Mỹ khẳng định điều kiện tiên quyết: Hiệp ước hạt nhân mới phải có sự tham gia của Trung Quốc
Trong một tuyên bố quan trọng vào ngày 26/2, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng phải bao gồm sự tham gia của Trung Quốc, cùng với Mỹ và Nga. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Hiệp ước New START - thỏa thuận hạt nhân song phương cuối cùng giữa Washington và Moscow - đã chính thức hết hạn vào ngày 5/2 vừa qua.
Yêu cầu không thể thương lượng từ Washington
Ông Rubio cho biết, Washington sẽ tiếp tục thúc đẩy cơ chế đàm phán ba bên với Bắc Kinh và Moscow. "Trong thế kỷ 21, để có một thỏa thuận kiểm soát vũ khí thực sự, cần phải có sự tham gia của Trung Quốc", Ngoại trưởng Mỹ khẳng định với báo chí. Ông cũng tiết lộ rằng Tổng thống Mỹ tin rằng một thỏa thuận hạt nhân mới chỉ có hiệu lực khi có đủ ba cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới này cùng tham gia.
Mặc dù thừa nhận quy mô kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc hiện vẫn nhỏ hơn đáng kể so với Mỹ và Nga, nhưng ông Rubio cho rằng điều này "không liên quan". Theo phân tích của ông, Bắc Kinh không chỉ có năng lực mà còn đang trên đà thu hẹp khoảng cách một cách nhanh chóng, khiến việc đưa Trung Quốc vào bàn đàm phán trở thành yêu cầu cấp thiết.
Những thách thức trong tiến trình đàm phán
Khi được hỏi về khả năng Mỹ có thể gây sức ép buộc Trung Quốc tham gia đàm phán hay không, Ngoại trưởng Rubio thừa nhận Washington "không thể ép buộc". Ông cũng nói thêm rằng nếu Bắc Kinh từ chối tham gia, khả năng đạt được một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Phía Nga đã có những phản ứng liên quan đến vấn đề này. Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow từng đề xuất gia hạn các giới hạn về đầu đạn hạt nhân thêm một năm nếu Washington có động thái tương tự, nhưng chưa nhận được phản hồi chính thức từ phía Mỹ.
Quan điểm từ các bên liên quan
Về phía Mỹ, Phó Tổng thống J.D. Vance vào đầu tháng 2/2026 đã xác nhận các cuộc thảo luận về một phiên bản cập nhật của hiệp ước đang diễn ra. Ông cho biết thỏa thuận mới "sẽ có thay đổi so với trước đây". Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ đã làm rõ rằng hiện chưa tồn tại bất kỳ "thỏa thuận ngầm" nào về việc tiếp tục tuân thủ các điều khoản cũ của Hiệp ước New START.
Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã khẳng định việc phát triển bộ ba hạt nhân là "ưu tiên vô điều kiện" nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và duy trì năng lực răn đe chiến lược của nước này.
Phản ứng từ phía Trung Quốc
Phái đoàn giải trừ quân bị của Trung Quốc tại Geneva đã đưa ra quan điểm rõ ràng về vấn đề này. Họ cho rằng Mỹ - với tư cách là quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, cần gánh vác "trách nhiệm đặc biệt và hàng đầu" trong tiến trình giải trừ quân bị toàn cầu. Đồng thời, phái đoàn này cũng xác nhận hiện không có bất kỳ cuộc đàm phán nào đang diễn ra giữa Bắc Kinh và Washington về vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân.
Tình hình này cho thấy những thách thức phức tạp trong việc xây dựng một khuôn khổ kiểm soát vũ khí hạt nhân mới trong bối cảnh địa chính trị đang thay đổi nhanh chóng. Sự tham gia của Trung Quốc không chỉ là yêu cầu từ phía Mỹ mà còn có thể trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công của bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai.
