Ông Trump và nước Mỹ dễ rơi vào 'thế bí' sau một tuần xung đột tại Trung Đông
Sau một tuần xung đột rung chuyển Trung Đông, kết cục cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran vẫn còn là một dấu hỏi lớn, khi một số mục tiêu của Washington dường như khó thành hiện thực. Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với ngày càng nhiều rủi ro và thách thức, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng nhanh chóng lan rộng thành xung đột khu vực.
Chiến dịch quân sự phức tạp và những hậu quả khó lường
Theo các chuyên gia, ông Trump - người nhậm chức với lời hứa giữ cho Mỹ tránh xa các hành động can thiệp quân sự "ngu ngốc" - đang theo đuổi một cuộc chiến không hồi kết, không hề xuất phát từ mối đe dọa cận kề nào. Laura Blumenfeld, chuyên gia thuộc Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins, nhận định: "Vụ việc Iran là chiến dịch quân sự phức tạp và có khả năng kéo dài. Ông Trump đang mạo hiểm với nền kinh tế toàn cầu, sự ổn định khu vực và cả thành tích của đảng Cộng hòa khi bầu cử giữa kỳ tại Mỹ sắp tới gần".
Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly bác bỏ thông tin này, khẳng định ông Trump đã vạch rõ các mục tiêu về "phá hủy tên lửa đạn đạo và năng lực sản xuất của Iran, tiêu diệt hải quân, chấm dứt khả năng trang bị vũ khí cho các lực lượng đồng minh và ngăn chặn sở hữu vũ khí hạt nhân". Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng ông không thể trình bày nhất quán một mục tiêu chi tiết hoặc kết cục rõ ràng cho Mỹ.
Canh bạc chính trị lớn nhất của ông Trump
Ông Trump yêu cầu được tham gia lựa chọn lãnh tụ tối cao mới của Iran, một yêu cầu thoạt nhìn có vẻ viển vông. Tuyên bố này hé lộ hai điểm quan trọng:
- Thứ nhất, ông Trump cho rằng Iran giống Venezuela, nhưng trên thực tế, Iran là đối thủ khó nhằn hơn nhiều với trang vũ khí khổng lồ và bộ máy giáo sĩ vững chắc.
- Thứ hai, tuyên bố ám chỉ tới thỏa hiệp chính trị, với việc Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian gợi ý đến những nỗ lực hòa giải.
Việc Iran giảm gần 90% số vụ phóng tên lửa và máy bay không người lái, cùng với hơn 30 tàu hải quân bị đánh chìm, cho thấy hai trong số các mục tiêu quân sự của Mỹ đang đến gần. Tuy nhiên, khoảng trống quyền lực tại Iran sau vụ ám sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei có thể là hậu quả ngoài ý muốn, mang lại cả hỗn loạn và cơ hội.
Những biến số khó lường và câu hỏi về quyền lực
Trong cuộc chiến này, mọi kế hoạch và kỳ vọng thường tan vỡ rất nhanh. Hiện tại đã xuất hiện hai biến số khó lường với Mỹ:
- Israel đang đẩy mạnh tấn công lực lượng Hezbollah tại Lebanon, có thể biến thành nhiều tháng chiến tranh bộ binh, không nằm trong chiến lược công khai ban đầu của Mỹ.
- Những nỗ lực tấn công các quốc gia vùng Vịnh cho thấy phe cứng rắn trong quân đội Iran muốn ép Mỹ và đồng minh phải chùn bước, với nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz.
Điều đáng lo ngại nhất là Iran có thể rơi vào hỗn loạn chính trị, làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn ở Trung Đông. Một nguồn tin cho biết chính quyền Trump bất ngờ trước tác động kinh tế của cuộc chiến, và ngay cả một số đồng minh truyền thống cũng bất ngờ. Trong một bức thư ngỏ, tỷ phú người UAE Khalaf Al Habtor đã hỏi: "Ai cho ông quyền biến khu vực chúng tôi thành chiến trường?".
Kết luận: Áp lực từ những bất ổn kinh tế
Thiếu tướng Ben Hodges, từng phục vụ ở Iraq và Afghanistan, khen ngợi chiến thuật của quân đội Mỹ ở Iran nhưng nhấn mạnh "dường như chiến thuật này, từ góc độ chính trị, chiến lược và ngoại giao, chưa được cân nhắc kỹ lưỡng". Tốc độ của chiến dịch này chưa từng có tiền lệ, với các danh sách mục tiêu do AI đề xuất, nhưng quy luật về sự hỗn loạn vẫn không đổi.
23 năm sau cuộc tấn công Iraq, Mỹ lại rơi vào một cuộc chiến tương tự, trong thời đại các giá trị đạo đức không còn được ưu tiên. Không có gì chắc chắn, ngoại trừ áp lực từ những bất ổn kinh tế sẽ đè nặng lên ông Trump khi cuộc chiến kéo dài. Tuần vừa qua thiết lập những kỷ lục mới về tốc độ xung đột và hủy diệt, song nhu cầu ngoại giao vẫn còn đó, dù có vẻ ngày càng xa vời.
