Iran Và Quyết Tâm Bảo Vệ Chương Trình Hạt Nhân Trước Áp Lực Quốc Tế
Theo thông tin từ CNN, bất đồng chính giữa Mỹ và Iran tập trung vào việc Tehran kiên quyết thực hiện làm giàu uranium trên lãnh thổ của mình. Uranium, nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân, khi được làm giàu ở mức cao có thể dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Iran khẳng định quyền phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, bao gồm cả làm giàu uranium, và không nên bị đối xử khác biệt hay tước quyền tiếp cận công nghệ như các quốc gia khác. Trong khi đó, Mỹ thừa nhận quyền của Iran trong phát triển điện hạt nhân dân sự nhưng tỏ ra nghi ngờ về những cam kết của Tehran rằng chương trình làm giàu chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Niềm Tự Hào Dân Tộc Và Khát Vọng Chủ Quyền
Đối với Iran, chương trình hạt nhân không chỉ là thành tựu kỹ thuật mà còn là biểu tượng của chủ quyền và vị thế quốc gia. Với 92 triệu dân và nền văn minh 2.500 năm, Iran tự nhìn mình là một cường quốc văn minh, không phải quốc gia bên lề dễ bị áp đặt. Việc làm chủ công nghệ hạt nhân được xem như minh chứng cho sự phát triển ngang tầm các cường quốc toàn cầu. Chuyên gia Sanam Vakil từ Chatham House ở London nhận định: "Nếu Iran từ bỏ hoàn toàn việc làm giàu uranium, phe cứng rắn nhiều khả năng sẽ coi đó là sự đầu hàng, đặc biệt nếu việc dỡ bỏ trừng phạt chỉ ở mức hạn chế".
Chiến Lược Răn Đe Và Đòn Bẩy Chiến Lược
Ngay cả khi Tehran tuyên bố không theo đuổi vũ khí hạt nhân, việc làm giàu uranium vẫn mang lại cho họ đòn bẩy chiến lược mạnh mẽ với tư cách là quốc gia "ngưỡng hạt nhân" – có khả năng chế tạo vũ khí nếu cần. Trong tính toán của Iran, khả năng này giúp ngăn chặn sự ép buộc hoặc tấn công từ đối thủ. Sau khi cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Iran đã từng bước nâng mức làm giàu uranium lên cao hơn nhiều so với nhu cầu phát điện dân sự, gửi thông điệp rõ ràng về việc các giới hạn không còn hiệu lực.
Tuy nhiên, chiến lược này đã phản tác dụng. Thay vì đưa Washington trở lại bàn đàm phán, nó dẫn đến cuộc tấn công bất ngờ của Israel vào tháng 6/2025 và các cuộc không kích trực tiếp đầu tiên của Mỹ nhằm vào lãnh thổ Iran. Cuộc chiến kéo dài 12 ngày đó "có lẽ đã buộc Tehran phải xem xét lại giả định này", theo Danny Citrinowicz, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv, Israel. Ông nhấn mạnh: "Quy mô và độ chính xác của các đòn tấn công từ Mỹ và Israel cho thấy vị thế 'ngưỡng hạt nhân' không giúp Iran miễn nhiễm trước hành động quân sự".
Tương Lai Của Chương Trình Hạt Nhân Iran
Dù vậy, Tehran khó có khả năng từ bỏ chương trình hạt nhân. Theo quan điểm của họ, việc từ bỏ hoàn toàn sẽ khiến Iran dễ bị ép buộc và có nguy cơ hứng chịu các cuộc tấn công trong tương lai. Nhà nghiên cứu Danny Citrinowicz cho biết thêm: "Việc từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân sẽ khiến Iran dễ bị ép buộc và có nguy cơ hứng chịu các cuộc tấn công trong tương lai". Điều này phản ánh sự kiên định của Iran trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, nơi các cuộc đàm phán gần đây giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân đã không đạt được thỏa hiệp đủ để ngăn chặn xung đột.
Các sự kiện gần đây, như cuộc không kích vào trường tiểu học ở Minab khiến 70 học sinh thiệt mạng và các mục tiêu liên quan đến lãnh tụ tối cao Ayatollah Khamenei tại Tehran, càng làm nổi bật tính phức tạp của tình hình. Iran tiếp tục đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa bảo vệ chủ quyền và giảm thiểu rủi ro từ các hành động quân sự từ bên ngoài.
