Iran Biến Eo Biển Hormuz Thành 'Tấm Vé Thông Hành' Bí Mật, Làm Chao Đảo Thị Trường Dầu Mỏ
Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran leo thang, eo biển Hormuz – nơi vận chuyển 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu – đã trở thành chiến trường phức tạp không chỉ về quân sự mà còn về kinh tế và ngoại giao. Thay vì áp dụng biện pháp phong tỏa tuyệt đối như từng đe dọa, Tehran đang kiểm soát tuyến hàng hải này một cách chọn lọc, biến nó thành quân bài ngoại giao đầy toan tính.
Chiến Lược 'Khe Cửa Hẹp' Của Iran
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng tuyên bố sẽ biến các tàu đi qua eo biển Hormuz thành "ngọn đuốc", nhưng thực tế cho thấy một chiến lược tinh vi hơn. Iran duy trì một "khe cửa hẹp" bằng cách cấp phép lưu thông cho một số đối tác nhất định, vừa tác động đến dòng chảy năng lượng toàn cầu, vừa phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong khối liên minh phương Tây.
Sau khi xung đột nổ ra, tuyên bố cứng rắn từ Iran về việc "đóng cửa" eo biển Hormuz đã khiến thị trường năng lượng chao đảo. Trong chưa đầy một tháng, giá dầu Brent leo lên hơn 105 USD/thùng, tăng hơn 40% so với mức trước xung đột, dấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát mới trên quy mô toàn cầu.
Những 'Ngoại Lệ' Được Cấp Phép
Iran đang biến eo biển Hormuz thành một trạm kiểm soát gắt gao, chỉ nhượng bộ cho những đối tác nhất định. Thông tin từ giới chức và nguồn tin quốc tế cho thấy một số quốc gia đã được Iran "bật đèn xanh":
- Pakistan: Một tàu chở dầu mang cờ nước này đã rời vịnh Ba Tư an toàn, trở thành chuyến hàng hiếm hoi không thuộc sở hữu Iran vẫn có thể vượt qua khu vực trong thời điểm nhạy cảm.
- Ấn Độ: Giới chức nước này xác nhận một số tàu chở khí hóa lỏng đã đi qua eo biển suôn sẻ sau khi nhận được sự chấp thuận từ Iran, phản ánh vai trò đối tác thương mại quan trọng.
- Thổ Nhĩ Kỳ: Sau khi nhiều tàu bị mắc kẹt, Ankara đã thành công thuyết phục Tehran cho phép ít nhất một tàu tiếp tục hành trình, dựa trên các yếu tố liên quan đến hoạt động trước đó của con tàu tại cảng Iran.
Trong khi đó, nhiều nền kinh tế lớn khác vẫn đang tích cực vận động. Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới với khoảng 45% lượng dầu đi qua eo biển Hormuz – được cho là đang đàm phán với Tehran để đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Ở châu Âu, một số quốc gia như Pháp và Italy lựa chọn con đường ngoại giao trực tiếp với Iran, đặt lợi ích năng lượng lên trên các toan tính địa chính trị truyền thống.
Lời Kêu Gọi Của Mỹ Và Sự Chia Rẽ Phương Tây
Trước tình hình căng thẳng, Mỹ đã kêu gọi thành lập một liên minh hải quân quốc tế nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, lời kêu gọi này không nhận được sự hưởng ứng như kỳ vọng. Phát biểu trên nền tảng Truth Social, cựu Tổng thống Donald Trump kêu gọi các cường quốc như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh điều động tàu chiến đến khu vực.
Nhưng nhiều đồng minh của Washington tỏ ra dè dặt, thậm chí từ chối tham gia. Đức và Hy Lạp đồng loạt loại trừ khả năng can thiệp quân sự. Ngay cả Vương quốc Anh, đồng minh thân cận, cũng giữ khoảng cách khi Thủ tướng Keir Starmer khẳng định London không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột quy mô lớn hơn.
Theo chuyên gia an ninh Trung Đông Rodger Shanahan, khả năng các đồng minh của Mỹ tham gia bảo vệ eo biển Hormuz là rất thấp do phần lớn đã phản đối cuộc chiến ngay từ đầu, cùng với rào cản hậu cần đáng kể. Sự thiếu đồng thuận này phản ánh những rạn nứt ngày càng rõ trong nội bộ phương Tây, khi không phải tất cả quốc gia đều sẵn sàng đánh đổi ổn định kinh tế để theo đuổi các mục tiêu chiến lược của Mỹ.
Eo Biển Hormuz: Từ Tuyến Vận Tải Đến 'Bàn Cờ' Địa Chính Trị
Diễn biến tại eo biển Hormuz cho thấy Iran không chỉ sử dụng sức mạnh quân sự, mà còn vận dụng linh hoạt công cụ kinh tế và ngoại giao. Việc cho phép một số quốc gia lưu thông có chọn lọc giúp Tehran giảm áp lực bị cô lập, đồng thời tạo ra đòn bẩy trong quan hệ quốc tế.
Chiến lược này cũng vô tình khoét sâu thêm sự chia rẽ giữa Mỹ và các đồng minh, khi mỗi quốc gia buộc phải tự cân nhắc lợi ích riêng trong bài toán năng lượng. Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz không còn đơn thuần là tuyến vận tải dầu mỏ, mà trở thành một "bàn cờ" địa chính trị, nơi mọi quyết định đều có thể kéo theo những hệ lụy toàn cầu. Tương lai của tuyến hàng hải này vẫn là ẩn số, phụ thuộc vào diễn biến của xung đột cũng như các thỏa thuận ngoại giao phía sau hậu trường.
