Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần trước thời hạn chót
Rạng sáng ngày 8.4, chỉ chưa đầy 2 giờ trước hạn chót do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra, ông đã công bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ đồng ý thỏa thuận ngừng bắn trong 2 tuần với Iran để tiến hành đàm phán. Động thái này được xem là bước xuống thang đúng lúc, giúp giảm căng thẳng leo thang giữa hai quốc gia.
Chi tiết thỏa thuận và phản ứng từ các bên
Theo Tổng thống Trump, Pakistan đóng vai trò trung gian đề xuất Mỹ tạm dừng các cuộc tấn công hủy diệt nhắm vào Iran, với điều kiện Tehran đồng ý mở cửa an toàn và ngay lập tức eo biển Hormuz. Ông Trump khẳng định Mỹ đã đạt được và vượt qua tất cả mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận hòa bình lâu dài với Iran và ổn định ở Trung Đông.
Ông cho biết: "Chúng tôi đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran, và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Hầu hết các điểm bất đồng trước đây đã được Mỹ và Iran nhất trí, nhưng cần 2 tuần để hoàn tất và thực hiện thỏa thuận".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi thỏa thuận này là "một chiến thắng cho Mỹ", đồng thời ghi nhận nỗ lực của quân đội nước này trong cuộc chiến với Iran. Trong khi đó, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran tuyên bố nước này đã giành được thắng lợi lớn, buộc Mỹ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran, nhấn mạnh việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz dưới sự điều phối của Lực lượng Vũ trang Iran.
Tác động tích cực đến kinh tế toàn cầu
Việc đạt được thỏa thuận ngừng bắn ngay trước hạn chót đã mang lại tín hiệu tích cực cho thế giới, đặc biệt là về mặt kinh tế. Ngày 8.4, giá dầu WTI và Brent đều giảm sâu khoảng 18%, lần lượt xuống còn 93,73 USD/thùng và 92,5 USD/thùng. Thị trường chứng khoán Mỹ cũng tăng điểm mạnh:
- Chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.374 điểm (tương đương 2,95%).
- S&P 500 tăng 2,56%.
- Nasdaq Composite tăng 3,46%.
Bất đồng sâu sắc và thách thức trong đàm phán
Dự kiến, ngày 10.4, Mỹ và Iran sẽ cử phái đoàn đến Islamabad, Pakistan để đàm phán. Tuy nhiên, dù xung đột đã xuống thang, việc đạt được đồng thuận giữa hai bên vẫn rất khó khăn. Một trong những điểm tranh cãi chính là chương trình làm giàu uranium của Iran.
Tổng thống Trump nhấn mạnh trên Truth Social: "Sẽ không có chuyện Mỹ đồng ý cho Iran tiếp tục làm giàu uranium", và yêu cầu Tehran phải phối hợp dỡ bỏ chương trình hạt nhân. Ngược lại, Iran từng chỉ trích yêu cầu 15 điểm của Mỹ là "đòi hỏi quá mức, vô lý và phi logic".
Giới phân tích chỉ ra rằng, dù nhiều nhà lãnh đạo Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công, những người theo đường lối cứng rắn vẫn kiểm soát chế độ cầm quyền, khiến Tehran khó lùi bước trong đàm phán. Ngoài ra, yêu cầu ngừng tấn công lực lượng Hezbollah ở Li Băng của Iran phụ thuộc nhiều vào Israel, làm giảm triển vọng thành công.
Yêu cầu 10 điểm của Iran
- Mỹ cam kết không xâm lược Iran.
- Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.
- Iran có thể làm giàu uranium cho chương trình hạt nhân.
- Mỹ dỡ bỏ tất cả biện pháp trừng phạt chính đối với Iran.
- Mỹ bãi bỏ biện pháp trừng phạt thứ cấp với các thực thể nước ngoài làm ăn với Iran.
- Chấm dứt nghị quyết trừng phạt của Hội đồng Bảo an LHQ nhắm vào Iran.
- Chấm dứt nghị quyết của IAEA đối với chương trình hạt nhân Iran.
- Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh cho Iran.
- Rút quân đội Mỹ khỏi khu vực.
- Ngừng bắn trên tất cả mặt trận, bao gồm xung đột Israel - Hezbollah ở Li Băng.
