Rạn Nứt Saudi Arabia - UAE: Vết Sẹo Vùng Vịnh Thách Thức Ông Trump
Trong nhiều năm, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thường giải quyết bất đồng một cách kín đáo. Tuy nhiên, hiện nay, những rạn nứt tưởng chừng đã được kiểm soát đã bùng phát công khai, kéo theo hệ lụy lan rộng tại Trung Đông và châu Phi, thậm chí có thể ảnh hưởng xa hơn nữa. Sự chia rẽ giữa hai quốc gia láng giềng giàu dầu mỏ này không chỉ đe dọa thị trường quốc tế mà còn làm trầm trọng thêm các xung đột đang diễn ra trong khu vực.
Sự Nguy Hiểm Của Đối Đầu "Mơ Hồ"
Sự đối đầu giữa Saudi Arabia và UAE thể hiện rõ ràng nhất tại Yemen. Hồi tháng 12/2025, một nhóm ly khai được UAE hậu thuẫn đã tiến hành một chiến dịch quân sự thất bại với tham vọng giành quyền kiểm soát miền nam Yemen. Phản ứng lại, giới chức Saudi Arabia đã hành động quyết liệt, từng bước giành lại ảnh hưởng và tuyên bố sẽ là bên duy nhất chịu trách nhiệm cho tương lai của quốc gia này.
Trước đây, UAE từng chi trả lương cho một số lực lượng vũ trang tại Yemen, nhưng Saudi Arabia gần đây đã cam kết đảm nhận việc trả lương cho toàn bộ nhân viên chính phủ Yemen, cả dân sự lẫn quân sự. Theo hai quan chức Yemen có thông tin về kế hoạch, cam kết tài chính của Saudi Arabia cho Yemen lên tới hơn 1 tỷ USD mỗi năm.
Ông H.A. Hellyer, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Dịch vụ Quân sự Hoàng gia Anh, nhận định: "Sự khác biệt giữa Saudi Arabia và UAE không phải là bất đồng về chiến thuật mà là sự chia rẽ về chiến lược đối với cách hiểu thế nào là sự ổn định ở Trung Đông."
Căng Thẳng Lan Rộng Và Phản Ứng Của Các Bên
Căng thẳng đang lan sang nhiều khu vực khác tại Trung Đông. Thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia và Tổng thống UAE Sheikh Mohammed bin Zayed từ lâu được Washington xem là hai đồng minh, nhưng những năm gần đây, hai bên ngày càng đi theo hướng khác biệt:
- Ủng hộ các phe đối lập nhau trong cuộc nội chiến tại Sudan.
- Theo đuổi các chính sách dầu mỏ khác biệt.
- Lao vào cuộc cạnh tranh kinh tế gay gắt.
Theo New York Times, trước khi đối đầu công khai tại Yemen, hai chính phủ vẫn duy trì vẻ ngoài hữu hảo. Tuy nhiên, những va chạm ở Yemen đã làm sụp đổ lớp vỏ ngoại giao, dẫn đến khẩu chiến gay gắt. Các nhà bình luận và truyền thông Saudi Arabia cáo buộc UAE gieo rắc hỗn loạn bằng cách hậu thuẫn lực lượng vũ trang ở Yemen và Sudan, trong khi giới tinh hoa UAE cho rằng Saudi Arabia hành xử như một "người anh cả áp đặt".
Ông Anwar Gargash, quan chức cấp cao UAE, phát biểu: "UAE đang trở thành mục tiêu của một chiến dịch truyền thông chưa từng có. Khác biệt quan điểm là điều bình thường, nhưng sự cay độc khi xảy ra bất đồng thì không."
Nguy Cơ "Hàn Gắn Để Lại Sẹo"
Theo các nhà phân tích, ở bất kỳ nơi nào Saudi Arabia và UAE đang đứng sau các phe đối lập nhau, căng thẳng đều có nguy cơ leo thang. Ông Alan Boswell, Giám đốc dự án Sừng châu Phi của Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, cho biết: "Chúng tôi đang chuẩn bị tinh thần cho những tác động. Chúng tôi dự đoán tình hình này sẽ làm leo thang xung đột tại Sudan và chia rẽ sâu sắc hơn ở Somalia."
Saudi Arabia được cho là đang tìm cách hoàn tất một thỏa thuận phòng thủ chung 3 bên với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ. Đáp lại, Tổng thống UAE đã nhanh chóng thăm Ấn Độ và phát tín hiệu muốn thiết lập thỏa thuận phòng thủ với quốc gia này.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn tỏ ra thận trọng và chưa đứng về bên nào, vì cả hai quốc gia đều là đối tác then chốt trong chính sách Trung Đông của ông. Cuộc khủng hoảng năm 2017 giữa Saudi Arabia, UAE và Qatar cuối cùng đã được giải quyết qua hội nghị thượng đỉnh ngoại giao năm 2021. Tuy nhiên, rạn nứt hiện tại có thể để lại "sẹo" lâu dài.
Ông Mohammed Baharoon, Giám đốc trung tâm nghiên cứu B’huth tại Dubai, nhận xét: "Vấn đề là vết sẹo sâu đến đâu, nó gợi cho bạn điều gì mỗi khi nhìn vào gương." Sự đối đầu "mơ hồ" này càng khiến tình hình đặc biệt đáng lo ngại, với nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến ổn định khu vực và quan hệ với các cường quốc như Mỹ.
