Người Dân Iran Sống Trong Hoang Mang Trước Nguy Cơ Xung Đột Với Mỹ
Hoang mang, lo âu và bất an đang là tâm trạng chung của hàng triệu người dân Iran khi nguy cơ xung đột với Mỹ ngày càng hiện hữu. Suốt nhiều ngày qua, khoảng 90 triệu người dân nước này liên tục thấp thỏm giữa hai kịch bản: hòa bình và chiến tranh, trong bối cảnh giới chức Mỹ và Iran đưa ra những lời đe dọa tấn công xen lẫn lời kêu gọi ngoại giao.
Những Ngày Lo Âu Và Đêm Mất Ngủ
Nhiều người dân trên khắp Iran đang phải trải qua những ngày đầy lo lắng và những đêm trắng không ngủ. Nguyên nhân bắt nguồn từ những đồn đoán ngày càng lan rộng rằng Mỹ có thể sắp thực hiện các cuộc không kích nhằm vào nước này. Tình hình càng trở nên căng thẳng khi vòng đàm phán gần nhất giữa Washington và Tehran về chương trình hạt nhân Iran kết thúc vào ngày 26/2 tại Geneva, Thụy Sĩ, mà không đạt được bất kỳ đột phá nào.
Từ trước khi cuộc đàm phán diễn ra, một số người Iran đã bắt đầu lên kế hoạch cho "kịch bản xấu nhất". Họ chuẩn bị sẵn những túi khẩn cấp, mua máy phát điện dự phòng và lên phương án sơ tán về các vùng nông thôn hoặc tìm cách rời khỏi đất nước. Trong khi đó, những người khác kiên nhẫn chờ đợi vì không biết điều gì sắp xảy ra và cũng không còn con đường nào để lựa chọn.
Tâm Trạng Tê Liệt Và Bất Lực
Không ít người dân Iran cảm thấy lo lắng đến mức tê liệt, như trường hợp của Sara, một nhà hóa học 53 tuổi ở Tehran. Bà chia sẻ: "Tôi sắp phát điên rồi. Tôi ước gì chuyện gì đến thì cứ đến đi để chúng tôi thoát khỏi cảnh chênh vênh, bất định này." Sara đang phải đấu tranh tư tưởng để quyết định xem có nên cho hai con nghỉ học và bắt đầu sơ tán những người cao tuổi trong gia đình hay không. Bà lo ngại rằng nếu xung đột nổ ra, các tuyến đường rời khỏi Tehran sẽ nhanh chóng bị tắc nghẽn.
Nhiều người dân Iran đã từng nếm trải cảm giác tương tự trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Israel hồi tháng 6 năm ngoái. Hàng triệu người lúc bấy giờ đã tháo chạy khỏi thủ đô để đến biển Caspi hay những vùng nông thôn miền núi ngoại ô, với hành trình kéo dài gần một ngày thay vì chỉ 4 tiếng lái xe như bình thường.
Chính Phủ Iran Và Sự Chuẩn Bị Hạn Chế
Mặc dù vậy, chính phủ Iran cho thấy họ chưa thực sự chuẩn bị đầy đủ để đối phó với các tình huống khẩn cấp. Tuần trước, Thị trưởng Tehran Alireza Zakani thông báo rằng các ga tàu điện ngầm và bãi đậu xe dưới lòng đất có thể được chuyển thành nơi trú ẩn, nhưng ông thừa nhận thành phố mới chỉ thực hiện các bước chuẩn bị ở mức "tối thiểu".
Các chuyên gia quy hoạch địa phương khuyến cáo rằng những địa điểm này cần được trang bị hệ thống sưởi, thông gió và thiết bị vệ sinh nếu muốn trở thành nơi trú ẩn an toàn cho người dân. Tuy nhiên, hiện không có thông tin công khai nào cho thấy những biện pháp này đã được thực hiện.
Thị trưởng Zakani, người từng bị chỉ trích vì thiếu kế hoạch ứng phó khẩn cấp trong cuộc xung đột hồi tháng 6/2025, đã bác bỏ những lo ngại và cho rằng còn quá sớm để bàn đến chuyện đó. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình Iran tuần trước, ông nhấn mạnh: "Chúng tôi tin rằng sẽ không có một cuộc chiến tồi tệ đến mức phải khiến công chúng lâm vào tình trạng khẩn cấp." Ông cáo buộc Mỹ đang cố gắng gieo rắc nỗi sợ hãi cho người dân Iran.
Cảm Giác Bị Bỏ Rơi Và Tự Lực Cánh Sinh
Dù vậy, một số người Iran nói rằng họ đang cảm thấy mình bị bỏ mặc. Amir, một doanh nhân 42 tuổi, bày tỏ: "Cứ như thể chúng tôi phải tự tìm cách sống sót qua cuộc chiến có thể nổ ra bất cứ lúc nào với đội quân lớn nhất thế giới." Ông không dám đi công tác vì sợ phải bỏ lại vợ con khi xung đột bùng nổ.
Bề ngoài, Tehran có vẻ ít thay đổi: các cửa hàng tạp hóa vẫn đầy ắp hàng, trường học và doanh nghiệp vẫn mở cửa, người dân vẫn đi làm và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, trên mạng xã hội, nhiều người Iran đang tích cực chia sẻ những bí quyết để chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.
- Hàng loạt bài đăng khuyến khích mọi người ghi lại số điện thoại khẩn cấp của người thân và xác định trước điểm hẹn, đề phòng trường hợp mất kết nối Internet và viễn thông.
- Tuần trước, Ilia Hashemi, một nhà hoạt động nổi tiếng người Iran hiện sống tại Pháp, đã đăng tải danh sách các nhu yếu phẩm cần dự trữ trong 2 tuần, bao gồm nước, đồ hộp, thực phẩm khô, nến, đèn pin, dụng cụ sơ cứu, quần áo ấm và sạc dự phòng.
Tuy nhiên, Hashemi cho biết ông đã nhận được vô số phản hồi từ người dân Iran, nói rằng ngay cả nhu cầu cho một ngày họ còn không lo nổi chứ đừng nói tới hai tuần.
Khủng Hoảng Kinh Tế Và Sự Phó Mặc Số Phận
Iran cũng đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng rial mất giá mạnh hồi cuối năm ngoái đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình, và dù biểu tình đã lắng xuống, đồng tiền của Iran tiếp tục chạm các mức thấp kỷ lục mới. Lạm phát tăng 60% so với năm trước, theo một tờ báo kinh tế nổi tiếng của nước này.
Những mặt hàng thiết yếu như thịt và trứng giờ đây nằm ngoài tầm với của nhiều gia đình. Sahand, một cư dân ở Tehran, giãi bày: "Ngay cả việc chuẩn bị hay lên kế hoạch cũng là điều không thể. Các gia đình không có tiền để tích trữ thực phẩm hay thuốc men. Tất cả những gì họ nghĩ đến chỉ là chạy tới đâu đó để trốn."
Sau khi chuẩn bị ba lô khẩn cấp với giấy tờ tùy thân, nước, thuốc men và trái cây khô, Maryam, một nghệ sĩ 54 tuổi ở Tehran, dán mắt vào tin tức hàng ngày để nghe ngóng thông tin về các cuộc đàm phán ngoại giao và mối đe dọa xung đột. Bà chia sẻ: "Những người mà tôi trò chuyện những ngày này đều đang rất hoang mang."
Viễn Cảnh Đen Tối Và Sự Bất Lực Của Dân Thường
Nhiều người Iran không thể hiểu nổi lập trường liên tục thay đổi của Tổng thống Mỹ Donald Trump về quy mô và thời điểm không kích Iran, hay thậm chí liệu nó có thực sự xảy ra hay không. Trong khi đó, giới chức Iran cũng đưa ra những tuyên bố cứng rắn, đe dọa sẽ đáp trả "hủy diệt" nếu Mỹ tấn công.
Sahar, một nhân viên 38 tuổi tại một công ty khởi nghiệp ở Tehran, bày tỏ nỗi khiếp sợ trước viễn cảnh đất nước bị giằng xé bởi những người "không mấy bận tâm đến số phận của dân thường Iran". Cô nói: "Như thể hai người đang tranh giành một ngôi nhà. Và cuối cùng, họ thiêu rụi nó khi chúng tôi vẫn còn ở bên trong."
Trong bối cảnh này, người dân Iran dường như chỉ còn biết phó mặc cho số phận, với hy vọng mong manh rằng hòa bình sẽ được giữ vững.
