiểm sát viên khi thi hành công vụ.
5. Bảo đảm nguồn lực và hiện đại hóa
Chỉ thị yêu cầu tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí từ ngân sách trung ương và địa phương để hiện đại hóa Viện kiểm sát. Xây dựng ngành Kiểm sát hiện đại trên nền tảng số, ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu lớn, hình thành hệ sinh thái tư pháp số, số hóa toàn trình quy trình nghiệp vụ, kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan tư pháp. Bảo đảm an toàn thông tin mạng, bảo vệ bí mật nhà nước. Nâng cao năng lực phân tích dữ liệu để dự báo tình hình tội phạm, đề xuất chính sách.
Tổ chức thực hiện
Chỉ thị giao các ban đảng Trung ương, tỉnh ủy, thành ủy, các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương tổ chức phổ biến, quán triệt và lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện. Đảng ủy Viện Kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp Ban Nội chính Trung ương và các cơ quan liên quan tham mưu giúp Bộ Chính trị hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện Chỉ thị, định kỳ báo cáo Bộ Chính trị. Chỉ thị được phổ biến đến chi bộ.
