Việc thành lập Hội đồng Trẻ em từ sớm tại Lào Cai đã tạo nên một bước tiến quan trọng trong việc lắng nghe và tôn trọng ý kiến của trẻ em. Trong vài năm gần đây, các hoạt động lấy ý kiến trẻ em tại địa phương này được tổ chức thường xuyên và có chiều sâu hơn. Vào tháng 5 vừa qua, diễn đàn lấy ý kiến trẻ em của tỉnh đã quy tụ khoảng 100 đội viên, thiếu nhi tham gia, trong đó nhiều em là thành viên của Hội đồng Trẻ em cấp tỉnh. Chương trình không chỉ đơn thuần là một sân chơi giao lưu mà còn tập trung vào việc nâng cao kỹ năng tham gia cho trẻ em, giúp các em mạnh dạn bày tỏ quan điểm về những vấn đề liên quan trực tiếp đến mình. Điều đáng chú ý là các cơ quan chuyên môn đã trực tiếp giải đáp những thắc mắc và kiến nghị của các em.
Những vấn đề trẻ em quan tâm
Những nội dung được trẻ em phản ánh đều rất gần với nhu cầu thực tế của các em. Các em mong muốn có thêm không gian vui chơi, được bảo vệ an toàn trên môi trường mạng, giảm thiểu bạo lực học đường, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, và tăng cường các hoạt động trải nghiệm ngoài lớp học. Bà Nguyễn Phạm Duy Trang, đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam, cho biết: “Mô hình “Hội đồng Trẻ em” đã ghi nhận nhiều kiến nghị cụ thể liên quan đến kiểm soát nội dung độc hại, bảo vệ dữ liệu cá nhân trẻ em và đã được một số địa phương tiếp thu, triển khai. Đây là một trong những vấn đề rất nóng liên quan đến trẻ em hiện nay!”
Hội đồng Trẻ em Tuyên Quang ra mắt
Tại Tuyên Quang, Hội đồng Trẻ em tỉnh chính thức ra mắt với 23 thành viên từ 9 đến 15 tuổi vào cuối năm 2024. Đáng chú ý, trong số các thành viên có nhiều em đến từ vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Song song với hội đồng là Ban tham vấn gồm đại diện các sở, ngành, tổ chức Đoàn - Đội nhằm hỗ trợ kỹ năng và tiếp nhận kiến nghị của trẻ em. Theo định hướng, Hội đồng Trẻ em được kỳ vọng sẽ trở thành cầu nối giữa trẻ em với cơ quan quản lý nhà nước. Các thành viên đã được tập huấn các kỹ năng như phòng, chống bạo lực và xâm hại trẻ em; kỹ năng trình bày vấn đề, làm việc nhóm và tham gia đối thoại.
Hiệu quả từ mô hình hộp thư "Điều em muốn nói"
Mặc dù mới thành lập, nhưng hoạt động của Hội đồng Trẻ em tỉnh Tuyên Quang đã phát huy hiệu quả rõ rệt, đặc biệt là với mô hình hộp thư "Điều em muốn nói". Mô hình này giúp trẻ em dân tộc thiểu số, vốn còn tâm lý e dè và khó chia sẻ với người lớn về các nguy cơ như bạo lực học đường, bỏ học, tảo hôn hay xâm hại, có cơ hội bày tỏ những tâm tư, nguyện vọng của mình. Thực tế cho thấy, khi được trao cơ hội và trang bị kỹ năng, trẻ em hoàn toàn có thể trở thành “tai mắt” của cộng đồng trong công tác bảo vệ trẻ em, giúp nhận diện sớm các nguy cơ bạo lực học đường, xâm hại, bỏ học hay tảo hôn trong nhóm bạn cùng trang lứa.
Chuyên gia nhấn mạnh cần xây dựng năng lực thực chất
Tuy nhiên, để Hội đồng Trẻ em thật sự phát huy vai trò, bà Nguyễn Phạm Duy Trang nhấn mạnh: "Cần vượt khỏi tư duy tổ chức phong trào, điều cốt lõi là xây dựng năng lực thực chất cho trẻ em: kỹ năng đối thoại, phản biện, tư duy xã hội, kỹ năng tự bảo vệ và khả năng kết nối cộng đồng. Nếu chỉ dừng ở các cuộc họp hay phát biểu theo kịch bản, tiếng nói trẻ em sẽ khó đi vào chính sách". Hội đồng Trẻ em là mô hình do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cùng Trung ương Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, phối hợp các cơ quan chức năng triển khai nhằm tạo không gian để trẻ em bày tỏ ý kiến, nguyện vọng về những vấn đề liên quan trực tiếp đến mình. Thành viên hội đồng thường là đội viên, thiếu nhi tiêu biểu đại diện cho các địa phương, trường học.
