Thủ tướng Netanyahu vội vã gặp Tổng thống Trump để ngăn 'kịch bản tồi tệ nhất' về Iran
Trong bối cảnh lo ngại sâu sắc về một thỏa thuận hạt nhân "hạn hẹp" có thể lặp lại sai lầm quá khứ, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã yêu cầu đẩy sớm chuyến thăm Washington để gặp Tổng thống Donald Trump. Mục tiêu chính là thảo luận các phương án quân sự nhắm vào Iran và ngăn chặn kịch bản mà Tel Aviv coi là thảm họa cho an ninh quốc gia.
Cuộc gặp khẩn cấp giữa hai nhà lãnh đạo
Theo thông tin từ CNN, chuyến thăm ban đầu được lên lịch vào ngày 18/2 đã được dời lên sớm hơn theo yêu cầu của phía Israel. Ông Netanyahu dự kiến sẽ trình bày với Tổng thống Trump các báo cáo tình báo mới nhất về sức mạnh quân sự của Tehran, đặc biệt là tốc độ khôi phục kho tên lửa đạn đạo sau cuộc chiến 12 ngày vừa qua.
"Trong chuyến đi này, chúng tôi sẽ thảo luận về một loạt vấn đề: Gaza, khu vực, nhưng trước hết và quan trọng nhất là các cuộc đàm phán với Iran", Thủ tướng Netanyahu tuyên bố trước khi lên máy bay. "Tôi sẽ trình bày với Tổng thống Trump các quan điểm của chúng tôi liên quan đến những nguyên tắc thiết yếu của cuộc đàm phán - những nguyên tắc mà theo chúng tôi, là sống còn không chỉ đối với Israel mà còn đối với bất kỳ ai trên thế giới mong muốn hòa bình và an ninh ở Trung Đông".
Rạn nứt trong chiến lược Mỹ - Israel
Dù các cuộc đối thoại Mỹ-Iran vừa mới nhen nhóm, Israel vẫn bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc về khả năng thành công. Tel Aviv đang hối thúc Washington buộc Tehran phải:
- Từ bỏ kho dự trữ uranium đã làm giàu
- Chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium
- Giới hạn chương trình tên lửa đạn đạo
- Ngừng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực
Tuy nhiên, Iran kiên quyết khẳng định chỉ sẵn sàng thảo luận về hồ sơ hạt nhân. Đáng chú ý, cuối tuần qua, Tổng thống Trump đã ra tín hiệu có thể chấp nhận một thỏa thuận thu hẹp phạm vi. Trả lời phóng viên trên chuyên cơ Air Force One, ông nói: "Có, điều đó có thể chấp nhận được, nhưng điều kiện tiên quyết và hàng đầu là: Iran không được có vũ khí hạt nhân".
Kịch bản tồi tệ nhất đối với Israel
Chuyên gia Danny Citrinowicz từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel nhận định: "Kịch bản tồi tệ nhất đối với ông Netanyahu là một thỏa thuận chỉ hạn chế việc làm giàu uranium, thay vì xóa bỏ hoàn toàn năng lực hạt nhân của Iran". Điều này đặt Thủ tướng Israel vào thế khó, bởi ông từng kịch liệt phản đối thỏa thuận JCPOA năm 2015 của cựu Tổng thống Barack Obama với các điều khoản tương tự.
Theo phân tích của chuyên gia này, ông Netanyahu chỉ có hai phương án ưu tiên:
- Đánh bại Iran về mặt quân sự bằng lực lượng của Mỹ
- Đạt được một "thất bại về mặt khái niệm" thông qua thỏa thuận toàn diện đến mức xóa bỏ hoàn toàn khả năng tự vệ của chế độ Tehran
Những chỉ trích gay gắt từ phía Israel sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều nếu ông Trump ký kết một thỏa thuận tương tự - vốn chỉ hạn chế việc vũ khí hóa chương trình hạt nhân nhưng vẫn cho phép Iran làm giàu uranium trong nước.
Bối cảnh rộng hơn tại Trung Đông
Chuyến thăm Washington của Thủ tướng Netanyahu diễn ra trong bối cảnh phức tạp khi ông Trump đang thúc đẩy đưa lệnh ngừng bắn ở Gaza sang giai đoạn hai, cùng với việc công bố hội đồng và ủy ban kỹ trị Palestine dự kiến sẽ quản lý dải Gaza. Đáng chú ý, cuộc gặp song phương đã được đẩy lên sớm hơn theo yêu cầu của phía Israel, nên hiện chưa rõ ông Netanyahu có tham dự hội nghị của Hội đồng Hòa bình hay không - sự kiện dự kiến thảo luận về việc chuyển tiếp lệnh ngừng bắn tại Gaza.
Trước đó, Thủ tướng Israel đã không tham dự cuộc họp ra mắt Hội đồng Hòa bình của ông Trump tại Davos vào tháng trước, cho thấy những ưu tiên khác biệt giữa hai đồng minh thân cận này trong việc giải quyết các vấn đề khu vực.
Sự vội vã trong chuyến thăm này phản ánh mức độ lo ngại sâu sắc của Israel về khả năng Mỹ có thể chấp nhận một thỏa thuận hạt nhân "hạn hẹp" với Iran - điều mà Tel Aviv coi là mối đe dọa hiện hữu đối với sự tồn vong của quốc gia Do Thái. Với tốc độ khôi phục kho tên lửa đạn đạo ấn tượng của Tehran, Israel ước tính Iran có thể sở hữu từ 1.800 đến 2.000 tên lửa đạn đạo chỉ trong vài tuần hoặc vài tháng tới nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời.
