Iraq: Chiến Trường Đơn Độc Giữa Lửa Đạn Mỹ - Iran
Trong cuộc xung đột leo thang giữa Mỹ và Iran, Iraq nổi lên như một chiến trường đặc biệt, nơi duy nhất ở Trung Đông phải hứng chịu các cuộc tấn công từ cả hai phe. Tình hình này không chỉ kéo theo bạo lực trực tiếp mà còn đe dọa làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn giáo phái sâu sắc, đồng thời gây ra những tác động tiêu cực đến kinh tế và chính trị của quốc gia vốn chưa bao giờ thực sự ổn định sau nhiều thập kỷ xung đột.
Mâu Thuẫn Giáo Phái Manh Nha Trở Lại
Theo nhận định của người dân và chuyên gia, khi cuộc chiến tại Iran mở rộng, những chia rẽ giữa cộng đồng Shia và Sunni tại Iraq dường như đang manh nha trở lại, nhắc nhở về thời kỳ đẫm máu cách đây hai thập niên. Wissam Yassin, một chuyên gia tiếp thị kỹ thuật số sống tại Basra, chia sẻ: "Bạn có thể cảm nhận điều đó trên mạng xã hội Iraq, hay thậm chí trên đường phố".
Ông Yassin, người theo đạo Shia, giải thích thêm: "Một bộ phận Shia ở Iraq coi cuộc chiến này là vấn đề sống còn. Họ coi sự suy yếu của Iran đe dọa trực tiếp tới họ, không chỉ về mặt tâm lý mà còn cả quyền lực chính trị. Trong khi đó, nhiều người Sunni coi cuộc chiến là cơ hội tái sắp xếp cục diện chính trị. Chia rẽ giáo phái kiểu này là điều nguy hiểm nhất với Iraq".
Quốc Gia Duy Nhất Hứng Chịu Lửa Đạn Từ Hai Phía
Renad Mansour, Giám đốc Sáng kiến Iraq tại Viện nghiên cứu Chatham House của Anh, nhấn mạnh: "Iraq là quốc gia duy nhất trong khu vực bị cả hai phía trong xung đột này tấn công". Sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhắm tới Iran, Tehran đã trả đũa bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái vào căn cứ Mỹ trên khắp Trung Đông.
Tại Iraq, các nhóm bán quân sự địa phương liên minh với Iran cũng không ngừng tấn công các mục tiêu của Mỹ. Đồng thời, lực lượng Mỹ hoặc Israel cũng thực hiện các cuộc không kích nhắm vào các lực lượng bán quân sự thân Iran bên trong lãnh thổ Iraq. Al Jazeera nhận định người dân Iraq không muốn bị lôi kéo vào cuộc chiến, nhưng họ đang bị kẹt giữa Iran - quốc gia có chung đường biên giới đất liền dài nhất - và Mỹ.
Nguy Cơ Bất Ổn Kinh Tế Và Chính Trị Gia Tăng
Bên cạnh bạo lực trực tiếp, Iraq còn phải đối mặt với những tác động gián tiếp nghiêm trọng về mặt kinh tế. Theo Phòng Thương mại chung Iran - Iraq, kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đạt 12 tỷ USD vào năm 2024. Iran được cho là cung cấp khoảng 1/5 lượng hàng tiêu dùng của Iraq, đồng thời là nhà cung cấp điện chính.
Ông Mansour cảnh báo: "Cần lưu ý Iran là nhà cung cấp điện chính cho Iraq. Đây là một vấn đề lớn khi chúng ta sắp bước vào một mùa hè nóng bức". Theo báo cáo của Viện Clingendael, năm 2023, khí đốt từ Iran sản xuất khoảng 29% điện năng của Iraq. Tình trạng mất điện trong mùa hè có thể làm bùng phát sự bất mãn trong dân chúng.
Chuyên gia Hamzeh Hadad chỉ ra thêm: "Iraq phụ thuộc rất nhiều vào doanh thu bán dầu. Nếu tình hình tại eo biển Hormuz kéo dài, làm gián đoạn nguồn thu từ dầu mỏ, khả năng trả lương cho công chức sẽ bị ảnh hưởng". Iraq là một trong những quốc gia có lực lượng lao động khu vực công lớn nhất thế giới, với khoảng 7 triệu người nhận lương hoặc phúc lợi từ chính phủ.
Chính Trường Iraq Đứng Trước Những Biến Động Khó Lường
Iran được biết đến là quốc gia có ảnh hưởng rất lớn trong chính trường Iraq thông qua các đảng phái Shia và lực lượng bán quân sự. Sau cuộc bầu cử vào tháng 11/2025, Iraq hiện đang trong quá trình thành lập chính phủ mới, một tiến trình vốn luôn gặp khó khăn do sự tranh giành quyền lực giữa các nhóm.
Ông Mansour nhận định: "Quá trình thành lập chính phủ sẽ bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến này, diễn ra theo nhiều cách khác nhau, từ trì hoãn cho đến thành lập chính phủ khẩn cấp ứng phó cuộc chiến". Victoria Taylor, Giám đốc Sáng kiến Iraq tại Viện nghiên cứu Atlantic Council, cho rằng một Iran suy yếu có thể tạo cơ hội để Iraq tái thiết lập chủ quyền và gắn kết chặt chẽ hơn với phương Tây.
Tuy nhiên, ông Hadad tỏ ra thận trọng: "Chắc chắn những thay đổi ở Iran sẽ ảnh hưởng đến chính trị Iraq. Nhưng không rõ những điều đó sẽ tác động tiêu cực hay tích cực về lâu dài. Mọi bất ổn ở Iran cũng dễ dàng lan sang biên giới. Chiến tranh thì không bao giờ tốt đẹp". Ông Mansour kết luận với một nỗi lo sâu sắc: "Lịch sử đã chứng minh hỗn loạn và bạo lực sẽ diễn ra trước khi mọi thứ đi vào quỹ đạo ổn định. Nhiều người Iraq sợ điều này".
