Tổng thống Trump lặp lại tối hậu thư với Iran, nhắm mục tiêu hạ tầng dân sự
Theo Wall Street Journal, các cố vấn cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kín đáo đưa ra lập luận rằng các cơ sở phát điện và cầu cống của Iran là mục tiêu quân sự hợp pháp. Họ cho rằng việc phá hủy những hạ tầng này có thể làm tê liệt chương trình tên lửa và hạt nhân của Tehran. Tổng thống Trump đã chấp nhận lập luận này, bất chấp sự chỉ trích mạnh mẽ từ các chuyên gia pháp lý và tổ chức nhân quyền.
Lời cảnh báo và chiến dịch không kích
Trong bài phát biểu trước cả nước vào ngày 1/4, ông Trump tuyên bố sẽ ném bom khiến Iran “trở về thời kỳ đồ đá”. Đến ngày 4/4, khi một chiến dịch cứu hộ khẩn cấp đang diễn ra để tìm kiếm phi công Mỹ mất tích trong vụ máy bay bị bắn rơi tại Iran, Tổng thống Mỹ lặp lại tối hậu thư. Trên mạng xã hội, ông viết: “Các bạn còn nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để ĐẠT THỎA THUẬN hoặc MỞ LẠI EO BIỂN HORMUZ không? Thời gian đang cạn dần, còn 48 giờ trước khi địa ngục sẽ giáng xuống họ”.
Ngày 2/4, Mỹ đã tấn công cây cầu nối Tehran với thành phố Karaj. Giới chức Mỹ cho rằng công trình này có thể được dùng để vận chuyển tên lửa, máy bay không người lái và vật tư quân sự khác. Truyền thông nhà nước Iran thông báo ít nhất 13 người thiệt mạng trong vụ ném bom. Sáng 3/4, ông Trump phát tín hiệu rằng các cuộc tấn công nghiêm trọng hơn sắp tới, có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của 93 triệu người dân Iran.
Chiến dịch “Cơn thịnh nộ dữ dội 2” và tranh cãi pháp lý
Một số quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump thậm chí đã gọi giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến là “Chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội 2”, dù đây chưa phải tên chính thức. Trên Truth Social, ông Trump viết: “Quân đội của chúng ta thậm chí còn chưa bắt đầu phá hủy những gì còn lại ở Iran. Tiếp theo là cầu, rồi đến các nhà máy điện!”
Chiến lược này đặt ra hàng loạt câu hỏi về pháp lý và nhân đạo. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho rằng có thể tấn công các tuyến đường vì quân đội Iran dùng chúng để vận chuyển tên lửa và vật liệu chế tạo máy bay không người lái. Một quan chức Nhà Trắng bổ sung rằng các nhà máy điện là mục tiêu quân sự hợp pháp vì việc phá hủy chúng có thể gây bất ổn xã hội, làm phức tạp con đường phát triển vũ khí hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, các quan chức quân sự khác cảnh báo việc tấn công hạ tầng chỉ nhằm gây sức ép buộc đàm phán hoặc gửi tín hiệu chính trị là hành động bất hợp pháp. Dù Mỹ từng tấn công cầu và hạ tầng năng lượng trong các cuộc chiến ở Trung Đông trước đây, những cuộc tấn công đó bị ràng buộc bởi các nguyên tắc: phải chứng minh lợi ích quân sự cụ thể, không có phương án ít gây thiệt hại hơn, và không gây tổn hại quá mức cho dân thường.
Phản ứng quốc tế và nguy cơ leo thang
Việc đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran khiến một số đối tác vùng Vịnh lo ngại Tehran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào hạ tầng năng lượng của họ. Một quan chức cấp cao vùng Vịnh cho biết những lo ngại này đã được truyền đạt trực tiếp tới chính quyền Tổng thống Trump. Nỗi lo về vòng xoáy trả đũa không phải là giả định: khi Israel tấn công mỏ khí lớn của Iran tháng trước, Iran đáp trả bằng việc tấn công mỏ khí lớn của Qatar. Ngày 3/4, Kuwait cáo buộc Iran tấn công một nhà máy khử mặn quy mô lớn.
Ngày 2/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc mở rộng không kích “sẽ không khiến người Iran đầu hàng”, đồng thời cho biết cây cầu bị Mỹ ném bom “vẫn chưa hoàn thành”.
Lập luận yếu và hậu quả tiềm tàng
Lập luận của chính quyền Mỹ rằng việc tấn công hạ tầng dân sự có thể ngăn chặn chương trình hạt nhân Iran chắc chắn sẽ vấp phải nhiều chỉ trích. Ngoại trưởng Marco Rubio thừa nhận Iran hiện không làm giàu uranium. Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cũng cho biết không có dấu hiệu Iran đã di chuyển lượng uranium làm giàu cao khỏi các cơ sở bị Mỹ và Israel ném bom vào tháng 6/2025.
Các chuyên gia khu vực và tổ chức nhân đạo lo ngại chiến dịch không kích của Mỹ sẽ ít bị ràng buộc hơn so với các cuộc chiến trước đây. Việc nhắm vào mục tiêu dân sự có thể khiến người dân Iran quay lưng với cuộc chiến mà nhà lãnh đạo Mỹ phát động với lý do là để ủng hộ họ.
Ông David Deptula, vị tướng ba sao đã nghỉ hưu từng tham gia chỉ đạo chiến dịch Bão táp Sa mạc năm 1991, cho rằng có thể biện minh cho các cuộc tấn công chọn lọc vào hạ tầng năng lượng Iran. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Khi nói đến việc phá hủy các nhà máy khử mặn, điều đó đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về việc tuân thủ luật xung đột vũ trang quốc tế”.
