Mỹ đánh chìm tàu chiến Iran: Sự kiện chưa từng có trong 80 năm và nguy cơ leo thang chiến sự
Việc một tàu ngầm Hải quân Mỹ đánh chìm tàu chiến của Iran ngoài khơi Sri Lanka trong tuần này là sự kiện chưa từng xảy ra trong hơn 80 năm qua. Hành động này không chỉ làm dấy lên những câu hỏi về phạm vi ngày càng mở rộng của cuộc chiến giữa Mỹ-Israel với Iran, mà còn báo hiệu một giai đoạn căng thẳng mới trong khu vực Trung Đông.
Hành động táo bạo và những hệ lụy
Lầu Năm Góc đã công bố đoạn video quay từ kính tiềm vọng của tàu ngầm, cho thấy con tàu IRIS Dena của Iran bị một vụ nổ lớn ở phần đuôi và chìm dần xuống biển. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận đó là tàu hộ vệ IRIS Dena, đồng thời tiết lộ con tàu bị đánh chìm cách bờ biển Iran khoảng 2.000 dặm.
Sri Lanka cho biết họ đã nhận được tín hiệu cầu cứu từ chiếc tàu hộ vệ nặng 1.500 tấn này và đã điều tàu cùng máy bay tới hiện trường để cứu hộ. Lực lượng nước này đã cứu được 32 người và tìm thấy 87 thi thể, trong khi những thủy thủ còn lại vẫn mất tích. Theo Araghchi, trên tàu có tổng cộng 130 thủy thủ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mô tả vụ đánh chìm là một "cái chết thầm lặng", trong khi Araghchi lại gọi đây là "một hành động tàn bạo". Sự kiện này đã làm gia tăng căng thẳng giữa hai quốc gia, với những tuyên bố đối đầu ngày càng quyết liệt.
Bối cảnh và những phân tích chuyên sâu
Trang web của chính phủ Ấn Độ thông tin tàu hộ vệ Iran đang trên đường trở về nước sau khi tham gia cuộc tập trận hải quân đa phương MILAN 2026 của Ấn Độ. Cuộc tập trận này có sự tham gia của tàu chiến từ 18 quốc gia và máy bay từ 3 quốc gia khác, trong đó có Mỹ. Tuy nhiên, MILAN 2026 phần lớn mang tính nghi lễ, với các video trên mạng xã hội cho thấy thủy thủ đoàn của tàu Dena diễu hành trong một cuộc duyệt binh tại cảng Visakhapatnam vào 2 tuần trước.
Dù sự hiện diện của tàu tuần duyên Dena tại cuộc tập trận có thể "mang tính hòa bình", đây vẫn là một trong những tàu chiến mới và mạnh nhất của hải quân Iran, có khả năng mang tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm và ngư lôi. Nhà phân tích Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Mỹ, cho rằng trong bối cảnh xung đột hiện tại, con tàu này có thể được coi là một mối đe dọa.
Liên quan đến vấn đề này, Alessio Patalano, Giáo sư về chiến tranh và chiến lược tại Đại học King’s College London, cho rằng cơ sở pháp lý để Mỹ đánh chìm con tàu có thể nằm trong một văn bản do Tổng thống Donald Trump ký ngày 2/3. Văn bản này tuyên bố hành động chống Iran nhằm đảm bảo dòng chảy hàng hóa và giao thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng chưa rõ con tàu Iran khi đó có đang trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoặc tàu ngầm Mỹ có đưa ra cảnh báo trước khi tấn công hay không.
So sánh với các sự kiện lịch sử
Một số nhà quan sát đã so sánh vụ đánh chìm tàu Dena với việc Anh đánh chìm tàu tuần dương Argentina ARA General Belgrano trong Chiến tranh Falklands năm 1982. Đó là lần cuối cùng một tàu ngầm được xác nhận đã đánh chìm con tàu nổi khác. Vụ tấn công trên đã gây tranh cãi vì xảy ra bên ngoài vùng cấm 200 hải lý mà Anh đã thiết lập quanh quần đảo Falklands.
Lần gần nhất một tàu ngầm Hải quân Mỹ đánh chìm tàu chiến đối phương là vào ngày 14/8/1945, ngay trước khi Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến II. Kể từ thời điểm đó, việc tàu ngầm đánh chìm tàu chiến trong chiến đấu trở nên cực kỳ hiếm hoi. Trước vụ Belgrano, một tàu ngầm Pakistan năm 1971 từng đánh chìm tàu hộ vệ của Ấn Độ trong cuộc chiến giữa hai quốc gia Nam Á.
Phạm vi chiến sự đang mở rộng
Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, các đòn trả đũa của Iran và các lực lượng ủy nhiệm đã lan rộng từ Cyprus ở Địa Trung Hải đến các căn cứ Mỹ, cơ sở ngoại giao và hạ tầng dân sự tại các quốc gia thân Mỹ quanh Vịnh Ba Tư. Với vụ tàu Dena, chiến trường hiện đã mở rộng tới tận rìa phía đông của Ấn Độ Dương.
Ngoại trưởng Iran Araghchi cảnh báo Iran sẽ trả thù cho việc mất tàu chiến chủ lực, đồng thời ám chỉ phạm vi địa lý của cuộc xung đột có thể còn lan rộng hơn nữa. Thậm chí, ông viết trên mạng xã hội X: "Hãy nhớ lời tôi: Mỹ sẽ phải cay đắng hối hận vì tiền lệ mà họ đã tạo ra".
Các quan chức Mỹ không tiết lộ tàu ngầm nào trong số 53 tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hải quân Mỹ đã thực hiện vụ đánh chìm, bởi việc di chuyển của tàu ngầm thường là bí mật quân sự tuyệt đối.
Kết luận và triển vọng tương lai
Vụ đánh chìm tàu hộ vệ Iran cũng gợi nhớ trận chiến giữa Mỹ và Iran năm 1988 trong Chiến dịch Praying Mantis. Tuy nhiên, cuộc đối đầu Mỹ-Iran năm 1988 chỉ kéo dài một ngày, trong khi cuộc xung đột hiện nay đã kéo dài gần một tuần. Hiện, các quan chức Mỹ chưa thể đưa ra thời điểm kết thúc rõ ràng, còn Iran tuyên bố sẽ tiếp tục chiến đấu.
Trong khi đó, tên lửa, máy bay không người lái và giờ đây là cả ngư lôi đang tìm đến những mục tiêu mới. Sự kiện này không chỉ là một dấu mốc lịch sử trong hải chiến, mà còn là lời cảnh báo về nguy cơ leo thang của cuộc xung đột tại Trung Đông, với những hệ lụy khó lường cho an ninh khu vực và thế giới.
