Căng thẳng Vùng Vịnh: Tên lửa vẫn phóng bất chấp lệnh ngừng bắn 2 tuần
Sáng sớm ngày 8/4, toàn khu vực Vùng Vịnh tiếp tục chứng kiến nhiều cuộc tấn công và hoạt động quân sự quy mô lớn, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn tạm thời vừa được công bố giữa Mỹ và Iran. Những diễn biến này xảy ra ngay trước và sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng phía Iran gia hạn thời hạn cho các cuộc đàm phán hòa bình, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng kéo dài.
Thỏa thuận mong manh và những vi phạm đầu tiên
Theo thông tin mới nhất, ông Trump và Israel đã đồng ý ngừng "ném bom và tấn công" nhằm vào Iran trong vòng 2 tuần, trong khi Lãnh tụ Tối cao Iran cũng chấp nhận lệnh ngừng bắn này. Tuy nhiên, tình hình thực tế lại không mấy khả quan. Quân đội Israel báo cáo rằng họ vẫn phát hiện tên lửa được phóng từ Iran về phía mình, và hệ thống phòng thủ buộc phải hoạt động để đánh chặn. Đồng thời, Cơ quan Quản lý Khủng hoảng và Thảm họa Quốc gia UAE cũng thông báo đang đối phó với một cuộc tấn công tên lửa, khuyến cáo người dân ở nơi an toàn.
Phía Mỹ đã tạm dừng các cuộc không kích bên trong Iran, nhưng căng thẳng vẫn bao trùm khắp khu vực. Tại Bahrain, còi báo động không kích đã vang lên; Saudi Arabia ghi nhận nhiều cuộc tấn công với 5 tên lửa bị hệ thống phòng không đánh chặn; còn Kuwait kêu gọi người dân ở trong nhà qua đêm và thận trọng. Toàn bộ Vùng Vịnh vẫn trong trạng thái bất ổn và đề cao cảnh giác.
Phản ứng của thị trường tài chính
Thông báo ngừng bắn được kỳ vọng sẽ mở đường cho việc nối lại xuất khẩu dầu khí qua eo biển Hormuz, dẫn đến những biến động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu:
- Giá dầu thô lao dốc, với cả Brent và WTI đều giảm khoảng 15%.
- Cổ phiếu Mỹ tăng mạnh, đặc biệt là các mã lớn như NVIDIA, Tesla, Intel.
- Nhóm cổ phiếu năng lượng Mỹ giảm giá, có mã mất tới 3%.
- Thị trường châu Á cũng phản ứng tích cực: chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng hơn 5%, KOSPI của Hàn Quốc tăng gần 6%.
- Đồng USD giảm xuống mức thấp nhất trong hai tuần, trong khi các đồng tiền chủ chốt như euro, bảng Anh, yen Nhật đồng loạt tăng giá.
Kế hoạch 10 điểm của Iran và tiến trình đàm phán
Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ chính thức bắt đầu tại Islamabad vào ngày 11/4, dựa trên kế hoạch 10 điểm do nước này đề xuất. Kế hoạch này bao gồm những yêu cầu then chốt:
- Kiểm soát lưu thông qua eo biển Hormuz dưới sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.
- Chấm dứt chiến tranh với toàn bộ thành phần của "trục kháng cự".
- Rút toàn bộ lực lượng chiến đấu Mỹ khỏi khu vực.
- Thiết lập quy trình lưu thông an toàn tại eo Hormuz, đảm bảo vai trò chi phối của Iran.
- Thanh toán đầy đủ các thiệt hại cho Iran.
- Dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt và các nghị quyết quốc tế liên quan.
- Giải phóng tài sản của Iran bị đóng băng ở nước ngoài.
- Phê chuẩn tất cả nội dung trong một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đóng vai trò trung gian quan trọng, thông báo rằng Mỹ và Iran cùng các đồng minh đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn ngay lập tức, áp dụng trên mọi mặt trận bao gồm cả Lebanon. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nghi ngờ xoay quanh phạm vi của thỏa thuận này.
Những diễn biến phức tạp và thách thức phía trước
Phía Iran cảnh báo rằng "ngón tay của chúng tôi luôn đặt trên cò súng" và sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ nếu đàm phán thất bại. Trong khi đó, Liên Hợp Quốc không thể thông qua nghị quyết về mở lại eo biển Hormuz do Nga và Trung Quốc sử dụng quyền phủ quyết, với lý do văn bản thiếu cân bằng và chỉ tập trung vào Iran.
Các quan chức Israel bày tỏ lo ngại về thỏa thuận ngừng bắn, dù vẫn tuân thủ theo quyết định của ông Trump. Tình hình tại Lebanon cũng chưa rõ ràng, với khả năng Hezbollah bị ảnh hưởng nếu không nằm trong thỏa thuận. Bối cảnh thiếu niềm tin giữa Iran và ông Trump tiếp tục là rào cản lớn, khi Tehran luôn đề phòng những thay đổi đột ngột từ phía Mỹ.
Với những diễn biến mới nhất, thế giới đang theo dõi sát sao liệu hai tuần ngừng bắn có đủ để các bên đi đến một thỏa thuận dài hạn, hay căng thẳng sẽ lại bùng phát dữ dội hơn. Tương lai của hòa bình tại Trung Đông vẫn còn nhiều bấp bênh và thử thách.
