Iran: Người dân gồng mình trước bão giá và nỗi lo chiến sự leo thang
Trong bối cảnh lạm phát phi mã và nguy cơ chiến tranh ngày càng hiện hữu, người dân Iran đang phải đối mặt với những thách thức chồng chất. Họ ráo riết tích trữ nhu yếu phẩm và chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp, giữa lúc áp lực quân sự từ phía Mỹ không ngừng gia tăng.
Lo âu bao trùm và cuộc chạy đua tích trữ
Dù các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran được tuyên bố là đang tiến triển, thực tế trên mặt đất lại hoàn toàn khác. Tại Tehran và nhiều thành phố khác, người dân đang hối hả mua sắm và dự trữ thực phẩm, thuốc men, và các vật dụng thiết yếu. Sự lo lắng này được thúc đẩy bởi thông báo của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người đã chính thức liệt Iran vào danh sách "quốc gia bảo trợ giam giữ trái pháp luật", cáo buộc Tehran sử dụng công dân nước ngoài như một công cụ ép buộc chính trị.
Theo BBC, nỗi lo về một cuộc tấn công quân sự từ Mỹ khiến tâm trạng bất an lan rộng. Người dân liên tục theo dõi các diễn biến quân sự và chia rẽ sâu sắc trước viễn cảnh can thiệp từ bên ngoài. Một cư dân 28 tuổi tại thủ đô, yêu cầu giấu tên, chia sẻ với Aljazeera: "Vài ngày trước, tôi đã mua một viên pin dự phòng để sạc các thiết bị điện tử. Giờ tôi đang tìm một chiếc đài radio sóng ngắn để có thể nghe tin tức nếu nhà nước ngắt Internet và cơ sở hạ tầng điện bị ném bom".
Sự chuẩn bị này không phải là không có cơ sở. Chính quyền Iran từng thực hiện việc cắt Internet diện rộng trong cuộc chiến 12 ngày với Israel vào tháng 6 năm ngoái, và tiếp tục với một đợt ngắt kết nối hoàn toàn kéo dài 20 ngày kỷ lục hồi tháng 1, ảnh hưởng đến khoảng 92 triệu người.
Bão giá và gánh nặng kinh tế
Tình trạng giá cả thực phẩm tăng mạnh do lạm phát gia tăng đã bủa vây đất nước trong hơn một thập kỷ. Đây là hệ quả của sự kết hợp giữa quản lý yếu kém kéo dài ở cấp địa phương và các lệnh trừng phạt từ Mỹ và Liên Hợp Quốc. Theo các báo cáo riêng biệt từ Trung tâm Thống kê Iran và Ngân hàng Trung ương Iran công bố vào ngày 26/2, lạm phát hiện đã tăng vọt lên trên 60%. Cụ thể, Trung tâm Thống kê xác định lạm phát hàng năm trong tháng Bahman của Iran, kết thúc vào ngày 19/2, là 68,1%, trong khi Ngân hàng Trung ương đưa ra con số 62,2%.
Khi mối đe dọa chiến tranh gia tăng, không phải tất cả người dân Iran đều có khả năng tích trữ thực phẩm. Giá thực phẩm đã tăng mạnh nhất với mức 105%, trong đó dầu ăn tăng hơn gấp ba (207%), bánh mì tăng hơn gấp đôi (142%), và thịt đỏ tăng 117%. Đồng nội tệ rial của Iran cũng chạm mức khoảng 1,66 triệu rial đổi 1 USD, gần với mức thấp kỷ lục.
Bài toán ngoại giao đầy thử thách
Theo Financial Times, Iran đang cân nhắc sử dụng "mỏ vàng thương mại" tiềm năng của mình - bao gồm các dự án dầu mỏ, khí đốt và khai tháng khoáng sản - để thu hút Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh đàm phán hạt nhân bế tắc. Iran hiện sở hữu trữ lượng dầu lớn thứ ba và khí đốt thứ hai trên thế giới. Một nguồn tin cho biết: "Iran đang xem Venezuela như một trường hợp điển hình", ám chỉ việc ông Trump thúc đẩy các doanh nghiệp Mỹ giành hợp đồng dầu mỏ tại quốc gia Mỹ Latinh ngay sau khi lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng trước.
Ngoài ra, theo Aljazeera, Tehran cũng có kế hoạch pha loãng uranium để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi, người đóng vai trò trung gian trao đổi thông điệp giữa hai bên, cho biết số uranium hiện có của Iran sẽ được pha loãng xuống mức thấp nhất có thể. Tuy nhiên, ông Elyas Hazrati, người đứng đầu Hội đồng Thông tin Chính phủ, khẳng định Iran tiếp tục làm giàu uranium phục vụ nhu cầu trong nước và kiên quyết từ chối thảo luận về chương trình tên lửa.
Các cuộc thảo luận kỹ thuật sâu hơn dự kiến sẽ được tổ chức vào tuần tới tại Vienna. Các bên đã nhất trí rằng, đầu tháng 3, các nhóm kỹ thuật tại Vienna và tại IAEA sẽ bắt đầu các đợt rà soát chuyên gia kỹ thuật để đưa một số vấn đề vào khuôn khổ cụ thể, sau đó điều chỉnh chúng theo các yêu cầu và cân nhắc chính trị của cả hai bên. Cơ quan giám sát của Liên Hợp Quốc sẽ tổ chức các cuộc họp hội đồng bắt đầu từ ngày 6/3, gần với thời hạn 10-15 ngày mà ông Trump đã đưa ra vào tuần trước để Iran đạt được thỏa thuận.
Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng
Trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông, ngày 27/2, Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein và người đồng cấp Iran Abbas Araghchi đã có cuộc điện đàm, khẳng định đối thoại là giải pháp tối ưu. Hai bên nhấn mạnh mục tiêu ngăn chặn leo thang chiến tranh và quyết tâm duy trì ổn định khu vực.
Tehran đang đứng trước một bài toán đầy thử thách: vừa phải bảo vệ những giá trị cốt lõi của quốc gia, vừa mở ra cánh cửa hy vọng cho nền kinh tế vốn đã chịu nhiều tổn thương. Giữa những mốc thời gian đang đếm ngược, mỗi bước đi ngoại giao lúc này không chỉ đơn thuần là những toan tính trên bàn nghị sự, mà còn mang theo mong mỏi của hàng triệu người dân về một sự ổn định bền vững.
