Áp lực đè nặng phe Cộng hòa sau Thông điệp Liên bang của Tổng thống Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trình bày Thông điệp Liên bang đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai vào tối 24/2, nêu bật các thành tựu đối nội và thúc đẩy mạnh mẽ nghị trình lập pháp. Động thái này ngay lập tức gia tăng sức ép lên các nghị sĩ đảng Cộng hòa, vốn chỉ duy trì thế đa số mong manh tại cả Hạ viện và Thượng viện. Với cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần vào tháng 11, thời gian để hiện thực hóa các chính sách của ông Trump đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Thách thức lập pháp trong bối cảnh đa số sít sao
Đảng Cộng hòa hiện kiểm soát Hạ viện với 218 ghế so với 214 ghế của đảng Dân chủ (3 ghế trống) và chiếm 53 ghế tại Thượng viện so với 47 ghế của đối thủ. Tuy nhiên, để thông qua dự luật, họ cần đạt quá bán phiếu tại Hạ viện và ít nhất 60 phiếu tại Thượng viện, điều này đòi hỏi sự ủng hộ từ 7 thượng nghị sĩ Dân chủ – một kịch bản gần như bất khả thi. Phe Dân chủ có thể sử dụng chiến thuật filibuster để trì hoãn vô thời hạn, khiến tiến trình lập pháp thêm phần phức tạp.
Trước tình hình đó, đảng Cộng hòa đang xem xét áp dụng quy trình đặc biệt "hòa giải ngân sách", cho phép thông qua các dự luật liên quan đến thuế, chi tiêu và nợ công chỉ với số phiếu quá bán tại Thượng viện. Phương pháp này từng được sử dụng thành công vào tháng 7/2025 để thông qua Đạo luật To Đẹp (OBBBA), thiết lập nền tảng ngân sách cho các cam kết tranh cử của Tổng thống Trump.
Gánh nặng trên vai Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đối mặt với áp lực khổng lồ khi phải dẫn dắt các dự luật của ông Trump trong điều kiện thời gian eo hẹp. Với đa số 218-214, ông Johnson chỉ được phép để một hạ nghị sĩ Cộng hòa "rời hàng ngũ", và nghị sĩ Thomas Massie – người có quan điểm bảo thủ cứng rắn về tài khóa – đã gần như chắc chắn chiếm vị trí này. Điều này làm tăng thêm tính bấp bênh cho mọi nỗ lực lập pháp.
Ủy ban Nghiên cứu đảng Cộng hòa đã công bố khuôn khổ cho gói hòa giải ngân sách thứ hai vào tháng 1, bao gồm cải cách về nhà ở, y tế và giảm quy định trong lĩnh vực năng lượng. Tuy nhiên, ngay cả các đồng minh của ông Johnson cũng thừa nhận đây là nhiệm vụ đầy thách thức. Hạ nghị sĩ Dusty Johnson nhấn mạnh: "Các con số quyết định mọi việc tại đây. Câu hỏi là liệu dự luật có thể giành đủ 218 phiếu ở Hạ viện và 51 phiếu ở Thượng viện hay không?".
Bất đồng nội bộ và phản đối từ phe Dân chủ
Không chỉ đối mặt với sự chống đối từ phe Dân chủ – vốn phản đối hầu hết các đề xuất của ông Trump, kể cả thuế quan và cắt giảm thuế doanh nghiệp – đảng Cộng hòa còn chứng kiến sự chia rẽ nội bộ. Hạ nghị sĩ Brian Fitzpatrick bày tỏ sự hoài nghi với các dự luật hòa giải ngân sách và ưu tiên giải pháp lưỡng đảng. Ông nói: "Tôi đã bỏ phiếu phản đối nhiều dự luật hòa giải ngân sách của cả đảng Dân chủ lẫn Cộng hòa. Tôi không thích các dự luật đơn đảng".
Vấn đề thuế quan càng làm trầm trọng thêm tình hình. Mặc dù Tổng thống Trump tuyên bố không cần Quốc hội để áp thuế mới, các đồng minh như thượng nghị sĩ Bernie Moreno vẫn thúc đẩy sử dụng cơ chế hòa giải ngân sách để luật hóa việc nâng thuế quan. Tuy nhiên, chiến lược này khó nhận được sự ủng hộ từ các nghị sĩ Cộng hòa ôn hòa, vì họ cho rằng thuế quan gây thiệt hại cho cử tri. Đầu tháng 2, 6 hạ nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết bãi bỏ thuế áp lên Canada.
Lạc quan giữa khó khăn
Bất chấp những thách thức, một số nghị sĩ Cộng hòa vẫn tỏ ra lạc quan. Hạ nghị sĩ Gabe Evans tin rằng nếu lãnh đạo Hạ viện và Nhà Trắng quyết tâm theo đuổi gói hòa giải ngân sách, quy mô của nó có thể được thu nhỏ để tăng cơ hội thành công. Ông Evans khẳng định: "Đảng Cộng hòa là đảng của tư duy độc lập. Chúng tôi tập trung vào chính sách, vì vậy sẽ luôn có tranh luận. Nhưng mỗi khi ai đó hoài nghi 'tôi không biết họ có làm được không', chúng tôi vẫn làm được. Đó là cách để bảo đảm chúng tôi xây dựng chính sách tốt, sau đó đoàn kết đưa nó về đích".
Trong bối cảnh thời gian ngày càng thu hẹp trước cuộc bầu cử giữa kỳ, khả năng đảng Cộng hòa có thể thông qua các dự luật quan trọng của Tổng thống Trump vẫn là một dấu hỏi lớn, đòi hỏi sự nỗ lực và thống nhất cao độ từ mọi thành viên.
